Endi el ishinde «Sarybel» dep atalatyn bul aýdannyń jaqsy aty osyndaǵy Jansary aýylynyń mańynan boı kótergen jylqy sútin qaıta óńdeıtin zaýyt arqyly tipti de aspandaǵaly tur. Naqtyraq aıtqanda, «EvrazııaInvest Ltd» JShS-niń bul jerde oryn tepken kásiporny úsh jyldan beri «Saýmal» brendtik ataýyna ıe bolǵan qurǵaq bıe sútin óndirip, elimizdiki óz aldyna, sheteldiń naryǵynan yryzdyǵyn terip júr.
Elbasy taıaýda ǵana jaryq kórgen «Uly dalanyń jeti qyry» atty qundy maqalasynda bylaı dep qalam terbegen edi: «Jylqyny qolǵa úıretý arqyly bizdiń babalarymyz óz dáýirinde adam aıtqysyz ústemdikke ıe boldy. Al jahandyq aýqymda alsaq, sharýashylyq pen áskerı saladaǵy teńdessiz revolıýsııaǵa jol ashty. Jylqynyń qolǵa úıretilýi atqa miný mádenıetiniń de negizin qalady». Iá, jylqy minip, jahannyń jartysyna jýyǵyn baǵyndyrǵan bahadúr babalarymyz osy Qambar ata túliginiń sútin de sol zamandarda azyq etipti. Sóıtken qymyz yqylym zamandaǵy ydystyń túbinde molekýlalyq qaldyq túrinde qalsa, bul kúnde ozyq tehnologııanyń qudiretimen untaq túrinde ulttyń ǵana emes, ózge el dastarqanynan da oıyp oryn alǵan sýsynǵa aınaldy. Iá, qurǵaq qymyzdyń osy untaǵy salynǵan ydysqa qaınaǵan sýdy quısańyz boldy, hosh ıisti, myń san dertke dárý sýsyn alasyz!
Qazirgi tańda kásiporyn bir jyldyń ishinde 30 tonnaǵa deıin ónim óndiredi. Byltyrdyń ózinde zaýyt AQSh, Reseı, Qytaı jáne Belarýs sııaqty elderge 4,6 tonna untaq qospasyn satqan. Menedjmentti myqtap qolǵa alǵan kásiporyn Qytaıdyń «Qytaı – Qazaqstan Szetýn halyqaralyq saýda kompanııasy» fırmasymen «Saýmal» qurǵaq bıe sútin jetkizý boıynsha uzaq merzimdi yntymaqtastyq kelisim jasaǵan. Sonymen qatar Reseıdiń «Genezıs» kompanııasymen de kelisimshartqa qol qoıylǵan.
Jalpy, bıe sútin sýblımasııalyq tásilmen untaqqa aınaldyrý – elimiz úshin tyń joba. Dál osyndaı óndiris Germanııada bar. Biraq ondaǵy kásiporynnyń kólemin «EvrazııaInvest Ltd» seriktestiginiń qaıta óńdeý zaýytymen tipti de salystyrýǵa kelmeıdi. Qazirgi ýaqytta munda 700 bıeniń súti óńdeledi. 130-dan astam adam jumyspen qamtamasyz etilgen. Bul jobaǵa salynǵan ınvestısııanyń jalpy kólemi 5 mlrd teńgeni quraıdy.
Osy jyldyń qazan aıynda Qaraǵandy oblysynda jumys saparymen bolǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeev «EvrazııaInvest Ltd» JShS-niń zaýytyna arnaıy soǵyp, kásiporynnyń búgingi tynys-tirshiligimen tanysqan bolatyn. Ol jylqylar turatyn qorajaılardy aralap, bıe saýý apparattaryn, zaýyttyń zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtalǵan zerthanasyn kórip, mundaǵy jumys yrǵaǵy men jańashyldyqqa umtylysyna dán rıza bolǵan edi.
Sol kezdesý barysynda jylqy zaýytynyń basqarýshysy Baıan Elshın kásiporyn aldynda turǵan birqatar máseleni tilge tıek etken.
– Bizdiń zaýyt shalǵaıda ornalasqandyqtan, keıbir qıyndyqtarǵa tap bolyp otyrmyz. Máselen, elektr qýaty keıde óship qalady, qys kezinde ónimdi jetkizý qıynǵa soǵady, bilikti mamandardy jumyldyrý da ońaı bolyp otyrǵan joq. Degenmen bul máselelerdi sheshý joldaryn qarastyryp jatyrmyz. Mysaly, Qaraǵandynyń mańynda ornalasqan burynǵy «QazAvıaSpektr» zaýytynyń bos turǵan ǵımaratyn satyp aldyq. Onda sútti untaqqa aınaldyrýǵa arnalǵan qurylǵylardy ornatýdy josparlap otyrmyz. Munda saýylatyn mal basyn 1500-ge deıin arttyrýǵa bolady. Sonymen qatar osy sharalar turǵyndardan maýsym kezinde 2 mln lıtr sút satyp alyp, daıyn ónim kólemin 200 tonnaǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Alaıda bul úshin Úkimet tarapynan qarjylaı kómek kerek, – degen bolatyn B.Elshın. О́.Shókeev bul jobaǵa barynsha kómektesýge ýáde berdi.
