Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasyndaǵy ult tarıhyn zertteý, tarıhı sanany jańǵyrtý boıynsha jańa tujyrymdamalyq amal-tásilder men ıdeıalardy ashyp kórsetý maqsatynda uıymdastyrylǵan sharaǵa belgili memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdar qatysty.
Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty tujyrymdamalyq maqalasy ulttyq tarıhty jan-jaqty jáne júıeli zertteýdiń qajettiligin aıqyndap, otandyq jáne sheteldik muraǵat qorlarynan Uly dala tarıhy boıynsha jańa materıaldar men qujattardy terip-jınaqtaýdyń, onyń qalyń qaýymǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda sıfrlyq júıege kóshirýdiń ózektiligin arttyryp otyr.
Qazaqstan tarıhyna qatysty jańadan tabylǵan jáne ulttyq tarıh jónindegi jańa bilimdi qalyptastyratyn muraǵat derekteriniń negizinde jasalǵan ǵylymı eńbekterdi jaryqqa shyǵarýdyń mańyzy daýsyz. Ol úshin tarıhı murany maqsatty zerdeleý, Qazaqstan tarıhyn álemdik tarıhtyń quramdas, aıyrǵysyz bóligi retinde júıeli zertteý qajet.
Dóńgelek ústelge qatysýshylar tarıhı mura, ult tarıhyn zerttep-zerdeleý máselelerin, tarıhı sanany jańǵyrtýdyń Qazaqstan qoǵamyn damytýdaǵy rólin, «Arhıv-2025», «Uly dalanyń uly esimderi», «Túrki áleminiń genezısi», «Uly dalanyń ejelgi óneri jáne tehnologııalar mýzeıi», «Dala folklory men mýzykasynyń myń jyly», «Tarıhtyń kıno óneri men teledıdardaǵy kórinisi» atty irgeli baǵdarlamalarǵa jeke-jeke toqtaldy.
Qazaqstannyń Eńbek Eri, aqyn Oljas Súleımenov: «Bizdiń tarıhymyz uzaq ýaqyt bergi jaqtan bastalyp, sońǵy eki-úsh ǵasyrdy ǵana oqyp keldik. Al shyn máninde sonaý shýmerlar zamanynan beri qazaq tarıhy menmundalaıtyn. Táýelsizdik alǵan jyldardan beri Elbasynyń bastamasymen biz tarıhymyzdy qaıta zerttep, zerdelep jatyrmyz. Áli kúnge deıin qoınaýy ashylmaǵan, qyrtysy alynbaǵan mol dúnıelerimiz jatyr. О́tken tarıhymyzǵa ult retinde qyzyǵatyn adamdar kóbeıdi. Bul qýantady. «Uly dalanyń jeti qyry» atty Elbasynyń maqalasy qalyń jurtshylyqtyń sol yqylasyna jańa serpin bergen dúnıe boldy. Búgingi dóńgelek ústeldiń de túp máni sol – qazaq tarıhyn jańa zamanǵa óte túsinikti etip jetkizý. Aıtyp, talqylap boldyq. Endi jumys isteıik», dedi.
Sharaǵa qatysqan memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov elimizde derektaný ǵylymynyń damymaı otyrǵanyn aıtty. «Bizde derektaný ǵylymy damymaı qalǵan. «Anaý aıtty nemese mynaý aıtty» deı beremiz. Tarıhtyń bárin de aınalyp kelgende jasaıtyn ózimiz, ıaǵnı halyq. Shejirege súıengenimizben, naqty derekterge basa mańyz berýimiz kerek. Burynǵy tarıhtan aıyrylyp qala jazdadyq. Endi jylap kórisip jatyrmyz. Kezinde Elbasyna táýelsizdik dáýirinde memlekettiń shejiresin jasamaımyz ba degen edim. Memleket basshysy sol kezde qoldaý bildirip, 14 tomyn shyǵaryp, tusaýkeserin ótkizgen edik. Aqyry onyń elý tomyn da shyǵardyq.
Kezinde Maǵjan aqynnyń ózi de túrkiniń qarashańyraǵy qazaqqa qalǵanyn aıtqan. Men, máselen, sonaý jetinshi ǵasyrdaǵy Orhon eskertkishterin zerttegen adammyn. Osy ýaqytqa deıin bir adam bul sózime qarsy kelgen joq, óıtkeni olardyń bári de qazaq», dedi ǵalym.
Dóńgelek ústelge qatysqan ǵalymdar Uly dala tarıhyn jańasha jazyp, tipti mektep baǵdarlamasynda tarıh oqýlyqtaryn retke keltirý kerek degen pikirlerin de ortaǵa saldy.
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
