Ret-retimen baıandasaq, eń aldymen Baýyrjan Nógerbektiń 70 jyldyǵyna arnalǵan kesh shymyldyǵyn túrip, qazaq kınoteorııasy, kınosyny, kınotarıhy salalary boıynsha eleýli eńbek etken tulǵanyń shyǵarmashylyq jolyn ádiptegen «Jarqyn beıne» atty derekti fılm kórsetilip, bul kúnde qazaq kıno óneriniń sańlaqtaryna aınalǵan Baýyrjan Nógerbektiń ónerdegi qanattas dostary estelikter aıtyp, onyń kásibı maman retindegi, kisilikti adam retindegi bıigine kóz jiberdi. Kesh konserttiń baǵdarlamaǵa ulasty.
Eske ala ketsek, 1948 jyly Qaraǵandy oblysy, Ulytaý aýdany, Ulytaý aýylynda týǵan. 1971 jyly Máskeý qalasynda VGIK-tiń ssenarlyq-kınotanýshylyq fakýltetiniń kınotaný bólimin támámdaǵan Baýyrjan Nógerbek esimi Qazaqstandaǵy kınopedagogıkanyń negizin qalaýshylarynyń biri, kásibı kınotaný mamandyǵynyń negizin salýshy tulǵa bolyp tarıh taqtasyna jazyldy. 1993 jyldan bastap T. Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynda kınotanýshylar sheberhanasyna jetekshilik etken ol otandyq kıno tarıhynda kınotanýshylardyń alǵashqy býyn túlekterin oqytyp shyǵardy. 2010 jyly Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń rektory Aıman Musaqojaevanyń shaqyrýymen Astana qalasyna kelip, atalǵan ýnıversıtette «О́nertaný» kafedrasyn quryp, kafedra meńgerýshisi jáne kınotanshýlar sheberhanasynyń jetekshisi bolyp qyzmet atqaryp, sońǵy demi bitkenshe ulaǵatty ustazdyq qyzmetin jalǵastyryp ketken edi. Qazaqstanda jáne shetelde qazaq, orys, aǵylshyn, nemis, koreı, golland, serb-horvat, ıtalıan tilderinde jaryq kórgen 250-den astam maqala, resenzııa men esseniń avtory bolǵan onyń eńbegi bir keshtiń aıasynda aıtylyp biter áńgime emes árıne. Konsertten keıin jan-jaqtan kelgen mamandardyń basyn qosqan ǵylymı-praktıkalyq konferensııa jumysyn Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń rektory, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń Halyq artısi, Memlekettik syılyqtyń ıegeri, Qazaqstannyń Eńbek Eri – Aıman Musaqojaeva ashyp berdi. «Baýyrjan Nógerbek – qazaq kıno óneri mádenıetiniń beldi ókilderiniń biri ǵana emes, sol mádenıetti qalyptastyrýǵa búkil sanaly ǵumyryn arnaǵan biregeı tulǵa» degen ol sharaǵa qatysýǵa alys-jýyqtan kelgen qonaqtarǵa alǵysyn aıta otyryp, festıval men konferensııa jumysyna sáttilik tiledi.
Bul shyndyǵynda ótti-ketti kóp sharanyń biri emes, kıno salasyndaǵy jastar ónerin shyńdaı túsetin aıryqsha oqıǵa boldy. Olaı deıtinimizdiń bir sebebi, Respýblıkalyq qysqametrajdy fılmder festıvali uıymdastyrylyp, oǵan elimiz ben shetelelderge tanymal Dámir Manabaı, Sergeı Ázımov, Slambek Táýekel, Dárejan О́mirbaev, Serik Aprymov bastaǵan kınorejısserler kelip, jas kıonshylardyń týyndylaryna qazylyq etýimen qatar jeke-jeke sheberlik dárister oqydy.
Sonymen qazylar alqasynyń kóńilinen shyqqan fılmderge tórt atalym boıynsha (ár atalym boıynsha eki týyndyǵa) Baýyrjan Nógerbek atyndaǵy dıplom men qarjylaı syıaqy berildi. «Kórkemsýretti fılm» atalymy boıynsha Shuǵyla Serjan men Venera Qaıyrjanovanyń fılimderi úzdik dep tanylsa, «derekti fılm» atalymy boıynsha Jaıyq Belqojaev pen Nursultan Nusqabekovtyń týyndysy alǵa shyqty. Al «Anımasııalyq fılm» atalymy boıynsha Meıirjan Sandybaı men Ivan Ardashov júldeli boldy. «Úzdik kınotanýshynyń jumysy» atalymy da boldy. Ony Eńlik Egeýbaeva men Ádemi Qapar enshiledi. Al, Qazylar alqasy taǵaıyndaǵan «Derekti kınoda ulttyq dástúrlerdi jalǵastyrǵany úshin» júldesimen «Ata-babalar murasy» atty derekti fılmimen Berik Jaqanov marapattaldy. Sondaı-aq, «Astana fılm akademııasy» taǵaıyndaǵan eki arnaıy júldege Álimjan Qudabaev pen Tımýr Serdalın qol jetkizdi.
«Kınofestıvalǵa jastardyń qyzyǵýshylyǵy erekshe boldy, konkýrstyq baǵdarlamaǵa qatysqan fılmderdiń 20 fılimniń 10-y kórkemsýretti fılm bolsa, 5-i derekti fılm, 5-i anımasııalyq fılm. Jas kınoshylarǵa aǵa býyn rejeısserlerdiń baǵasy, fılmderi týraly pikiri tipti qyzyq boldy» deıdi, Baýyrjan Nógerbektiń shákirti, belgili kınotanýshy, ónertaný kandıdaty, «О́nertaný» kafedrasynyń professory Nazıra Rahmanqyzy.
Shara sońynda qonaqtar, qazaq kıno ónerine erekshe úles qosqan aıtýly tulǵanyń sońǵy qyzmet istegen oqý ornynyń joǵary dárejede uıymdastyrǵan ıgi isterine alǵystaryn aıtyp tarqasty.
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