«EvrazııaInvest Ltd» JShS jergilikti bılikpen de tyǵyz qarym-qatynas ornatqan. «Bul – búkil Qazaqstan boıynsha biregeı joba. Biz kásiporynǵa qoldan kelgen kómektiń bárin jasaýǵa tyrysamyz, – deıdi Osakarov aýdanynyń ákimi Nurken Qobjanov. – Mysaly, seriktestikke aýdan terrıtorııasynan 24 myń gektar jer alyp berdik. Munda sharýashylyqtyń 2 myńǵa jýyq jylqysy jaıylady. Jalpy alǵanda, ortaq maqsat jolyndaǵy áriptestik jumystardyń óz jemisin aldaǵy ýaqytta molynan beretinine nyq senimdimiz.
Kásiporynnyń 2015 jyldan búginge deıin Qazaqstannyń 11 qalasynda qurǵan dıstrıbıýterlik jelisi bar. Mundaı júıe kompanııa óniminiń naryqtaǵy úlesin arttyryp, ony 2018 jyldyń birinshi jartysynyń ózinde 64%-ǵa jetkizýge septigin tıgizdi.
Zaýyttaǵy qural-jabdyqtyń bári Eýropa elderinen ákelingen. Kásiporyn tolyq avtomattandyrylǵan jáne jumystyń basym bóligin robottandyrylǵan qurylǵylar atqarady. Sýblımasııalyq qurǵatý boıynsha tehnologııalyq qural qondyrǵysy jylqy jaıylymyna jaqyn ornalastyrylǵan. Bul bıeni saýǵannan keıin sútti boıyndaǵy nárin joǵaltpaı, 15-20 mınýt ishinde tehnologııalyq qaıta óńdeý úderisine jiberýge múmkindik beredi. Tehnologııalyq talap osyndaı. Iаǵnı, jylqy fermasy men qaıta óńdeý zaýyty barlyq qajetti ınfraqurylymymen qosa birtutas keshendi qurap otyr.
Zaýyttaǵy saýyn qondyrǵylarynyń bir ereksheligi – sút birden muzdatqysh tankerlerge quıylady. Iаǵnı, sútti aýamen eshqandaı reaksııaǵa túsirmeı, ónimniń ekologııalyq taza hám qaýipsiz bolýyn qamtamasyz etedi. Tankerlerge quıylǵan sút pasterlendirilýge, sodan keıin baryp sýblımasııalaýǵa jiberiledi. Sýblımasııanyń ózi sútti qaıta óńdeýde qoldanylatyn kúrdeli prosess. Mysaly, saýmal Selsıı shkalasy boıynsha 45 gradýsqa deıingi temperatýrada qurǵaq zattyń úlesi 95 nemese odan da kóp paıyzǵa deıin jetkeninshe keptirilip, qatyrylady. Odan keıin ónimniń quramyndaǵy ylǵal, ıaǵnı sý molekýlasy vakýýmnyń kómegimen aıdap shyǵarylady. Minekı, qymyzdyń untaǵy osylaısha alynady. Bul sharýaǵa bar-joǵy 25 mınýt ýaqyt ketedi. Orta eseppen alar bolsaq, 10 lıtr sútten 1 kılo untaq alynady eken. Al sýblımasııalanǵan untaqtyń jańa saýylǵan bıe sútiniń nebir paıdaly qasıetin óz boıynda uzaq ýaqytqa deıin saqtap qalatyny ǵylymı turǵyda dáleldengen.
Qazirgi tańda «EvrazııaInvest Ltd» JShS ǵylymı-zertteý jumystarymen de belsendi túrde aınalysýda. Mysaly, zııandy jumys jaǵdaıynda eńbek etetin adamdarǵa arnaıy taǵamdardyń áser etýi boıynsha jan-jaqty zertteý júrgizilip jatyr. Eger is oń nátıjesin berse, munyń ózi «Saýmal» óniminiń qoldanys aıasyn keńeıte túsýge zor yqpalyn tıgizbek. Sonymen qatar damý kókjıegine kóz tikken kásiporyn bıe sútin untaqtaýmen ǵana shektelip qalmaı, bul ónimdi balalarǵa arnalǵan taǵam túrlerin, parfıýmerııa ónimderin jasap shyǵarý isinde de molynan paıdalanýdy qolǵa alǵan. Biregeı jobanyń utymdy tusy da osy bolsa kerek-ti.
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy, Osakarov aýdany
