«Tyndyrylǵan ister az emes, atqarylatyn mindetter odan da kóp»

О́tken jyly jeltoqsan aıynda Mańǵystaý óńirinde oryn alǵan belgili oqıǵalardan keıin birqatar júıe boıynsha basshylyq almasty. Sol tolqynnyń leginde «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» aksıonerlik qoǵamynyń bas dırektory bolyp salanyń aıtýly mamany Alık AIDARBAEV taǵaıyndaldy. Sodan beri de jylǵa jýyq ýaqyt ótti. Osy aralyqta alǵa qoıylǵan mindetter qalaı júzege asyp jatyr, alda taǵy qandaı jandy jumystar tur? Bizdiń kompanııa basshysymen júrgizgen suhbatymyzda osy jáne osyǵan qatysty basqa da jaıttar tóńireginde sóz qozǵalady.

О́tken jyly jeltoqsan aıynda Mańǵystaý óńirinde oryn alǵan belgili oqıǵalardan keıin birqatar júıe boıynsha basshylyq almasty. Sol tolqynnyń leginde «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» aksıonerlik qoǵamynyń bas dırektory bolyp salanyń aıtýly mamany Alık AIDARBAEV taǵaıyndaldy. Sodan beri de jylǵa jýyq ýaqyt ótti. Osy aralyqta alǵa qoıylǵan mindetter qalaı júzege asyp jatyr, alda taǵy qandaı jandy jumystar tur? Bizdiń kompanııa basshysymen júrgizgen suhbatymyzda osy jáne osyǵan qatysty basqa da jaıttar tóńireginde sóz qozǵalady.

– Alık Serikuly, áńgimeniń basyn Jańaózen taqyrybynan bas­ta­ǵandy jón kórip otyrmyz. Byltyr­ǵy jyly osy qyzmetke taǵaıyn­da­larda sizge Elbasy buryn jumystan shyǵarylǵan munaıshylardy eńbek­pen qamtý, jumysshylardyń eńbek etý jaǵdaıyn jaqsartý jaıynda naq­ty tapsyrmalar bergen edi ǵoı. Búgingi tańda olardyń oryndalý ja­ıy qalaı?

– О́tkenge oralsaq, sol ereýilder kezinde, 2011 jyly 2137 adam jumys­tan shyǵarylǵan, olardyń 1074-i «О́z­en­­munaıgaz» óndiristik fılıalynyń, al 1063-i «Qarajanbasmunaı» AQ-tyń ju­mysshylary edi. Biz olardy qaıta­dan jumysqa qabyldaı almadyq. Se­be­bi, olar ereýilderde júrgende oryndaryna basqa adamdar alynyp qoıylǵan eken. Sondyqtan bıylǵy jyldyń qańta­rynda Prezıdent tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Jańaózen men Aqtaýda eki birdeı jańa qurylym qur­dyq. Olar «Burǵylaý jumystary bas­qarmasy» О́QB jáne «Tehnologııalyq kólik jáne uńǵylarǵa qyzmet kórsetý» JShS dep atalady. Bul kásip­oryn­dar­dy qurý men jumysty bastatýǵa 20,6 mlrd. teńge qarjy bólindi. Búginde bu­lardyń ekeýi de belsendi jumys jasap jatyr. Olaı bolsa, Memleket bas­shy­synyń bul jó­nindegi tapsyrmasy tolyǵymen oryndaldy deýimizge bolady. Alaıda, olardy udaıy jumys kólemimen qamta­ma­syz etip otyrýda máseleler bar. Biz aldaǵy ýaqytta osy jaǵyn sheshý ba­ǵytyndaǵy jumys­tary­myzdy jalǵas­tyra beremiz.

– Al eńbek jaǵdaıyn jaqsartýda qandaı is-sharalar atqarylýda?

