Agrarlyq salanyń jańa serpini

Qazaq jemis-kókónis sharýashylyǵy ǵyly­mı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń oryn­basary Birjan Rahymjanovtyń aıtýyn­sha, búginde artyq qospasyz azyq-túlik shy­ǵarý isi asa ózekti. Osy rette mıneraldy tyńaıt­qyshtarǵa memleket tarapynan sýbsıdııa beril­genimen, organıkalyq tyńaıtqyshtar qol­danysyn keńeıtýge eshqandaı qoldaý joq.

Elimizdegi agrarlyq saladaǵy tyń jańa­lyq­tar turmysymyzǵa etene enip, adam aǵza­sy­na zııandy qospalarsyz taza ónim usyny­­lyp keledi. Mundaı ónimder ádettegi jemis-jı­dek, kókónis­terdiń baǵasymen salystyr­ǵan­da qym­batqa túseri de belgili. Búgin­ge deıin elimizde soıa men júgeri, kartop pen qy­zanaqtyń jańa túrleri ósirilgen. Bular qur­ǵaqshylyqqa tózimdi, jyldyń ər mezgilinde jylyjaıda da óse beredi. Sondaı-aq 2020 jyly kartop egistiginiń kólemi 2 paıyzǵa ul­ǵaıtylmaq. Respýblıkadaǵy jerdiń  70 pa­ıyzy shóleıt bolǵandyqtan soǵan beıim tyńaıt­qyshtar qoldanylady. Tıisinshe joǵa­ry­da atal­ǵan azyq-túliktiń jalpy kólemi kem degende 5 paıyzǵa artpaq. 

Agrarlyq salada básekege qabiletti bolý úshin otandyq ǵalymdarymyzdyń ashqan tyń jańalyqtaryna arqaý bolatyn ilkimdi jobalar iske asýy tıis. Osy maq­sat­ta agrarlyq saladaǵy 300-ge jýyq ǵalymdy shetelde oqytý jos­par­lanyp otyr. Ulttyq agrarlyq ǵyly­mı-bilim berý ortalyǵynyń basqar­ma tóraǵasy Ulan Tájibaevtyń aıtýynsha, «RisingStar» baǵdarlamasy aıasynda keler jyldan bastap álem­dik jetekshi halyqara­lyq zert­teý ortalyqtary men joǵary oqý oryn­daryna mamandar jiberi­ledi. 2019 jylǵa deıin atalǵan baǵ­dar­lama aıasynda shetelge oqýǵa ji­beriletin mamandar sanyn 300-ge jetkizý kózdelip otyr. 

Jas ǵalymdarǵa arnalǵan jıyn­ǵa agrar­lyq joǵary oqý or­ny­nyń túlekteri men 15 ǵyly­mı-zertteý ınstıtýtynyń jáne 18 tájirıbelik sharýashy­lyqty biriktiretin «Ult­tyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý orta­lyǵy» mekemesiniń mamandary qatysty.

AgroLab alańynda genomdyq suryptaý, «jasyl» tehnologııalar, molekýlarlyq bıologııa jáne «aqyldy» eginshilik sııaq­ty taqyryptar jáne basqa da aýyl sharýashy­lyǵyndaǵy qazirgi zamandaǵy tyń jańalyqtar men bastamalar jas mamandardyń pikir­talasyna arqaý boldy.

Erkejan AITQAZY,

«Egemen Qazaqstan»