Euronews-tiń jazýynsha, Fransııanyń Galeries Lafayette, BHV Marais jáne Printemps sııaqty iri saýda ortalyqtary osy aptanyń demalys kúnderi jumys istemeıtinin habarlaǵan. «Rojdestvolyq qarbalas ornyna Parıj kóshelerinde daýyl aldyndaǵy tynyshtyqtyń lebi seziledi» dep jazady basylym.
«Sary jılettiler» degen kimder?
Eýroodaqtyń beldi múshesi – Fransııadan maza qashqanyna aıǵa jýyqtap qaldy. Bastapqyda áleýmettik jelide tutanǵan «sary jılettiler» narazylyǵy 17 qarashada tutas eldi qamtydy. Arada bir-eki apta ótkende qozǵalys asa aýqymdy qarsylyq aksııasyna ulasty. Sodan beri aıǵa jýyq ýaqyt ishinde ár aptanyń sońynda Fransııa halqy qarsylyq aksııasyna shyǵyp, sherýler sońy polısııamen qaqtyǵysqa ulasty.
«Sary jılettiler» ataýy demonstranttardyń jaryqpen shaǵylysatyn jıletterdi kıip shyǵýynan paıda boldy. Mundaı kıim Fransııadaǵy árbir kólik júrgizýshisinde bolýy tıis, apattyq jaǵdaımen jol-jónekeı kidirgen kezde, júrgizýshi mashınadan osyndaı jıletti kıip shyǵýy kerek.
Qozǵalys quramy ártúrli áleýmettik toptar ókilderinen, ártúrli jastaǵy azamattardan quralǵan. Qozǵalysty jaqtaýshylar arasynda jumyssyz jastar men zeınetkerler de, tómen jalaqy alýshylar da bar. Kóshedegi aksııalarǵa ásire ońshyldar da, ásire solshyldar da qatysýda.
Daýdyń basy
Tolqý úkimettiń benzın men dızel otynyna salyqty arttyrý sharasy sebep boldy. Sonymen qatar kómirqyshqyl gazynyń shyǵarylýyna da salyq ulǵaıtý josparlanǵan-dy.
Fransııa prezıdenti Emmanýel Makronnyń budan buryn 1,3 mln eýrodan asatyn baılyǵy bar adamdarǵa salynatyn salyqty 70 paıyzǵa qysqartýǵa kelisýi de otqa maı quıa tústi. Jylyna mıllıon eýrodan astam tabys tabatyn qaltaly azamattarǵa 75 paıyzdyq salyq salý sheshimin eldiń burynǵy prezıdenti Fransýa Olland 2013 jyly engizgen bolatyn.
Narazylyq aksııasy bastalǵannan beri change.org saıtynda janarmaı qunyn tómendetý jónindegi petısııaǵa 850 myńnan astam adam qol qoıyp úlgergen.
UFIP munaı ónerkásibi federasııasynyń derekteri boıynsha, sońǵy kezde Fransııada dızel otynyna qoıylǵan baǵa 16%-ǵa ósken. Bıylǵy ortasha eseppen alǵanda, dızel lıtrine 1,24 eýrodan (1,41 dollar) 1,48 eýroǵa (1,69 dollarǵa) qymbattasa, qazan aıynda baǵa sharyqtap, 1,53 eýroǵa jetip otyr.
Munaıdyń naryqtaǵy kóterme baǵasy qymbattaǵandyqtan, Fransııa sekildi memleketterge aýyrtpalyq túsetini belgili. Máselen, 2018 jyldyń birinshi jartysynda Brent markaly munaıdyń quny barreline 60 dollardan turǵan bolsa, qazan aıynda 86,07 dollarǵa deıin jetti.
El úkimeti ótken aptanyń sońynda narazylyq aksııasyna aldyn ala daıyndalyp, qaýipsizdik sharalaryn kúsheıtti. Senbi kúni kóptegen mádenı oryndardy, sonyń ishinde Eıfel munarasyn, Lývr men ózge murajaılardy, taǵy da birqatar nysandardy jabý jóninde sheshim qabyldady.
Polısııa ortalyq kóshelerge jaqyn ornalasqan dúkender men meıramhanalardyń qojaıyndaryn bul kúnderi jumys istemeýge shaqyrdy. Qoǵamdyq sharalar basqa kúnderge aýystyryldy.
Janbolat KENJEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»
