Halqymyzda «Jeti atasyn bilmeıtin er jetesiz, jeti ǵasyr tarıhyn bilmeıtin el jetesiz», degen ulaǵatty sóz bar. Tarıh – bul halyqtyń búgini men bolashaǵyn aıqyndaıtyn birden-bir mańyzdy kórsetkish. Ár halyqtyń mańdaıyna bitken taǵdyrly joly osy tarıh qoınaýynan tamyr tartady. Sondyqtan da tól tarıhyn ulyqtap, ata-babalar salǵan sara joldy ustanǵan halyq qana kemel keleshekke nyq senimmen qadam basary anyq.
Babalar muratyn jalǵastyryp, el amanatyn arqalap kele jatqan Elbasymyz N.Á. Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasy, eń aldymen bolashaq urpaqtyń tárbıesine baǵyttalyp otyr.
Maqala «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń jalǵasy bolyp tabylady. Ol «Ult tarıhyndaǵy keńistik pen ýaqyt», «Tarıhı sanany jańǵyrtý» atty bólimderden turady. Prezıdent bul joly ulttyq bolmysymyzdy saqtap, tarıhymyzdy jańǵyrtý jaıyna keńinen toqtalyp, jas býyndy ulttyq tárbıemen sýsyndatý kerektigin aıtqan. Ult qaharmandaryn úlgi tutý úrdisin qalyptastyrýǵa jol ashatyn sapaly balalar fılmderi men mýltıplıkasııalyq serıaldardy asa qajet etetin óskeleń urpaqtyń da talǵamyna erekshe nazar aýdarý kerek ekendigin, bizdiń dańqty batyrlarymyz, oıshyldarymyz ben el bıleýshilerimiz tek Qazaqstan ǵana emes, sondaı-aq búkil əlem boıynsha elikteýge laıyqty tulǵalar ekendigin Elbasy tilge tıek etken.
Bul maqalada tereń oı, ulttyq qundylyqtardy baǵalaı bilý, halyq áleýetine zor senim, erik-jiger men kúsh-qýat kórinis tapqan. Ár qazaqty tolǵandyratyn ári bolashaqta óziniń úlesin qosýǵa jigerlendiretin, jańa dúnıetanym men kózqaras qalyptastyrýǵa mol múmkindik ashylyp otyr.
Endigi kezde, ata dástúrdi jalǵastyrý salt-sanany, qazaqtyń qolónerin túletýdiń, qanmen kelgen qasıetke degen adaldyqqa berik bolýdyń birden-bir joly dep bilemin.
Bizdiń babalarymyz bilimge, ónerge jaqyn bolǵan, ásirese án-jyrlar, ańyz-áńgimeler, epostar men ertegiler arqyly urpaqtaryna tárbıe bergen. Sal-seriler men aqyn-jyraýlardyń ónerleriniń búgingi kúnge deıin jetýi sonyń aıǵaǵy. Jastaıynan balalardy atqa úıir qylyp, báıgege qatystyrǵan. Toı-jıyndarda, as jáne basqa da sharalarda ótkiziletin qazaqtyń ulttyq oıyndary bizdi áli kúnge deıin basqa elderden erekshelendirip turatyny ári máni men mańyzy zor ekendigi málim.
Balalardy epti, ónerli, sheber etip tárbıeleýdiń mańyzy zor. Qazaqta «aýyzymen qus tistegen», dep júırik at pen sol atty epti meńgergen shabandoz balany aıtyp maqtan tutatyn. Al qyzdardyń tárbıesi otbasynda erekshe oryn alǵandyǵy tarıhtan belgili. Analardyń qyz balanyń tárbıesine óte úlken kóńil bólýiniń, qyzdardy bolashaq jar, ana, shańyraqtyń shyraqshysy etip tárbıeleýdiń mańyzy zor.
Ata-babalarymyzdyń ǵasyrlar boıy jınaqtalǵan tájirbıesin urpaqtan-urpaqqa jetkizý, bir júıege túsirý, toptarǵa jikteı otyryp zertteý týraly Elbasynyń maqalasynda oryndy aıtylǵan.
Biz osy maqalada kóterilgen máselelerdi sheshýge qandaı úles qosa alamyz degen suraq bárimizdi tolǵandyrýy kerek. Halyqtyń tarıhı sanasyn jańǵyrtýǵa, ıaǵnı jastarǵa ulttyq tarıhtyń mańyzdylyǵyn tereń oqytýǵa yqpal etýimiz qajet. Maqaladaǵy usynystardy júzege asyrsaq, onda óz ultymyzdyń, tilimizdiń, dinimizdiń, ata-babalarymyzdyń tarıhyn saqtaı otyryp basqalardan kem bolmaımyz.
«О́tkendi bilmeı, bolashaqty boljaý múmkin emes» degen halyq danalyǵy bar. Eń bastysy, tarıhı sanasy nyǵaıǵan el ǵana básekege qabiletti bolatynyn eskerip, Qazaqstandaı asa qýatty, myzǵymaıtyn memlekettiń mártebesin bıiktete berýdiń mańyzdylyǵyn halyqtyń zerdesine sińirýimiz qajet.
Dınar NО́KETAEVA,
Parlament Senatynyń depýtaty
