Qolda bar derekter búgingi tańda oblystaǵy turǵyndar sanynyń 33 paıyzy sportpen aınalysatynyn aıǵaqtaıdy. Muny tómen kórsetkish deýge bolmaıdy. Áıtse de bul tabys pen múmkindik shegi emes ekeni taǵy da aıan. Al kásibı sport túrleriniń damýy turǵysynan oı qorytsaq, buǵan deıin óńirden birde-bir olımpıada jáne álem chempıondary shyqpaǵanyn, tipti, beri salǵanda, oblys sportshylary arasynda Azııa oıyndarynyń júldegerleri bolmaǵanyn táýir ári oń nátıjeniń qataryna kirgizý qıyn-aq.
Oblys sportshylarynyń sońǵy jyldary halyqaralyq básekeler men saıystarda joǵary nátıjelerge qol jetkize almaı júrgeniniń basty syry men sebebi nede? Múmkin oblysta jergilikti atqarýshy organdar tarapynan sporttyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jetildirý men nyǵaıtýǵa bólinetin qarajat jetkiliksiz shyǵar. Joq, bulaı emes sekildi. О́ıtkeni tek sońǵy eki jyldyń ishinde aımaqta alpystan astam sport nysany salynǵan. Onyń ishinde «Jekpe-jek saraıy», «Dostyq» basseıni jáne bes birdeı fýtbol alańy bar «Sport» kesheni halyqaralyq talaptar men normalarǵa tolyqtaı jaýap bere alady. Atalǵan jańa nysandardyń deni memlekettik-jekemenshik áriptestigi sheńberinde iske qosylǵan.
Munyń syrtynda bıýdjetten tys kózder esebinen de qosymsha sport ǵımarattary boı kóterip keledi. Sondaı-aq jattyqtyrýshylar men kásibı biliktiligi jáne sheberligi joǵary mamandarǵa qajetti jaǵdaılar týǵyzý isinen de kinárat taba almaısyz. Sonda qalaı bolǵany? О́ńirde sportty damytýǵa jumsalǵan shyǵyndardyń qaıtarymy nege tómen kúıinde qalyp keledi? Osy oraıda oblysta búgingi kúni kásibı jáne buqaralyq sport túrlerin damytý isinde jan-jaqty ári júıeli jumystar júrgizilmeı kelgenin ashyq aıtýǵa týra keledi. Osyndaı júıesizdik joǵary nátıjege jetýge de keri áserin tıgizgeni baıqalady.
Aıtalyq, joǵaryda atalǵan jańa sport nysandarynda balalar men jetkinshekteerdiń ózderi qalaǵan seksııalarǵa qatysýyna tolyq jaǵdaılar týǵyzylǵan. Tipti jergilikti bılik tarapynan qajetti qarajat ta bólingen eken. Olardyń qanshasy seksııalarǵa qatysyp júr, qanshasy qatyspaı júr? Sport salasyna jetekshilik jasaıtyn jastar men sport mektebiniń basshylary bul máselege bastaryn aýyrta bermeıtini kórinip qalyp júr. Tipti, kerek deseńiz, sport mektepterindegi jumys kestesi de tolyq naqtylanbaı júrgenin qandaı qısynǵa syıǵyzýǵa bolady?..
Oblysta kásibı jáne buqaralyq sporttyń órge basa almaı júrgenine ári oǵan júıeliliktiń jetispeýine osy salaǵa jetekshilik jasaıtyn basshylardyń jıi aýysýy da óz áserin tıgizýi ábden múmkin. Aıtalyq, aımaqta tek sońǵy eki jyldyń ishinde Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshylary úsh ret aýysypty. Basqarmaǵa ótken 2018 jyly taǵaıyndalǵan basshy Meırambek Mahambetov óńir sportynyń ósip-órkendeýi úshin ózgeris ákele ala ma? Bul saýalǵa qazirgi kúni kesip-piship jaýap qaıtarý erterek sekildi. Alaıda onyń óńir sportynyń kókjıegin keńeıtý isindegi alǵashqy qadamdary men oı-tujyrymdary belgili bir deńgeıde senim týǵyza alady demekpiz.