– Jańa kompanııalardy qurarda bizdiń aldymyzda olardy tıimdi jumys istetý úshin aldymen, arnaıy tehnıkamen qamtamasyz etý, óndiristik bazalary men vahtalyq qalashyqtaryn salý mindetteri turdy. Bul baǵytta kompanııa barynsha qarqyndy jumystar jasap jatyr. Naqty nátıjeler de joq emes. Munyń bir aıǵaǵy – osy kúzde «Tehnologııalyq kólik jáne uńǵylarǵa qyzmet kórsetý» kompanııasynyń ju­mys­shylary úshin Qarajanbas jáne Qa­lamqas ken oryndarynda eki vahtalyq qalashyq salynyp, paıdalanýǵa beril­di. Olardyń qurylystaryn júrgizýge joǵaryda atalǵan basqarmanyń óz mamandyqtary boıynsha jumys atqara almaı júrgen jumysshylary tartyldy. Jobalyq quny 3,6 mlrd. teńgeden asatyn bul qurylystar óte qysqa merzimde aıaqtaldy. Buǵan qosa aıta ketýimiz kerek, 400 jáne 200 oryndyq eki jataqhana, 300 oryndyq ashana, monsha-jýyný kesheni men sportzaldy qamtıtyn vahtalyq qalashyqtar zamanaýı talaptarǵa jaýap beretindeı dáre­jede salyndy. Taǵy bir atap óterligi, bul ken oryndaryndaǵy óndiristik bazany kóterý jumystary ústimizdegi jyl­ǵy naýryzda ǵana qolǵa alyndy. Olar 250 jáne 100 birlik arnaıy teh­nı­kaǵa arnalǵan. Tehnıkanyń sońǵy úlgisimen jabdyqtalǵan baza ashanamen, keńsemen, BО́B ǵımaratymen, apat­tyq dızeldi-generatorlyq jabdyqpen, ınjenerlik jelimen, medısınalyq jáne dıspetcherlik pýnkttermen, jón­deý-tehnıkalyq sehymen, avtokólikter dıagnostıkasy sehymen, qosymsha ból­shekter qoımasymen, tehnıkaǵa arnal­ǵan jyly garajben, JJMS jáne ja­nar-jaǵarmaı materıaldaryn saqtaı­tyn qoımamen, avtojýý ornymen jáne taǵy basqa da birqatar nysandarmen qamtamasyz etilgen. Biz qurylystyń birinshi kezegin jeltoqsan aıynda biti­remiz. Al ekinshi kezek 2013 jyly aıaq­talady. Endi «О́zenmunaıgaz» ak­sıo­nerlik qoǵamyna qatysty sóz qozǵar bolsaq, munda da aıtarlyqtaı sharýa­nyń basy qaıyryldy. Aıtalyq, aldaǵy jeltoqsanda «Burǵylaý jumystary» basqarmasyna arnalǵan 720 adamdyq sha­rýashylyq-turmystyq kesheni, 28 or­yn­dy garaj, jabyq turaǵy bar ón­diristik baza qurylysynyń birinshi bó­ligin paıdalanýǵa berý mejelenip otyr.

– О́ndiristegi eńbek qatynas­ta­rynyń úılesimdi damýy úshin qandaı sharalar qolǵa alyndy?

– Qazirgi tańda «О́zenmunaıgaz» óndi­risinde 9700-den asa jumysker eńbek etedi. Al servıstik kompanııalardy qosa alǵanda, olardyń jalpy sany 15 000-nan asady. Bıylǵy jyl ishinde eńbek adamdarynyń barlyǵymen eńbek qaty­nastaryn qalyptastyrýda aıtarlyqtaı aýqymdy jumystar jasaldy. Eń aldymen, ishki kommýnıkasııany jaqsartýǵa kiristik. Negizgi kúshimiz «О́zenmunaıgaz» óndiristik fılıaly­nyń meılinshe ózekti máselelerin sheshýge baǵyttaldy. Qyz­met­kerlermen ju­mysty jańa deńgeıge kóterýge, ko­m­p­anııanyń eńbek ujy­myn­da ishki únqa­tysýdy qalyptastyrýǵa ty­rystyq. Áleý­mettik-turmystyq másele búgingi kúni basty basymdylyqtar qa­ta­ryna qoıyldy. Kompanııa barlyq deń­geıdegi qyzmetkerleriniń jaǵdaıyn jaq­sartýǵa kúsh salýda. Bizdiń bastamamyz boıynsha osy jyldyń sáýir-mamyr aılarynda «О́zenmunaıgaz» ben «Embi­mu­naıgaz» mekemelerinde jetekshilik qu­ramdaǵy jumyskerler jáne aýysymdar, bazalar, kolonnalar, sehtar basshylary men sheberleri úshin trenıngter ótki­zildi. Onyń basty maqsaty – komandalyq ju­mysty jaqsartý, qyzmetkerler ara­syn­daǵy ózara qarym-qatynasty ny­ǵaıtý, ártúrli jaǵdaıda sheshim qabyl­daı bilýge úıretý, daýly jaǵdaıda ózin ustaı bilýge baýlý jáne ujymdyq maq­sattarǵa qol jetkizýge yntalandyrýdy kóterý boldy. Biz kásipodaqtar qoz­ǵa­lysy jetekshileri úshin elimizdiń eńbek zańnamalaryna engizilgen sońǵy ózge­risterdi túsindirýge arnalǵan tájirı­be­lik semınar-trenıng­terdi udaıy ótkizip otyramyz. Biz úshin munyń da mańyzy óte zor.

«О́zenmunaıgaz» óndiristik fılıa­ly­nyń aksıonerlik qoǵam mártebesine ıe bolýyna baılanysty osy jyldyń maýsymynan bastap osy máselege qa­tysty túsindirý jumystary júrgizildi. Bul jaǵdaıdyń kompanııa jumyskeri úshin qandaı kórinis tabatyny týraly naqty túsindirme berildi. Syrttaı qa­rapaıym is bolyp kóringenimen, árqa­laı qabyl­daýǵa, qajetsiz alyp-qashpa áńgimege jol bermeý úshin naqty túsin­dirme jumys­ta­rymen aınalystyq. Ja­ńa­dan qurylǵan «О́zenmunaıgaz» AQ-qa ótý jumystaryn ujymda aqparattyq top­tar júrgizdi. Onyń quramynda ju­mys berýshi ókil­derimen qatar Jańa­ózen kásipodaq uıymdarynyń jetek­shileri boldy.

Bizdiń óndiristik fılıaldardy qaı­ta qurý týraly sheshim qabyldaýymyzǵa sebep bolǵan negiz qandaı? Birinshiden, bul óndiris tıimdiligin arttyrýǵa arnaldy. Sońǵy jyldardaǵy tájirıbe kórsetkendeı, óndiris shebindegilerge kásipshilikti qajetti jabdyqtarmen qamtamasyz etý máselesiniń sheshim tabýyn uzaq ýaqyttar boıy kútýlerine týra keldi, kenishterdi jańǵyrtý, tehnıkany jóndeý problemalary túıininiń tarqatylýy jyldarǵa sozyldy. Basqa­rý tetikteriniń bolmaýy óndiriste qo­ıylǵan josparlardy oryndaýǵa qol jetkizýge degen múddelilikti birtindep báseńdetti. Ekinshiden, mundaǵy maqsat­tar­dyń biri jumysshylardyń áleýmet­tik máselelerin sheshýdi kózdedi. Olardy áleýmettik qoldaý jergilikti jerde sheshiledi. Bizdiń óndiristik fılıaldar jer paıdalaný quqyǵyn, derbes zańdy tulǵa mártebesin ıemdendi.

