Bul baǵyttaǵy jumystardyń basynda kásipkerlerdi syrtqy ortanyń kedergisinen qorǵaýǵa qatysty sheshimder tur. Ásirese, bıznestiń damýna kedergi bolatyn ákimshilik kedergilerdi joıýǵa baǵyttalaǵan jumystar aýqymdy. Bul mindetti Memleket Basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty halyqqa arnaǵan Joldaýynda da naqty aıtqan bolatyn. Prezıdent «Bıznesti zańsyz ákimshilik qysymnan jáne qylmystyq qýdalaý qaýpinen qorǵaýdy arttyra túsý kerek...» deı kele, bıyldan bastap otandyq bıznes úshin salyq raqymshylyǵyn jasaýdy Úkimetke tapsyrǵan edi. Qazir aımaqtarda dál osy talappen birqatar sharalar qolǵa alynyp, kásipkerler úshin jaǵymdy jańalyq aıtylyp jatyr.
Elbasynyń «Bıznes óz jumysyn jańadan bastaý úshin 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap salyqtyń negizgi somasy tólengen jaǵdaıda, ósim men aıyppuldy alyp tastaı otyryp, shaǵyn jáne orta bıznes úshin «salyq amnıstııasyn» júrgizýge kirisýdi tapsyramyn...» degen júktemesine oraı Almaty oblysynda da naqty is atqarýda. Derek boıynsha, búginge deıin oblystaǵy 9 myńnan astam kásipkerge salyq raqymshylyǵy jasalǵan. Iаǵnı, bıznes ókilderiniń bereshegi retinde eseptelen 1,6 mlrd teńgeden astam somadaǵy ósimpul men aıyppul esepten shyǵarylýda.
- 2018 jyldyń 1 qazanyndaǵy negizgi boryshty 2019 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin ótegen kásipkerlerge ósimaqylar men aıyppuldar alynyp tastalady. Bul rette aıyppul somasy byltyrǵy 1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha, al ósimpul somasy – negizgi boryshty tóleý kúnine deıin eseptelgen somasy esepten shyǵarylady. Jalpy oblys boıynsha 9,6 myńnan astam kásipkerge salyqtyq raqymshylyq jasaý josparlanǵan. Aldyn ala málimetter boıynsha, 1,5 mlrd teńge kóleminde ósimpul men 102,8 mln teńge kólemindegi aıyppuldar alynady, - deıdi bul týraly Almaty oblysy boıynsha memlekettik kirister departamentiniń túsindirý jumystary basqarmasynyń bas mamany Shuǵyla Qalıbekova.
Bul birden jáne ońaı júzege asatyn sharýa emes ekeni belgili. Qazir salyq organdarynyń qyzmetkerleri «Atameken» kásipkerler palatasynyń ókilderimen birlesip, shaǵyn jáne orta bıznes qaýymdastyǵymen jumys istep jatyr. Kásipkerler palatasynyń aıasynda «Salyq qyzmetkeri saǵaty» jobasy iske qosyldy. Bul jerde bıznes ókilderi jeke kásipkerlikti ýaqytsha toqtatý men jabý, múliktik tabys salyǵyn tóleý, saýda salasynda elektrondy shot-faktýralardy shyǵarý jáne basqa da máseleler boıynsha aqyl-keńes alady. Nátıjesi jaman emes.
- Bul salyq raqymshylyǵy kásipkerlik qyzmetine oń áser beretini sózsiz. Elbasy tapsyrmasy memleket tarapynan kórsetilgen taǵy bir nátıjeli qoldaý. О́z kezeginde ol aımaqtardaǵy kóptegen jobanyń damýyna, jańa jumys oryndarynyń paıda bolýyna yqpalyn tıgizedi, - deıdi Almaty oblysy Kásipkerler palatasynyń sarapshysy Sanat Túsipov.
Jalpy, Almaty oblysy kásipkerler palatasyna óńir kásipkerlerinen túrli taqyryptaǵy ótinish jıi túsedi eken. Onyń ishinde ótken jyl ishinde osy salyq salasyna qatysty 110 ótinish tirkelipti. Kóp jaǵdaıda, mundaı shaǵymdanýǵa kásipker men memlekettik kirister dpeartamenti arasyndaǵy túsinbeýshilik negiz bolatyn kórinedi. Salyq saıasatyna qatysty daýdyń biri aımaqtaǵy «Iа Lan Gan Sý» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine qatysty bolypty. Qazir is ońtaıly sheshilgen. Oqıǵa bylaı órbıdi: memlekettik kirister basqarmasy kompanııaǵa 2017 jylǵa deıin 151,2 mln teńge somasynda kiristerdi ulǵaıtý týraly habarlandyrý jasap, bul tabysty jasyryn kirister dep tanýǵa sheshim shyǵarady. Munymen kelispegen kompanııa Almaty oblysy kásipkerler palatasyna ótinish bildirgen eken. Palata sarapshylary eki tarapty kezdestirip, ortaq sheshimge kelýdi usynǵan. Kezdesý barysynda daýǵa aınalǵan 151,2 mln teńge – ónim óndirisin tómendetý saldarynan paıda bolǵan 2016 jyl jáne 2017 jyldyń arasyndaǵy salystyrmaly jyldyq kiris aıyrmashylyǵy ekeni anyqtaldy. Memlekettik kirister basqarmasy kompanııa bergen qujattarǵa jáne keltirilgen dáıekterge tekserý júrgizip, nátıjesinde habarlamany alyp tastaý týraly qorytyndyǵa kelgen. Bul kásipkerler quqyn qorǵaýǵa qatysty júzdegen mysaldyń biri ǵana.