Atap aıtqanda, ol oblystaǵy dene shynyqtyrý isine jańa óris ashý jáne sportshylardyń joǵary nátıjelerge jetýi úshin sporttyq federasııalarmen ózara baılanystardy tereńdete túsýdi qolaıly kóredi. Bul baǵytta ótken jyly «A» tobyna engen olımpıadalyq sport túrleri ókilderimen kezdesýler uıymdastyrylǵan. Munda halyqaralyq jarystarda joǵary nátıjelerge qol jetkize bilýdiń ózekti máseleleri jan-jaqty órbigen. Sonyń ishinde olardyń qatysýymen ári tikeleı qoldaýymen sporttyq dárigerler men psıhologtardy oblysqa tartý jóninde kelisimshart jasalǵan. Bul – respýblıkada ulttyq qurama komandany daıarlaý isinde qoldanylatyn tásil men tájirıbe deıdi jergilikti sport vedomstvosynyń jetekshisi. Qalaı degende de bólingen qarjylar óńirge bilikti mamandar men kadrlar tartýǵa kómegin tıgizer bolsa, ortaq maqsattyń oryndalǵany emes pe? Áıteýir munyń ózi týmaǵan tý sıyrdyń ýyzyna uqsap ketpese bolǵany da.
Jas mamandarǵa tájirıbelik turǵydan kómek qaı kezde de qajet. Bul úshin oblysta abyroı-bedeli men biliktiligi joǵary sport ardagerlerinen turatyn arnaıy keńestiń qurylǵany da qoldaýǵa ábden turarlyq is. Búgingi kúnge deıin onyń birneshe otyrysy ótkizilgen. Qazir óńirde balalar men jasóspirimder jáne jastar men stýdentter arasyndaǵy sporttyń damýy kenjeleý kúıinde qalyp kele jatqany da jasyryn emes. Ardagerler keńesiniń múshelerin tolǵandyryp otyrǵan basty máselelerdiń biri de – osy. Aıtalyq, qazirgi kezde sport mektepteriniń qural-jabdyqtarmen qamtylýy óte tómen deńgeıde ekendigi ótken jyly Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń qatysýymen ótken jıynda aıtyldy. Naqty derekterge súıensek, oblysta bul kórsetkish 8,5 paıyz deńgeıinen aspaıdy. Al qajettilik 91,5 paıyzdy qurap otyr.
Sondaı-aq óńirdegi olımpıadalyq rezervti daıarlaý ortalyǵynyń qyzmetinde de sheshimin tappaı júrgen máseleler jetkilikti. Munda jergilikti organdarmen kelisim jasaý arqyly shet eldik jattyqtyrýshylarmen shart jasasý múmkindigi qarastyrylǵan. Alaıda búgingi kúnge deıin ortalyq tarapynan atalǵan baǵyttaǵy jumystar júıeli túrde júrgizilmeı keledi. Ortalyq qyzmeti týraly áńgime qozǵaǵan kezde jergilikti bilikti mamandardy jumysqa tartý jónindegi isterdi de umyt qaldyrýǵa bolmaıdy. Osy maqsatta oblysta olardy yntalandyrý úshin 250-300 myń tenge eńbekaqy tóleý jóninde kelisimsharttar jasaý kózdelgen. Sonymen birge qazirgi kezde oblystaǵy sport salasyna naqty josparlaý júıesin jolǵa qoıý máseleleri qarastyrylǵan. Aıtalyq, issapar shyǵyndaryna jumsalǵan qarjynyń maqsatty, júıeli túrde jumsalmaı kelgeni osyndaı sheshimder qabyldaýǵa ákelip tirepti. Uzyn sózdiń qysqasy, búginde óńirde sporttyń olımpıadalyq túrleri – jeńil atletıka men sporttyq gımnastıkany jáne fehtovanııany damytýǵa kóńil bóle bastaǵany buǵan deıin oryn alyp kelgen irkilisterdiń izdenisterge jol bere bastaǵanyn kórsetedi. Sondaı-aq óńirde olımpıada oıyndarynyń tizimine kirgen sý sporty túrlerin damytý, bul baǵytta arnaıy seksııalar ashý úshin de tyń sharalar kesheni belgilengen. Osy oraıda federasııa tarapynan aımaqqa eki maman joldanyp, olar ótken 2018 jyldyń qyrkúıek aıynda qyzmetke ornalaspaq.
Oblystaǵy sport salasynda buǵan deıin oryn alyp kelgen irkilisterdiń taǵy bir sebebi, aýyl sportshylaryn moraldyq jáne materıaldyq turǵydan qoldaý men olardyń jarysqa qatysýyn qarjylandyrý isiniń jetkiliksizdigi bolsa, qazirgi kúni bul is te óz sheshimin taýyp keledi. Sóz joq, munyń ózi aýyl sportyn damytýdyń basty tetiginiń biri ekeni aıdan anyq. Tutastaı alǵanda qazirgi kezde kásibı jáne buqaralyq sportty damytý isinde óńirde irkilisterden góri, izdenister basym túse bastaǵany úlken senim týǵyzady.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE
Túpnusqadaǵy taqyryp: «Irkilister de, izdenister de bar»