Búgingi kúni jumysshy-qyzmetker­lermen qarym-qatynasta alǵashqy oń ilgerileýshilikterdi baıqap otyrmyz jáne óz sheshimimizdiń durystyǵyna kóz jetkizdik. Bul sheshimder myńdaǵan mú­shesi bar ujymdardyń yntymaqtasty­ǵyna jáne ózara syılastyqqa qurylǵan ishki kommýnıkasııanyń damýyna jańa serpin berýge yqpal etedi degen úmit­temiz. Biz ujym yntymaqtastyǵynyń damýyna erekshe kóńil bólemiz. Máse­len, Astanada sporttyń 11 túri boıynsha QMG BО́ kompanııalary arasynda alǵashqy spartakıada ótkizilip, oǵan Mańǵystaý, Atyraý jáne Qyzylorda oblystarynan 350-den asa munaıshy qatysty. Munaı-gaz kesheni qyzmetker­leri kúnine oraı «Úzdik maman-2012» atty kásibı sheberler baıqaýynyń je­ńimpazdary bolǵan «О́zenmunaıgaz» jáne «Embimunaıgaz» jumyskerlerin saltanatty marapattaý rásimin ótkizip, marapattar men syıaqylar tabysta­dyq. Bul shara aıasynda, ásirese, QMG BО́ ónerpaz jumyskerleri «Munaı juldyzdary» baıqaýy fınalısteriniń qatysýymen ótken gala-konsert munaı­shy­lardyń kóńilinen shyqty.

Sóz oraıynda bulardyń bári aldaǵy aýqymdy jumystardyń basy ǵana ekenin atap aıtqym keledi. Jasyratyny joq, jumysshylarmen qarym-qaty­nastaǵy barlyq máseleniń túıini tar­qatylǵan joq, bul baǵytta atqaryla­tyn sharýalar barshylyq. Bir qýanysh­tysy, biz bul iste jalǵyz emespiz. Munda bizge Munaı jáne gaz mınıstr­ligi, «Samuryq-Qazyna» ál-aýqat qory men «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy árdaıym jan-jaqty qoldaý kórse­týde. Shyny kerek, olardyń kómegi biz úshin óte qundy. Osynyń negizinde qyz­metkerlermen qarym-qatynasty jaq­sar­­týǵa baǵyttalǵan sharalarymyz ózi­niń oń nátıjesin beredi degen úmit­te­miz. Qazirge deıin tyndyrylǵan is az emes, al alda atqarylýǵa tıisti jumystar odan da kóp.

– Kompanııanyń negizgi aktıvte­rin­degi «О́zenmunaıgaz» jáne «Embi­mu­naıgaz» AQ ken oryndary búginde kónergen kenishterge aınaldy. Bul jobalar endi ekonomıkaǵa keri áser etpeı me? Olardyń tıimdiligi týraly ne aıta alasyz?

– Máseleni durys qoıyp otyrsyz. Búgingi tańda «Embimunaıgaz» aksıo­ner­lik qoǵamynyń Atyraý oblysynda 40 ken orny bar. Munaı óndirisi munda 1911 jyly bastalǵan, ıaǵnı kenishterdiń paıdalanylǵanyna júz jyldan asqan. Biraq, úrketin de eshteńe joq. Sarapshylar 2011 jylǵy 31 jeltoq­san­daǵy jaǵ­daı boıynsha mundaǵy 2R sanatyn­daǵy munaı qoryn 433 mln. barrelge baǵa­lady. «О́zenmunaıgaz» AQ ıeligin­degi О́zen jáne Qara­mandybas 1963 jyldan beri ıgerilýde. Olardaǵy 2R sanatyn­daǵy qor kólemi 1 228 mln. barreldi quraıdy.

