Qysqasy, tas túsken jerine ǵana aýyr. Osy másele tóńireginde kezekti ret ata-analar BAQ ókilderine júginip, ózderiniń muń-muqtajdarymen bólisýge májbúr bolýda.
Buǵan deıin jazdaǵy Almatydaǵy menıngokokk juqpasyna qatysty ahýalǵa baılanysty Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov megapolıske kelip, baspasóz máslıhatyn ótkizgen kezde osy másele kóterilgen bolatyn. Mundaı jaǵdaı elimizdegi Densaýlyq saqtaý mınıstrligi «Qant dıabetiniń 1-túrin» áleýmettik mańyzǵa ıe aýrýlar tiziminen alyp tastaǵannan keıin týǵan. Saldary joǵarydaǵydaı.
Máselen, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń 2017 jyldyń 11 jeltoqsanyndaǵy №935 buıryǵyna sáıkes «Glıýkagen gıpokıt» (belsendi zaty – «Glıýkagon H04AA01») preparaty kepildendirilgen tegin medısınalyq kómek kólemi aıasynda ambýlatorııalyq dárilik qamtamasyz etý tiziminen alynyp tastalǵan edi. Ata-analardyń mınıstrlikke bilikti otandyq endokrınolog-mamandardyń dáleldi ýájderin alǵa tarta otyryp, elektrondy úkimet portaly arqyly suraý salýy da áli jaýapsyz qalyp otyr.
Oǵan qosa birqatar óńirde ınsýlın preparattary der kezinde jetkizilmegendikten, jaǵdaı qıyndaı túsken. Farmasııa komıtetiniń basshysyna jeke shyǵyp ótinish jasaǵan kezde ǵana, sýsamyrǵa shaldyqqan balalar ambýlatorııalyq dári-dármekke qol jetkizgen edi.
Týra osy jaǵdaı ınsýlın sorǵylaryna da qatysty oryn alyp otyr. Esterińizge salsaq, 2017 jyldyń ekinshi jartysynda Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń kepildendirilgen tegin medısınalyq kómek kólemi aıasynda ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtý tiziminen ınsýlın sorǵylaryn alyp tastaý bastamasyna narazylyqtyń nátıjesinde mınıstrlik sorǵyǵa muqtaj balalardyń barlyǵy bul quralmen qamtamasyz etiledi dep ýáde etken.
Byltyr jyl basynda elimizde «Qant dıabetiniń 1-túri» dıagnozy qoıylǵan 3076 bala tirkelgen. Sol kezeńde tek 1071 bala ǵana sorǵymen qamtamasyz etilgen. Biraz daý-damaıdan keıin 180-deı bala sorǵymen qamtamasyz etilipti. 2019 jylǵa josparlanǵan 352 ınsýlın sorǵysy 2018 jyly anyqtalǵan naýqastardyń ǵana qajettiligin qamtamasyz ete alady. Osylaısha bizde 1800-den asa ınsýlın sorǵysy jetpeı tur. Demek, qant dıabetine shaldyqqan balalardyń úshten biri bıyl da sorǵymen qamtamasyz etilmeıtin túri bar, deıdi naýqas balalary bar ata-analar.
Olardyń sabyryn taýysqan eń qıyn jaǵdaı – glıýkometrge arnalǵan test-jolaqpen baılanysty tender máselesi áli belgisiz bolyp otyr. Tenderge óz ónimin usynǵan kompanııalardyń ekeýi de jergilikti óndirýshiler jáne bir baǵada óz ónimderin usynady. О́ndirýshiniń bireýinde ónimdi saqtaý merzimi 6 aı bolsa, ekinshisinde – 24 aı. Al tenderdi ónimdi saqtaý merzimi qysqa kompanııa utady. Tutynýshylar sheneýnikterdiń osy qateligin anyqtaǵan kezde, «SQ Farmasııa» tarapynan qarama-qaıshy áreketter bastalady. Aldymen jeńimpaz kompanııa ónimdi aı saıyn jetkizedi degen málimdeme jasalady. Kóp uzamaı ónimniń saqtaý merzimi ózgerip shyǵa kelgen. Sonymen qatar tirkeý kýáligin ISO 13485 sertıfıkattary negizinde alǵan osy medısınalyq maqsattaǵy buıymdardyń qanshalyqty zańdy ekendigi jónindegi BAQ-taǵy jarııalanymdar da kóp suraq týǵyzady deıdi bul máseleni búge-shigesine deıin biletin ata-analar.
Osyǵan baılanysty qant sýsamyrynyń 1-túrine shaldyqqan balalardyń ata-analarynyń bastamashyl tobynyń janaıqaıyn jetkizýdi jón sanadyq.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
