Jyl qorytyndysy: 80 zań qabyldandy

Menshik quqyǵyn qorǵaý kúsheıtiledi

Senatorlar «Qazaqstan Res­pýb­­lı­ka­synyń keıbir konstı­týsııalyq zańdaryna Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik-aýmaqtyq qurylysy máseleleri bo­ıynsha ózgerister engizý týraly» konstıtýsııalyq Zańdy qabyldady. 

Zań Qazaqstan Respýblıkasy Prez­ı­dentiniń «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń ákimshilik-aýmaq­tyq qurylysynyń keıbir máseleleri týraly» Jarlyǵyn júzege asyrý maqsatynda ázir­len­gen bolatyn. Zańda «Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly» konstıtýsııalyq zańdarǵa túzetýler engizý kózdelip otyr. 

Depýtattar, sondaı-aq «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaq­stan Respýblıkasynyń ákim­shi­lik-aýmaqtyq qurylysy jáne kóleń­keli ekonomıkaǵa qarsy is-qı­myl máseleleri bo­ıyn­sha ózgertýler men tolyq­ty­rý­lar engizý týraly» zańdy eki oqylymda qarap, qabyldady. Túzetýler 11 kodeks pen 44 zań­ǵa engiziledi. Máselen, Salyq kodeksinde 2020 jylǵy 1 qańtar­dan bastap Shymkent jáne Túrki­stan qalalary úshin salyq mól­sher­lemeleri ózgeredi. 

Senat jan-jaqty talqy­laý men birqatar syn-eskertpe­ler­den keıin «Qazaqstan Respýblı­ka­sy­nyń keıbir zańnamalyq akti­lerine menshik quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtý, tórelik, sot júktemesin ońtaılandyrý jáne qylmystyq zańnamany odan ári izgilendirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy eki oqylymda qarap, qabyldady. Bul qujatta 42 zańǵa, onyń ishinde 11 kodekske túzetý engizý kózdelip otyr. 

Bul másele boıynsha baıandama jasaǵan Ádilet mınıstri Marat Beketaevtyń aıtýynsha, zań jobasy Elbasynyń menshik quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtý bo­ıynsha tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda ázirlengen. Osy oraıda qujatqa engizilgen ózger­tý­ler tórt topqa jiktelgen. 

– Birinshisi, banktik qaryz sharttary boıynsha túzetýler. Máselen, bankterge kásipkerlik qyzmetpen baılanysty emes banktik qaryz berý sharttary boıynsha, sondaı-aq banktik shotqa qaryz esepteýge, banktik shotty júrgizgeni úshin komıssııa belgileýge jáne alýǵa shekteý qoıý kózdelgen. Atalǵan operasııalar nesıeleý prosesiniń quramdas bóligi bolǵandyqtan, olar bo­ıynsha jeke tulǵalardan komıssııalar alynbaýy tıis. Ekinshiden, jer ýchaskelerin memleket muqtajy úshin májbúrlep alyp qoıýǵa onyń naryqtyq baǵa qunymen nemese basqa da jer ýchaskesin berý sharty saqtalǵan kezde ǵana jol berý usynylyp otyr. Úshinshiden, prokýrordyń quzyretine zerdeleýge jatatyn máselelerdiń tizbesine yqtımal tárkileý úshin negiz bolyp tabylatyn múlik qylmyspen baılanysty ma, álde joq pa degen máseleni qarastyrý usynylady. Tórtinshi top muragerlik, notarıat, JShS qatysýshylarynyń úlesterin bólý jáne zańdy talaptardy tirkeýdiń keıbir máseleleri boıynsha túzetýlerdi qamtıdy, – dedi M.Beketaev. 

Jalpy otyrysta senatorlar Qazaqstan men Horvatııa arasyndaǵy tabysqa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly úkimetaralyq kelisimdi jáne oǵan Hattamany, sondaı-aq Qazaqstan men QHR arasyndaǵy Qazaqstanǵa tikeleı ınvestısııalar salýdy júzege asyratyn Qytaı-Qazaqstan óndi­ris­tik qýattarynyń yntymaq­tastyǵy qory kirisiniń jekelegen túrlerin salyq salýdan bosatý týraly úkimetaralyq kelisimdi ratıfıkasııalady. 