Árıne, keıbir ken oryndaryndaǵy tıimdilik tómendeıdi, jer qoınaýy sarqylady, ónim sýlanady, biz óndirip jatqan munaıdyń ózindik quny artady. Biraq munyń barlyǵy tabıǵı proses­ter. Bul – kez kelgen kenishti ıgerýdegi zańdylyq. Osy turǵydan alǵanda, О́zen jáne Embi basseıninde óndirýdiń sha­ryqtaý kezeńi ótkeni ras. Sonaý bir 1970 jyldary О́zende munaı óndirý jylyna 16 mıllıon tonnaǵa jetken. Qazirgi ýaqytta bul kórsetkish 5 mıllıon tonna deńgeıinde. «Embi­mu­naıgaz» AQ jylyna 3 mıllıon tonnaǵa jýyq munaı óndiredi.

– Demek, óndirý tómendeýi baıqa­lady ǵoı. Jaǵdaıdy jaqsartý úshin kompanııa tarapynan qandaı sharalar qabyldanyp jatyr, munaı óndi­rýdi ulǵaıtý maqsatynda qandaı jańa tehnologııalar iske qosylady?

– Negizi, «Embimunaıgaz» AQ óndirý josparyn oryndap keledi. 2009 jyldan beri QMG BО́ kompanııasynyń óndi­ristik qıynshylyqtary О́zen kenishimen baılanysty. Mysaly, byltyr «О́zen­mu­naıgaz» 2010 jyldaǵymen salys­tyr­ǵanda, munaıdy 900 myń tonnaǵa kem óndirdi. Biraq, biz qamsyz otyrǵan joqpyz. Jaqyn arada О́zen ken or­nyndaǵy óndirý kólemin jylyna 6-7 mln. tonnaǵa jetkizý josparlanǵan. Ol úshin qoınaýqattardyń munaı berý múm­kindigin arttyryp, munaı óndirýdi qarqyndatatyn jańa tehnologııalardy qoldaný boıynsha birneshe baǵdarlama qabyldandy. Munaı óndirý másele­le­rin sheshý úshin elimizdiń ǵylymı-zert­teý ınstıtýttarymen birlesken jumys júrgizilýde. Bıyl kóldeneń uńǵy bur­ǵyladyq, ol uńǵy táýligine 30-40 tonna munaı berip otyr.

Elbasy óziniń «Qazaqstannyń áleý­mettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» atty baǵdarlamalyq eńbeginde «ekonomı­ka­lyq jáne áleýmettik jańǵyrtý múmkin­diginshe qatar júrgizilýi kerek» ekenin atap ótken edi. Biz qazirdiń ózinde kompanııa osy baǵytta jumys istep jatyr dep aıta alamyz. Buǵan taǵy bir aıǵaq, bıyldan bastap «О́zenmunaıgaz» ben «Embimunaıgaz» kenishterindegi óndi­ris­tik nysandardy jańǵyrtý baǵdar­la­masy iske qosyldy. Ol 2012-2014 jyldardy qamtıdy. Tehnıkalyq qaıta jab­dyqtaýdyń maqsaty – munaı óndirisin arttyryp, kásiporyndardyń ekonomıkasyn kóterý. О́zendegi óndiristik qýat­ty arttyrýǵa baǵyttalǵan jobalar bu­ryn-sońdy iske asyrylmaǵan. Olar óndiris tıimdiligin kóterip, qaýipsizdik pen eńbekti qorǵaý sharttaryn jaqsa­r­týǵa baǵyttalǵan. О́ndiristi jańǵyrtýǵa 100 mlrd. teńge nemese 700 mln. AQSh dollary kóleminde ınvestısııa quıy­la­dy. Úsh jyldyń ishinde «О́zenm­u­naı­gazda» uńǵylardy tunshyqtyrý suıyq­tyqtaryn daıyndaý jónindegi seh, jerasty qurylǵylaryn jóndeý jáne dıagnostıkalaý jónindegi seh, munaı ká­sip­shiligi qurylǵylaryna qyz­met kór­setý sehy, 1000 dana avtokólik pen arnaýly kólikke qyzmet etetin ortalyq salynyp, suıyqtyqty jınaý jáne tasymaldaý júıesi men qoınaý­qatqa sý aıdaý stansasy jóndeledi. At­qarylǵan eńbektiń alǵashqy nátıjesine jeltoq­san aıynda kýá bolamyz – jaqynda TMD elderinde balamasy joq jerasty qurylǵylaryn jóndeý jáne dıagnostıkalaý sehyn iske qosamyz.

