Aımaqtyq quryltaıdy Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy (DQQ) tóraǵasynyń birinshi orynbasary Zaýytbek Turysbekov ashyp berdi. Sheteldik otandastarǵa arnaǵan alǵysózinde ol tarıhı otannyń qazirgi jaǵdaıy, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq-saıası damýyndaǵy jetistikteri, DQQ men «Otandastar» Qorynyń birlesken qyzmeti jaıynda baıandady. Zaýytbek Turysbekovtyń aıtýynsha, atalmysh jumys qazaq jastarynyń damýyna baǵyttalǵan.
«Áńgime óte qyzý bolyp jatyr. Onyń toqeteri – ana tilin, qazaqtyń salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn saqtaýǵa kelip saıady. Biz kóp emespiz – jalpy sany 16 mıllıonnan asatyn qazaq bar álemde, onyń 12 mıllıony elde, qalǵan 4-5 mıllıony shet memlekette júr. Degenmen, Elbasymyz aıtqandaı, bar qazaqtyń bir ǵana tarıhı otany bar, ol – Qazaqstan. Endigi jyl elimizde jastar jyly bolyp jarııalandy. Demek, jastarymyzdy damytyp, solardyń tóńireginde jumys isteýimiz kerek. Máselen, keler jyly osy maqsatta Reseı elinde bir pılottyq joba bastaýǵa nıettimiz. Mundaǵy mindet – qazaqty, onyń ishinde jastarymyzdy biriktirý», dedi Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Zaýytbek Turysbekov.
О́tken jyly Elbasy tapsyrmasymen qurylǵan «Otandastar» Qorynyń maqsat-mindetteri jaıynda Qor vıse-prezıdenti Talǵat Adýov baıandap berdi. Onyń aıtýynsha, uıym qyzmeti shetelde turatyn jáne tarıhı otanyna oralǵan otandastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan. О́z sózinde Qor vıse-prezıdenti qazaqstandyqtar men sheteldik qandastar arasynda baılanys ornatý men aqparattyq almasýǵa arnalǵan áleýmettik ınternet-platformalar boıynsha josparly jobalarǵa erekshe toqtalyp ótedi.
«Keler 2019 jyly otandastarymyzǵa konsýltasııalyq kómek kórsetý maqsatynda táýlik boıy jumys isteıtin onlaın baılanys ortalyǵyn pılottyq nusqada iske qosýdy josparlap otyrmyz. Ol jobamyz qoǵamdyq qabyldaý prınsıpine saı, sonymen qatar ınternet-keńistikte de jumys isteıtin bolady. Tegin baılanys telefony arqyly eldegi jáne sheteldegi otandastarymyzdyń kez kelgen saýal-suraǵy boıynsha konsýltasııa alýyna múmkindik jasamaqshymyz. Sebebi otandastarymyz tarıhı otanyna oralyp, munda beıimdelýi barysynda keı qıyndyqtarǵa tap bolýy – zańdylyq, sáıkesinshe, memleketten erek áleýmettik tásildeme kútedi. Taǵy bir jobamyzdy «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda ázirleý josparlanyp otyr – talantty jastarymyzǵa sheteldik ýnıversıtetterde oqýǵa múmkindik beretin «Otandastar» shákirtaqysyn taǵaıyndamaq nıettemiz», dedi ol.
Aımaqtyq quryltaıǵa Reseıdiń 25 aımaǵynan kelgen qazaqtar qatysty. Mundaǵy etnıkalyq dıaspora ókilderi shamamen 1 mıllıon adamdy quraıdy. Kópshiligi Qazaqstanmen shekaralas aımaqtarda turady. Eń iri qazaq dıasporalary Astrahan, Orynbor, Omsk jáne Saratov oblystarynda ornalasqan. Quryltaıǵa jınalǵan qazaqtyń barlyǵyn derlik til men mádenıetti saqtaý, bilim potensıalyn arttyrý máseleleri alańdatty.
«Biz sheteldik qandas baýyrlardy qoldaýmen aınalysatyn «Otandastar» Qorynyń qurylǵany úshin shyn qýanyshtymyz. Muny kóp kúttik desek te bolady. Búgin quryltaı barysynda atalmysh Qordyń josparlary jaıynda aıtyldy. Biz, Reseı qazaqtary, barlyq ótkiziletin quryltaılarǵa qatysyp kelemiz. Árqaısysy bizge erek rýh syılaıdy. Sol arqyly árdaıym tarıhı otanymyzdyń qoldaýyn sezinemiz. Jyraqta júrsek te, jaǵdaıymyz jaqsy. Tek bir ǵana másele bar – ana tilinde sóıleıtin jastarymyz az. Máselen, Reseıdiń barlyq óńir-aımaǵynda birdeı qazaq tili páni joq. Osy máseleni qazir kóterip júrmiz. Ana tilimizdi qalaı da saqtap qalýymyz kerek», dedi Reseı qazaqtarynyń federaldyq ulttyq-mádenı avtonomııasynyń prezıdenti Toqtarbaı Dúısenbaev.
Ana tilin saqtaý máselesine qatysty saýalǵa «Otandastar» Qory men DQQ músheleri osy maqsatta birigip iske qosyp jatqan arnaıy jobalary týraly aıtyp berdi. Solardyń biri sheteldik qandastarymyzdyń balalaryn oqytýǵa baǵyttalǵan. Joba demalys ýaqytynda olardyń Nazarbaev zııatkerlik mektepterinde bilim alýyna múmkindik beredi. О́z kezeginde, qazaq tilin meńgerýge arnalǵan qoljetimdi tegin mobıldi qosymshalar, onlaın-kýrstar jáne ınternet-resýrstar týraly Memlekettik tildi damytý Qorynyń dırektory Azat Sháýeev aıtyp berdi. Rýhanı qundylyqtardy saqtaýdyń, qasıetti tarıhı jerlerdi zertteý men nasıhattaýdyń, Qazaqstannyń mádenı-týrıstik klasterlerin damytýdyń mańyzdylyǵy týrasynda «Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zertteý ortalyǵy Dırektorynyń orynbasary Batyrhan Jumabaev baıandady. Quryltaı barysynda Uly Otan soǵysynda erlik tanytqan otandastarymyz týrady «Otan úshin otqa túskender» fılminiń kórsetilimi oryn aldy. Shara qazaqstandyq ártisterdiń qatysýymen ótken gala-konsertpen aıaqtaldy.
Shetelde turatyn qazaqtardyń kishi quryltaılary jyl saıyn Qazaqstannyń Qoǵamdyq damý Mınıstrligi qoldaýymen ótkiziledi. Shara qazaq dıasporalarynyń tól mádenıetin, dástúrleri men ádet-ǵuryptaryn saqtap qalýyna baǵyttalǵan. Kelesi aımaqtyq quryltaıdy О́zbekstanda ótkizý josparlanyp otyr.
