Turǵyndarǵa tanystyrý – Vanýatýdaǵy vaksına jetkizý baǵdarlamasynyń bir bóligi. Epı aralyndaǵy tanystyrylym sáti.
Bul – osyndaı tásil arqyly Vanýatýǵa jetkizilgen alǵashqy vaksına flakony edi. Atalǵan el balalarǵa ekpe salý baǵdarlamasy dronmen tikeleı baılanysty tuńǵysh memleket.
Vanýatý janartaý atqylaýynan paıda bolǵan 83 araldan quralǵan. Kóptegen aýyldarǵa «banan qaıyqtar» arqyly qatynas jasalady. Keıde motorly bir adamdyq qaıyqtardy úsh metrlik tolqyndar aýdaryp, jartasqa soǵady. Basqa aýyldar taýdyń kelesi betinde bolǵandyqtan, jańbyrly kezde batpaqtan ótip barý qıynǵa soǵady. Kóptegen ekpeler salqyndatqyshty qajet etedi, al aýyldardyń basym bóliginde elektr jaryǵy joq.
BUU derekterine saı, osyndaı sebep saldarynan Vanýatýdaǵy 5 jasqa deıingi 35 000 balanyń 20 paıyzyna ekpe salynbaǵan.
IýNISEF-tiń Aýstralııa úkimetiniń jáne JQTB, sondaı-aq týberkýlez jáne bezgekpen kúres jónindegi jahandyq qordyń kómegi arqyly Vanýatý 2018 jylǵy 17 jeltoqsannan bastap drondyq baǵdarlamany iske qosty.
Drondar damyǵan saıyn, olardyń álemdik densaýlyqty saqtaý salasyna qosatyn úlesi arta túspek. Kalıfornııalyq kompanııa Zipline drondary Rýandaǵa 8000-nan asa qatynap, qan aýystyrýǵa kerekti ónimderdi jetkizdi.
Byltyrdan beri IýNISEF gýmanıtarlyq kómekter jetkizý maqsatynda Malavıge «drondyq synaq dálizi» baǵdarlamasyn júzege asyryp keledi.
Alaıda bul jolǵy tásil balalar vaksınasyn turaqty túrde aparýǵa arnalǵan alǵashqy kommersııalyq kelisimshart. IýNISEF-tiń aıtýynsha, aýstralııalyq startap Swoop Aero júktiń aman-esen jetkizilýine jaýapty.
Kýk aılaǵynda ekpe egýmen aınalysatyn 55 jastaǵy meıirbıke Mırıam Nampıl hanym Port Narvınde turady. Onyń qyzmet etetin klınıkasy kún sáýlesinen elektr óndiretin muzdatqyshpen jabdyqtalǵan.
«Bul dron meniń ómirimdi ózgertti. Ádette men kún saıyn eki saǵattaı taýdan ótip, ekpe tasýym qajet edi. Onyń ústine vaksına salynǵan qoraptar óte aýyr», deıdi ol.
Qanatynyń uzyndyǵy 2,5 metr bolatyn aq Swoop drony robot albatrosty eske túsiredi. Biraq oǵan qustyń baısaldy, birqalypty ushýy jetispeıdi.
Onyń ornyna dron aspanǵa tik kóterilip, saǵatyna 95 shaqyrym jyldamdyqpen ushqanda uıasynda yzyń salǵan bógelek sekildi daýys shyǵaryp, aınalasyn shýyldatyp jiberedi.
Swoop-tyń negizin qalaýshylardyń biri Erık Pektiń aıtýynsha, drondar keleshekte 130 shaqyrym jyldamdyqty baǵyndyrady. Iridium jerseriginiń jelisin paıdalanatyndyqtan, ony álemniń kez kelgen núktesinen basqarýǵa múmkindik bar.
Onyń sózine súıensek, ýaqyt óte kele Swoop jergilikti pılottardy úıretip, úkimetke ózderiniń drondaryn shyǵarýǵa kómektespek. Ondaı qurylǵylar 3D prınterde basylyp shyǵatyn qanattar men qozǵaltqyshtar arqyly jumys isteıdi.
Vanýatýǵa dron dáýirin tanystyrý úshin meıirbıkeler jergilikti turǵyndarmen kezdesse, ulttyq avıasııa ókilderi olardy ushý synaqtaryn tamashalaýǵa shaqyrdy.
«Biz adamdardyń aspannan yzyldap túsip kele jatqan zattan qoryqpaýyna senimdi bolýymyz kerek. О́ıtkeni keıbir balalar múıizatarmen drondy atyp túsirmeýine kóz jetkizýimiz qajet», deıdi IýNISEF-tiń Tynyq muhıty araldaryndaǵy ókili Sheldon Iett.
Donald Dj.MAKNEIL, «Nıý-Iork Taıms»
Foto: Djeıson ChÝT, Unicef Pacific