«Embimunaıgaz» AQ-qa qarasty «Ja­ıyqmunaıgaz» MGО́B pen «Dossor­mu­naı­gaz» MGIýB kenishterinde gazdy daıyndaý jáne tasymaldaý júıesi keńeı­ti­ledi, endi Prorva kenishterinde ilespe munaı gazyn kúkirtten tazartý quryl­ǵy­sy ornatylady, Prorva – Te­ńiz munaı qu­byry qaıta jańar­ty­lady, Aqingen – Aqqudyq – Ki­­­­­­simbaı kenishte­rinen uzyn­dyǵy 61 sha­qy­­rymdyq jo­ǵary qysymdy gaz qu­by­­ry salynady. Qazir Aqqystaý – Bal­ǵym­baev avtojo­lynyń 12 shaqyrym­dyq ýchas­kesi salynyp jatyr. 2013 jyly jol­dardy jón­deý jumystary jalǵasady.

 – Alık Serikuly, siz basqaratyn aksıonerlik qoǵam buǵan deıin jyldar boıy túrli áleýmettik jobalardy qarjylandyryp keldi ǵoı. Al qazir óndiristi jańǵyrtýǵa erekshe kóńil bólip otyrǵanǵa uqsaısyzdar. Bul kompanııanyń áleýmettik saıasaty ózgergenin kórsete me?

– Áleýmettik saıasat kez kelgen kompanııanyń el arasyndaǵy abyroıyna áser etetin faktor. Biz muny esten shyǵarmaımyz. Sondyqtan áleýmettik jaýapkershilik qashanda kompanııa ju­my­syndaǵy basty baǵyttardyń biri bolyp qala beredi. QMG BО́ qurylǵannan beri Atyraý men Mańǵystaý oblystarynda turǵyn úılerdi, deneshynyq­ty­rý-saýyqtyrý ortalyqtaryn, bala­baqshalaryn, saýyqtyrý lagerlerin salýǵa, aýrýhanalar men mektepterdi jańartýǵa mıllıardtaǵan teńge qara­jat bóldi. Qazir de áleýmettik saıasat­taǵy strategııamyz burynǵydaı qyzmet etetin aımaqtardy damytý qalpynda qalady. Áleýmettik kómek jaıly aıtatyn bolsaq, 2004 jyldan beri «Qaz­Munaıgaz» Barlaý О́ndirý» AQ Mań­ǵystaý oblysyna ǵana 12 mlrd. teńge ınvestısııa jumsapty. Menińshe, bul az qarjy emes.

«О́zenmunaıgaz» Jańaózendegi eń iri jumys berýshi jáne qaladaǵy negizgi kásiporyn ekeni de aıdan anyq nárse. Aksıonerlik qoǵamda shamamen 10 myń­daı adam bar. Olardyń otbasylaryn qosa esepke alsaq, kásiporyn tóńiregine shoǵyrlanǵan halyq sany 60 myńǵa jetedi – bul qala turǵyndarynyń jartysyna jýyǵy. Qyzmetkerlerimiz úshin óndiristen tys ómirdiń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsine otyryp, kompanııa qaladaǵy áleýmettik nysandardy jańartýǵa eleýli úles qosyp keledi. Sońǵy tórt jyldyń ishinde áleýmettik seriktestik baǵdarlamasy jáne jer qoınaýyn ıgerý kelisim-sharty boıynsha mindettemelerimizdiń sheńberinde Mańǵystaý oblysy boıynsha túrli áleýmettik nysandardy turǵyzdyq. Olardyń qatarynda Jańaózen qala­syn­daǵy 3000 oryndyq stadıon men deneshynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni, 10 sport alańy, 63 aýla alańqaıy, Qy­zylsaı aýylyndaǵy soǵys jáne eńbek ardagerleri úıi, Kendirli demalys ke­she­nindegi balalar saýyqtyrý lageri men medısınalyq-qalypqa keltirý or­ta­lyǵy bar. Atalǵan jobalardyń quny 5 mlrd. teńgeden asady.

