Shyny kerek, búginde demalý, kóńil kóterý degen nárseni jeleý etip, ony áýesqoılyqqa ulastyrý arqyly zańsyz ań men qusty atý jıilep otyr. Ań aýlaý, qus atý degenniń ózi de kúnkóristiń bir túrine aınalyp ketkendeı. Munyń saldarynan elimizde ań-qustardyń sıreýi, tal-daraqtyń azaıýy sııaqty sıpaty súreńsiz ekologııalyq apatqa uryndyrýy múmkin. Mundaı zańsyzdyq tabıǵaty baı sanalatyn Jambyl óńirinde de bolyp turady, ókinishke qaraı. Bul degenińiz árkim óziniń eli men jeri aldyndaǵy jaýapkershiligin durys sezine almaýdan, qaraqan bastyń qamyn kúıtteýden aspaýdan týyndaıtyn nárse sııaqty. Máselen, Jambyl oblystyq Tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń málimetinshe, ótken jyldyń 11 aıynyń qorytyndysy boıynsha 1376 reıdtik tekserýler júrgizilip, nátıjesinde 334 zań buzýshylyq anyqtalypty. Munyń ózi tabıǵat baılyǵyna edáýir zııan keldi degen sóz. Mundaıda ańnyń aıbary, qustyń kıesi joǵalyp ketý qaýpi týyndaıtyny taǵy ras.
Atalǵan basqarma basshysynyń orynbasary Aıbar Ádilbaqovtyń aıtýynsha, tıisti zań buzýshylyqtarǵa hattamalar toltyrylyp, sonyń esebinde azamattarǵa 3,084 mıllıon teńge aıyppul salynǵan. «Sondaı-aq, ustalǵandardyń ishinde 8 azamattyń isi sotta qaralyp, 4 azamatqa 1 jyldan 2 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy taǵaıyndaldy» deıdi basqarma basshysynyń orynbasary.
Jambyl oblysynda jalpy aýmaǵy 4,4 mıllıon gektardy quraıtyn orman qory alqaby bar. Onyń 2,3 mıllıon gektary ormandy jerler bolyp sanalady. Alaıda tabıǵattyń osynaý en baılyǵyn qorǵaýdyń ornyna, qorlaýdyń ózi eshbir qısynǵa kelmeıdi. Al sol ormandy alqaptarda tirshilik keship júrgen talaı ań men qustyń ózi tabıǵattyń kórki ekeni esten shyǵyp ketkendeı. Eger árbir azamat týǵan jerge degen tulǵalyq tanymyn arttyra almasa, bul kórsetkishtiń kóńil kónshitpeıtin kórinisi jyldan-jylǵa jalǵasa berýi múmkin.
Byltyr Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetovtiń tapsyrmasymen oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń janynan «Mamandandyrylǵan janýarlar dúnıesin qorǵaý jedel qyzmeti» mekemesi qurylǵan bolatyn. Sonymen qatar oblystyq ákimdik tarapynan ótken jyldyń maýsym aıynda janýarlar dúnıesin, tabıǵatyn saqtaý jáne kóbeıtý týraly arnaıy deklarasııa da qabyldanǵan edi. Bul qujatta «Qyzyl kitapqa» engen ósimdikterdi, olardyń tamyrlaryn jáne gúlderdi paıdalanbaýdy, sondaı-aq, tyıym salynǵan jerlerde nemese áýesqoılyq maqsatta ań-qus aýlaýǵa bolmaıtyndyǵy jóninde aıtylǵan. О́kinishtisi sol, keltirilgen málimetter nátıjesinde áýesqoılyq maqsatta ań men qus aýlaý áli de tyıylmaı tur.
О́ńirde jańadan qurylǵan «Mamandandyrylǵan janýarlar dúnıesin qorǵaý jedel qyzmeti» mekemesiniń dırektory Kenjebek Abaıdyń aıtýynsha, mekeme tarapynan búgingi kúnge deıin 11 reıd júrgizilip, nátıjesinde 22 zań buzýshylyq deregi anyqtalǵan. Sonymen qatar ań-qustardy qorǵaý isi boıynsha 21 oqıǵa anyqtalyp, 1 875 900 teńge aıyppul salynǵan eken.
Mekeme basshysy óz sózinde ótken jyldyń qarasha aıynyń basynda Moıynqum aýdanynyń aýmaǵyndaǵy erekshe qorǵalatyn tabıǵı «Andasaı» qaýmalynda zańdy belshesinen basyp, ańshylyq jasaǵan tórt birdeı azamattyń ustalǵanyn da aıtty. «Búginde olardyń isi Moıynqum aýdandyq sotyna joldanyp, sot sheshimimen zań buzýshylardyń sýyq qarýlary memleket paıdasyna tárkilendi. Sondaı-aq zań boıynsha olardyń árqaısysyna 168 350 teńge mólsherinde aıyppul salyndy. Osyndaı zań buzýshylyqqa jol bergenderdiń qatarynda Moıynqum aýdandyq Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bas mamany da bar. Onyń 1 uńǵyly MR-155 markaly qarýy memleketke ótkizilip, ózi 2 jylǵa deıin ań aýlaý quqyǵynan aıyryldy» deıdi mekeme dırektory Kenjebek Abaı. Memlekettik qyzmetshiniń ózi osylaı jasap júrgende, basqalardan ne kútýge bolatynyn aıtýdyń ózi qıyn.
Jambyl óńiriniń tabıǵaty ejelden baı ári kórikti. Munda «Qyzyl kitapqa» engen janýarlar men qustar jáne ósimdikter de kóptep kezdesedi. Endi árbir azamat jergilikti ákimdiktiń bastamasyna qoldaý bildirip, tabıǵatty qorǵaýǵa birge atsalyssa, óńirdiń budan da órken jaıyp, órleı beretini anyq.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