Otyrys barysynda senatorlar Úkimet atyna depýtattyq saýaldaryn jarııa etti. Atap aıt­qanda, senator Darıǵa Nazar­baevanyń saýaly memleketke tán emes mindetterdi básekelestik ortaǵa jáne ózin-ózi retteıtin uıymdarǵa berýge qatysty boldy. Depýtat Sársenbaı Eńsegenov Atyraý oblysyndaǵy Jaıyq ózenindegi balyqtyń jappaı qyrylýyn tergeýge baılanysty alańdaýshylyq bildirdi. 

Mindet aıqyn, jospar anyq

Jalpy otyrystyń sońynda Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy jyldyń qory­tyn­dylaryn jarııalady. Onyń aıtýynsha, elimiz úshin jetistik­terge toly 2018 jyl tarıhymyzda óziniń laıyqty ornyn alatyny sózsiz. 

– Biz osy jyl ishinde Prezı­dent Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń basshylyǵymen bar­sha halyqpen birge memleket ómirinde oryn alǵan qoǵam­dyq-saıası mańyzy zor oqıǵa­lar­dyń qatysýshysy boldyq. Halyq­tyń ómir sapasyn jaqsartý jolyn­daǵy Elbasynyń teńdessiz bas­tam­alaryn iske asyrý jumy­syna belsene qatystyq. Bıyl elimiz ámbebap ári balamasy joq álemdik uıym – Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń múshesi retinde jemisti jumysyn jal­ǵastyryp, Keńestegi tór­aǵalyq qyzmetin abyroımen at­qar­dy. Bul – Elbasynyń álem­degi bıik bedeliniń aıqyn kórinisi, – dedi Q.Toqaev.

Senat Tóraǵasy óz sózinde elor­damyz – Astananyń 20 jyl­dyǵy abyroımen atalyp ótken­digine toqtaldy. Onyń paıymdaýynsha, Astana – álemdegi eń tabysty geosaıası jobalardyń biri. Sondaı-aq halqymyzdyń ulttyq ıdeıasynyń kórinisi. 

Q.Toqaev jyl qorytyndysyn shyǵa­ra otyryp, Prezıdent Par­lament pala­ta­larynyń bir­lesken otyrysynda jarııa­la­ǵan Bes áleýmettik bastamasy men bıyl­ǵy qazan aıyndaǵy Qazaq­­stan halqyna Jol­daýynda hal­qy­myzdyń ál-aýqatyn art­­tyrýǵa jáne ómir sapasyn jaq­sar­týǵa baǵyttalǵan aýqymdy stra­tegııalyq mindetterdi belgi­legendigin atap ótti. 

– Joldaýǵa sáıkes, eń aldymen qazaq­standyqtardyń kiris deńgeıin arttyrý sharalary qolǵa alyndy. 2019 jylǵy 

1 qańtardan bastap eń tómen jalaqy 1,5 esege arttyrylady, zeınetaqy mólsheri kóbeıtiledi, kom­mýnaldyq qyzmetterdiń tarıf­teri tómendetiledi. Osy jyly Kaspııdiń quqyqtyq már­te­besi boıynsha 5 memleket 20 jyldyq kelissózderdiń nátı­jesinde arnaıy konvensııaǵa qol qoıdy. Kaspıı teńiziniń qu­qyq­tyq mártebesin anyqtaý jónin­degi konvensııany ratıfı­ka­sııalaýǵa qatysty zań jobasyn palatamyz jańa jylda qaraıdy, – dedi Senat Tóraǵasy. 

Palata Tóraǵasy «Astana» halyq­ara­lyq qarjy ortalyǵy­nyń mańyzyna, búkil túrki jurtynyń rýhanı ortalyǵy Túr­ki­stan qalasyna oblys orta­lyǵy márte­besiniń berilýi – Elbasynyń el mereıin arttyr­ǵan strategııalyq ári tarıhı sheshimi bolǵandyǵyna, «Dinı kóshbasshylar qaýip­siz álem úshin» taqyrybyna arnal­ǵan Álemdik jáne dástúrli dinder lı­der­leriniń kezekti VI sezi joǵary deńgeıde ótkendigine erekshe toqtaldy. 

– Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasy barsha qoǵam men álem jurtshylyǵynyń nazaryn aýdardy jáne biregeı týyndy retinde qabyldandy. Tamyry tereńge boılaǵan maqalada bizdiń ulttyq tarıhymyzdyń mán-mańyzy, onyń álem tarıhyndaǵy orny men jahandyq órkenıetke tıgizgen yqpaly jan-jaqty saraptaldy, – dedi Q.Toqaev.