Bıylǵy jyly Jańaózen qalasynda QMG BО́ qarajatyna 200 páterli turǵyn úı salynyp bitti. Osy aımaqqa sapary barysynda Premer-Mınıstr Serik Ahmetov qonys ıelerine páter kiltterin tapsyrdy. Osylaısha, jańa páterge ıe bolǵandar úshin merekeniń mańyzy arta tústi. Biz balalar úıleri men múgedekter qaýymdastyqtaryna, sport uıymdary men Uly Otan soǵysy ardagerlerine úzdiksiz kómek kórsetý­demiz. Bir sózben aıtqanda, jobalar kóp jáne aımaqqa bólinetin áleýmettik kómekti azaıtý josparymyzda joq.

– Sizdiń sózińizge qaraǵanda, búgin­de barlyq kúsh «О́zenmunaıgaz» ben Jańaózenge jumsalyp jatqan sekil­di. «Embimunaıgazdyń» jaǵdaıy qa­laı, sonda?

– «Embimunaıgazda» da iri áleýmet­tik jobalar iske asyrylyp jatyr. Naqty mysal keltireıin. Bıylǵy jyl­dyń kókteminde QMG BО́ Dırektorlar keńesi Baıshonas jáne Eskene aýylda­rynyń turǵyndaryn oblys ortalyǵyna kóshirýge 5,4 mlrd. teńge bólý týraly sheshim qabyldady. Bul ekeýi de «Embimunaıgazdyń» munaı kenishterine ornalasqan aýyldar edi. Al osy ken oryndarynyń ıgerilgenine 80 jyl boldy, mundaǵy «qara altyn» qory jyl­dan-jylǵa sarqylyp barady. Sondyq­tan kenishtiń tıimdiligi men jergilikti turǵyndardy jumyspen qamtamasyz etý máselesi týyndady. О́ndiris kólemi azaıǵan saıyn munda jumyssyzdar sany artty, aýyldardyń áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymy jaramsyz halge jetti. Turǵyn úılerdiń 80 paıyzy qıraýǵa shaq qaldy. Sý qubyry buzylǵandyqtan, úılerge sý jetpeıtin boldy. Munyń bárin men óz kózimmen kórdim, jergilikti halyqtyń qazirgi turmys ahýaly janyma batty. Mine, sondyqtan birneshe kún buryn eskene­likterdi Atyraýǵa kóshire bastadyq. Olar jańa úılerden páterler aldy. Endigi kezek – baıshonastyqtarda. Qonys aýdarýdyń barynsha uıymdasqan túrde ótýine kúsh saldyq. Aýyldaǵy úılerin buzyp alamyn deýshilerge bir aı ýaqyt berdik. Odan soń kommý­nal­dyq úıler buzylady.

Qalaǵa qonys aýdaratyn halyqtyń ishinde segiz júzden asa bala men jas­óspirim bar. Oblys ortalyǵynda olar úshin sapaly bilim beretin úlken mek­tep­terdiń, sport seksııalarynyń, mýzyka mektepteriniń, murajaı men teatr­lar­dyń esikteri aıqara ashylatyny kóńilimizge medet.

– Siz qazir Astanadan góri Mań­ǵystaý men Atyraýda kóbirek bolatyn sııaqtysyz.