Onyń ústine memlekettik qyzmetshi tarapynan bıznestiń damýyna kedergi keltirý de azaımaı otyr. О́kinishke qaraı, sheneýnikterdiń óz mindetine salǵyrt qaraýynyń saldarynan shaǵyn jáne orta bıznes ókilderiniń zardap shegetini jaıly baspasózde jıi jazylady. Demek, bul tarapta áli de másele bar ekeni jasyryn emes. Máselen, Taldyqorǵan qalasynyń sáýlet jáne qala qurylysy bóliminiń basshysy men qatardaǵy qyzmetkerleri jeke kásipkerdiń ótinishine birneshe aı boıy qulaq aspaı, zańmen belgilengen tártip boıynsha jaýap bermeı kelipti. Jeke kásipker Janar Imanǵalıeva ótken jyldyń maýsym aıynda qalalyq sáýlet jáne qala qurylysy bólimine ıeligindegi páterin turǵyn úı qorynan shyǵaryp, kommersııalyq nysanǵa aýystyrý boıynsha ótinish bergen. Jeke kásipker jeke páterin dárihana etip qaıta jabdyqtap, saýda nysanyna aınaldyrýdy maqsat tutady. О́tinishke saı tıisti qujattaryn tolyq ótkizgen. Alaıda memlekettik organ memlekettik qyzmet kórsetý standartyn buzyp, hatqa birneshe aı ótken soń ǵana ótinishti qanaǵattandyrmaý jóninde sheshim shyǵarady. Amaly taýsylǵan kásipker quqyqtyq kómek alý maqsatynda Kásipkerler palatasyna júginýge májbúr bolǵan eken. О́z kezeginde «atamekendikter» qalalyq sáýlet jáne qala qurylys bólimi qyzmetiniń zańdylyǵyn anyqtaý maqsatynda Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Almaty oblysy boıynsha departamentine hat joldaıdy. Al, departament ókilderi bólimge jospardan tys tekserý jumystaryn júrgizdi.
- Bólim basshysy «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly» Zańynyń 60-baby 1-tarmaǵyna sáıkes, egjeı-tegjeıli josparlaý jobasyna súıenip turǵyn úı qorynyń fýnksıonaldyq maqsatyn, kommersııalyq nysanǵa ózgertýge, ıaǵnı dárihanǵa aýystyrýǵa ruqsat berýden bas tartqan. Biraq, bólim basshysy shyǵarǵan sheshimdi Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıteti negizsiz dep tapty. Zań talaptaryn oryndamaǵany úshin bólim basshysy Anarqulov Murat «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Kodeksiniń 465-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy, - deıdi oqıǵaǵa quqyqtyq baǵa bergen Kásipkerler palatasynyń sarapshysy Aqbota Ábisheva.
Iаǵnı, sáýlet jáne qala qurylys bólimi silteme jasaǵan zań normasy boıynsha turǵyn úı qorynynyń fýnksıonaldyq maqsatyn, kommersııalyq nysanǵa ózgerýge tyıym salý kórsetilmegeni anyqtaldy. Sonymen birge kásipkerge bólim ókilderiniń 115 kúnge keshiktirip jaýap bergeni belgili boldy. Osy jerde qalalyq bólimniń jetekshi mamanyna da «eskertý» túrinde tártiptik jaza qoldanyldy. Al «Memlekettik qyzmet kórsetý» standartyna sáıkes, ótinishi bildirgen azamattardyń hatyna jaýap berý merzimi 15 jumys kúnnen aspaýy kerek bolatyn.
Jalpy, Elbasy Nursultan Nazarbaev óz Joldaýynda shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna barlyq jaǵdaı jasalatynyna kepildik bergen bolatyn. «Bıznesti zańsyz ákimshilik qysymnan jáne qylmystyq qýdalaý qaýpinen qorǵaýdy arttyra túsý kerek...» degen Prezıdenttiń osy sózin negizge alǵan Almaty oblysynyń kásipkerler palatasy aryz-shaǵymyn arqalap kelgen árbir bıznes ıesine meılinshe qamqorlyq tanytyp otyr.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy
