Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev sharaǵa qatysýshylardyń aldynda sóz sóıledi. Ol azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryna kepildikti qamtamasyz etý jáne zań ústemdigin saqtaý boıynsha júıeli ári dáıekti sharalardy iske asyrý memleket úshin aldyńǵy qatarly mindet ekenin, bul Prezıdent N.Á. Nazarbaev aıqyndaǵan álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna kirý jónindegi Qazaqstannyń uzaq merzimdi strategııalyq maqsatynyń mańyzdy baǵyty bolyp tabylatynyn atap ótti.
Qylmystyq prosestiń negizderin jańǵyrtý jónindegi Parlament qabyldaǵan túzetýler sot-quqyqtyq reformasynyń jańa kezeńge aıaq basýyna tyń serpin bergenin, sot qyzmetiniń prosestik normalaryn jetildirý jáne daýlardy sheshýdiń balama tásilderin engizý boıynsha zań shyǵarý jumystary belsendi túrde júrgizilip kele jatqanyn atap ótti.
Q.Toqaev reformalardyń alǵashqy qorytyndylary týraly aıta kelip, qylmystyq zańnamany izgilendirý sharalary elimizdiń túzetý mekemelerindegi jazasyn ótep jatqandardyń sanyn úsh esege azaıtýǵa múmkindik bergenin, sottalǵandardyń sany boıynsha 1990 jyldary 100 myń adam bolsa, 2018 jyly 35 myńǵa deıin azaıǵanyn eske saldy. Zań ústemdigi ındeksi boıynsha Qazaqstannyń kórsetkishi jaqsardy, 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha elimiz 9 orynǵa kóterilip, 113 eldiń ishinde 64-shi oryndy ıelendi.
Senat Tóraǵasy sonymen birge quqyq qorǵaý organdarynyń azamattyq qoǵam ınstıtýttarymen ózara is-qımyl jasaý sapasy áli de zaman talaptaryna tolyq jaýap bere almaı otyrǵany týraly pikirin bildirdi.
«Negizsiz qylmystyq qýdalaýdan qorǵaý jáne qylmystyq sot isin júrgizýdiń jazalaýshylyq sıpatynyń deńgeıin tómendetý, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etý máseleleri kún tártibindegi ótkir máselelerdiń qataryna jatady. Sot sheshimderiniń oryndalmaýy nemese ýaqtyly oryndalmaýy ádildiktiń ústemdik etýine kedergi keltirýde. Sondaı-aq, sot bıligimen qatar memlekettiń de bedelin tómendetip, olarǵa degen senimdi álsiretedi», - dedi Q.Toqaev.
Parlament joǵarǵy Palatasynyń Tóraǵasy óz sózinde quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetin odan ári jańǵyrtý aıasyndaǵy mindetterge toqtaldy. Atap aıtqanda, quqyq qorǵaý organdarynyń halyqpen jumys barysynda jańa ádisterdi qalyptastyrý kerek. Qyzmet kórsetýdiń servıstik modeli negiz retinde alynýy tıis.
Q.Toqaev aryz tirkelgennen bastap sot sheshimi shyǵarylǵanǵa deıin isterdi qaraýdyń barlyq satylaryn jappaı sıfrlandyrý qajet dep sanaıdy. Sıfrlandyrý sybaılas jemqorlyqtyń oryn alýyn azaıtyp, onlaın rejımdegi qoljetimdi keri baılanys ornatýda sheshýshi ról atqarady.
Tóraǵa polısııanyń jáne sottyń qyzmetin sıfrlyq tehnologııalardyń kómegimen baǵalaý jumysyna azamattardy keńinen tartýǵa shaqyrdy. «Azamattardyń joǵary senimi memleket júrgizip otyrǵan saıasattyń tıimdiligin aıqyndaıtyn tikeleı kórsetkish bolyp tabylady. Jalpy jumystyń sapasy isterdiń ýaqtyly jáne sapaly qaralýy boıynsha jáne azamattardyń talap-tilekteriniń tıisti deńgeıde oryndalýy arqyly baǵalanýy tıis», - dep atap ótti Q.Toqaev.
Tóraǵa odan basqa qylmystyq ister boıynsha prosessýaldyq sheshimderdi qabyldaýda ádildikti qamtamasyz etip, táýelsiz jáne ádil sot júıesin jetildirýdi, sondaı-aq sot isin júrgizýdiń jedeldigi men anyqtyǵyn arttyrýǵa nazar aýdardy.
Q.Toqaev taraptardyń ózara bitimge kelý men keltirilgen zııannyń ornyn toltyrýy negizinde sot tóreliginiń qalpyna keltirý sıpatyndaǵy, sondaı-aq isti jedel júrgizýge jáne isti qaraý ýaqytyn únemdeýge múmkindik beretin jańa formattardy keleshegi zor baǵyttar retinde atady.
«Azamattardyń quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyna jáne sottyń ádildigine senimsizdikpen qaraýyna jol berýge bolmaıdy. Mundaı jaǵdaı qazaqstandyqtardyń ál-aýqaty men ómir súrý sapasyna teris áserin tıgizeri daýsyz», - dedi Senat Tóraǵasy.
Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov «Qylmyspen kúres: taldaý, qurylymy, qozǵalys» taqyryby boıynsha baıandama jasady. Atap aıtqanda, ol IIM shtaty 10 paıyzǵa azaıatynyn, jalpy alǵanda ishki ister organdarynda 100 myń halyqqa 471 polısııa qyzmetkerinen keletin deńgeıden 424 polısııa qyzmetkerine deıin tómendetý kózdelip otyrǵanyn aıtty. Budan bylaı birqatar nysandardy kúzetý mindeti memlekettik emes qurylymdarǵa berilgennen keıin Qazaqstanda 100 myń azamatqa 373 polısııa qyzmetkerinen keletin bolady, ol eýropalyq qalypqa saı keledi.
Onyń sózine oraı Q.Toqaev quqyq qorǵaý organdaryn shtat sanyn qysqartý týraly máseleni baıyppen qaraýǵa shaqyrdy. Senat Tóraǵasynyń pikirinshe, reıtıng qýalaý halyq qaýipsizdigine qater tóndirýi múmkin, birqatar eýropalyq elderde, máselen, Fransııada kóshi-qon aǵyndarynyń kúsheıýi kezinde qylmystyń kúrt ósýine ákelip soqty. Q.Toqaev Nıý-Iork meri Maıkl Blýmberg polısııa qyzmetkeriniń sanyn arttyryp, jabdyqtaryn jaqsartý arqyly qalada qylmysty eleýli túrde azaıta alǵanyn aıtty. Shveısarııada da osyndaı sharalar qabyldanǵan.
Tyńdaý barysynda Joǵarǵy sottyń qylmystyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy A. Rahmetýlın, Bas prokýrordyń orynbasary M. Ahmetjanov, Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi tóraǵasynyń orynbasary O.Bektenov, Respýblıkalyq advokattar alqasynyń ókili Á.Qulybekova, quqyqtanýshy ǵalymdar A.Ahpanov pen M.Qoǵamov sóz sóıledi.