– Onyńyz ras. Men osynda kelgende ýaqytymnyń kóbin osy aımaqtarda ót­ki­zemin. Astanada asa mańyzdy másele­ler sheshiletini de shyndyq. Bir kezderi munda 400 adamnan turatyn qomaqty shtat bar edi. Qazir ony 25 paıyzǵa qys­qarttyq. Onyń ózin taǵy 50-60 adamǵa qysqartý oıda bar. Bizdiń asta­nalyq keńsemiz jyljymaly bolýy kerek. Solaı boldy da. Ujymdy basqarý saıasaty túbirinen ózgerdi. Kásiporyn­dardaǵy jaǵdaıdy turaqty túrde monıtorıngten ótkizemiz. Problema boldy ma, dereý sheshedi, qoldarynan kelmese bizdiń aldymyzǵa qoıady. Munda maǵan 20-30 adam kómektesedi. Qurylymda kóp nárse ózgerdi. Qazannan bastap О́MG men EMG qaıta bólek aksıo­ner­lik qoǵam atandy. Onyń ózi ońaıǵa tús­ken joq. О́ıtkeni, olardyń jeke aksıo­ner­lik qoǵam bolýyna kelispeıtinder de jetkilikti edi. Biz bir ortalyqtan basqarýdy bastan ótkerdik. Ne ózgerdi? Eń bastysy, ol nege alyp keldi? Qyz­met babyn asyra paıdalanýshylyq pen shekten shyǵýdyń nátıjesi kóz alda­ry­ńyzda. Árıne, «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» bas aksıoner retinde baqylaý­dy ýystan shyǵarmaıdy. Onsyz taǵy bolmaıdy.

– Alık Serikuly, jyl basynan beri QMG BО́ kásiporyndarynda áleýmettik jáne óndiristik jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr eken, jumyspen qamtamasyz etý máselesi de sheshilip jatyr. Munaıly aımaq­tarda qazir taǵy qandaı ózekti máse­leler bar?

– Munaı salasyn elimizdiń ekonomıkasyn damytatyn lokomotıv dep biledi kóbi. Alaıda, munaıshylardy el-jurt­tan jasandy túrde bóle-jarýdyń qa­jeti joq. Bizdiń kompanııa el tynysynan shet qalǵan emes, biz kópshilikpen birge kúrdeli máselelerdi sheship, mem­leketimizdiń jetistikterine qýanamyz. Búginde QMG BО́ munaıshylary men olardyń otbasylary Qazaqstannyń Pa­rıjdegi jeńisine aıryqsha qýanyp jatyr. 2017 jyly EKSPO Astanada ót­pek. Kompanııa munaıshylary atynan kúlli Qazaqstan halqyn, Elbasy Nur­sultan Nazarbaevty bul tarıhı jeńis­pen quttyqtaımyn. Halyqaralyq be­del­­di kórme elimizdiń ekonomıkasyn damytýǵa jańa serpin beredi dep oılaımyn. Bizdiń Otanymyz munaıly memleket retinde ǵana emes, ınnova­sııalyq jetistikterge bet burǵan, jańa tehnologııalar men adam kapıtalyn damytýdy kózdegen el retinde álemge tanylatynyn maqtan tutamyz. Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúni qarsańynda osy ataýly merekemen Elbasyn jáne búkil qazaq­standyqtar­dy quttyqtaımyn! Tuń­ǵysh Prezıdent­tiń jetistikte­rine halyq shynaıy qur­metpen jáne senimmen qaraıdy. Elbasy barsha­myzǵa naqty baǵyt-baǵdar be­rip, strategııalyq maqsat-mindetter qoıa­­dy, osynyń arqasynda munaı-gaz sa­lasy ǵana emes, búkil el damý jolyna tústi. Munyń bári bizge turaqty damý men ilgerileýge kúsh-qýat berip, er­teńgi kúnge degen senimimizdi arttyrady.

– Mazmundy áńgimeńiz úshin kóp rahmet.

Áńgimelesken

Serik PIRNAZAR,

«Egemen Qazaqstan».