Senat Tóraǵasynyń aıtýynsha, jalpy, bıyl Parlament 80 zań qabyldaǵan. Oǵan qosa, qabyldanǵan zańdardyń 30-ǵa jýyǵy Elbasynyń naqty tap­syr­malaryn oryndaýǵa baǵyt­talǵan. 

– Senatorlar zań jobalary­nyń basym kópshiligin qysqa merzimde jan-jaqty muqııat qarastyryp, kóptegen mańyzdy túzetýler engizgenin atap ótý qa­jet. Senat depýtattary qoǵa­my­myzdaǵy eń ózekti máseleler boıynsha Úkimetke 100-den asa depýtattyq saýal joldady. Bıyl palata zań shyǵarý jumysymen qatar parlamenttik qyzmettiń basqa da baǵyttary boıynsha óte belsendi jumys istedi. Biz osy jyly ózekti taqyryptarǵa arnalǵan birqatar mańyzdy is-sharalar ótkizdik. Olardyń ishinde parlamenttik baqylaýdyń tıimdi formasy bolyp tabylatyn parlamenttik tyńdaýlar ótti. О́tkizilgen 4 parlamenttik tyńdaýdyń nátıjesi boıynsha atqarýshy organdarǵa naqty usynystar berildi. Olardyń oryndalý barysy komıtetterdiń udaıy baqylaýynda bolady, – dedi Senat Tóraǵasy. 

Q.Toqaevtyń aıtýyna qara­ǵanda, pala­tanyń halyq­ara­lyq qyzmetiniń kún tártibi ádet­tegideı aýqymdy ári maz­mundy is-sharalardy qamtydy. 

Sheteldermen ekijaqty jáne kópjaqty negizde parlament­aralyq baılanystardy tereń­detýge erekshe mán berilgen. 

Osylaı deı kele, Q.Toqaev 2019 jylǵa belgilengen maqsat-mindetterdi de atap ótti. 

– Aldaǵy 2019 jyly biz­diń aldymyzda júıeli túrde júr­giziletin kúrdeli jumystardy atqarý mindeti tur. Elbasynyń tap­syrmalaryn oryndaýǵa ba­ǵyt­talǵan mańyzdy zań joba­larynyń taǵy bir toptamasy kútilýde. Sondyqtan zań shy­ǵar­mashylyq jumysymyzdyń qarqyny arta túsetini anyq. Jalpy, jańa jyldyń basynda Parlamentte 50-den asa zań jobasy boıynsha jumys júrgiziledi. Olardyń 10-y Senatta, ol zań jobalaryn qańtar-aqpan aılarynda qaraý josparlanǵan. Jańa 2019 jyl – elimizdiń qoǵamdyq-saıası jáne rýhanı ómiri úshin erekshe jyl bolmaq. Elbasynyń usynýymen 2019 jyl memleketimizdiń qýatty tiregi, jarqyn bolashaǵy – jastarǵa arnalatyn boldy, – dedi palata Tóraǵasy. 

Qasym-Jomart Toqaev 2019 jyly Jastar jyly sheńberinde jastarǵa paıdaly bilim berý, ju­myspen qamtamasyz etý, qolaıly áleýmettik orta qalyp­tastyrý jáne olardyń mádenı, rýhanı deńgeılerin kóterý máselelerine baılanysty mindetterdiń tur­ǵandyǵyna jáne Jastar jylyn atap ótýde formaldyq kóz­qarastan aýlaq bolýymyz qajet, tıisti is-sharalar elimizdiń ıgili­gine qyzmet etýi kerek ekendigine nazar aýdardy. 

Osy rette Senat depýtattary jastardy jan-jaqty qoldaýǵa arnalǵan naqty is-sharalardy zańnamalyq qamtamasyz etýge belsene qatysatynyna kámil senim bildirdi. Sonymen qatar Májilis jáne Úkimetpen ózara syndarly negizde yqpaldasa otyryp, Senat elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn quqyqtyq jaǵynan qamtamasyz etýge baǵyt­talǵan zańdardy sapaly ári ýaqtyly qarap, qabyldaıtynyn aıtyp, áriptesterin jańa jyl merekesimen quttyqtady.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»