Almatyda barlyǵy 15 tasymaldaýshy kompanııa bar desek, sonyń bireýi ǵana ákimdikke qaraıdy. Basqalary jeke seriktestik negizinde jumys isteıtin ujymdar. Memlekettik qoldaý mundaı kompanııalardyń jańa avtobýstar satyp alýyna mol múmkindik týdyryp otyr. Bul kólikter qysqy aıazda jyly bolsa, jazdyń aptap ystyǵynda jeldetkishi bar, eń bastysy, ekologııaǵa esh zııany joq. Egde kisiler men múmkindigi shekteýli jandardyń kirip-shyǵýyna da jaǵdaı qarastyrylǵan. Sarapshylar qazirgi kezde kólik salasynda ashyq naryqtyq tetikterdiń jumys isteı bastaǵanyn tilge tıek etedi. Máselen, «Ońaı» elektrondy tólem jobasy bastapqyda jurtshylyqtyń narazylyǵyn týdyrǵanymen, turǵyndardyń ózi de qazir júıe tıimdi nátıje bere bastaǵanyn moıyndaıdy. Bul tasymaldaý salasyndaǵy qarjynyń kóleńkeli tusyn joıyp, qyzmet kórsetý sapasyn aıtarlyqtaı jaqsartqan. Jyljymaly quramdy jańartyp, arnaıy jolaqtar ashýdyń nátıjesinde shaharda jolaýshylar aǵyny artyp otyr.
Almatylyq Manap Toqtyshaqov sońǵy ýaqytta qala aýmaǵynda tek qoǵamdyq kóliktermen qatynaıtynyn aıtady. «Buryn jumysqa jeke kóligimmen baratynmyn. Qazir bul tıimsiz. Birinshiden, avtobýsqa minseń uzyn-sonar keptelekter kezinde kóp bógelmeısiń. Qoǵamdyq kólik óz jolaǵymen zaýlaı beredi. Ekinshiden, jumys ornymda arnaıy turaq bolmaǵandyqtan, kóligimdi qoıatyn oryn tappaı qınalamyn. Parkomat aýmaǵyna qoıý tıimsiz, 7-8 saǵat turǵany úshin edáýir aqsha tóleýge týra keledi.
Ekonomıst Atamurat Shámenov qalada kólikter sanyn azaıtý isi qarqyndy júrip jatqanyn, dese de muny basqa salalarǵa, turǵyndarǵa salqyny tımeıtindeı etip ońtaıly retteý kerektigin jetkizdi. Sarapshynyń pikirinshe, Almatynyń qoǵamdyq kólik qyzmetindegi jańashyldyqtarǵa oń baǵa berýge bolady.
Almatylyqtar tarapynan qoǵamdyq kólikterdiń qyzmet kórsetý sapasyna qatysty syn-eskertpelerdiń jıi aıtylyp qalatyny jasyryn emes. Bul kóbine aıaldamadan tys jerlerge toqtaý, bir-birimen jarysý, avtobýstyń syıymdylyǵyna qaramastan, jolaýshylardy nyǵarlap tıep alý sekildi eskertpeler edi. Osyny eskergen shahar basshylyǵy problemany joıýǵa bel sheshe kirisken. Bul rette avtobýs júrgizýshilerin daıarlaıtyn qaladaǵy arnaıy ortalyqtardy aıryqsha aıta ketken jón. Munda júrgizýshiler jol júrý erejelerin pysyqtap, oqys oqıǵalar oryn ala qalǵan jaǵdaıda jolaýshylarǵa medısınalyq kómek kórsetý isine mashyqtandyratyn túrli psıhologııalyq trenıngterden ótedi. О́tken jyldan bastap iske asqan sıfrly júıeniń kómegimen esep aıyrysý kartasy úıde qalyp qalǵan jaǵdaıda, jolaqyny mobıldi qosymsha arqyly da tóleýge bolady.
Byltyr qalaǵa 479 jańa avtobýs ákelinse, tasymaldaýshy kompanııalar bıyl taǵy da 400-ge jýyq jańa kólik ákelýdi josparlap otyr. Olardyń sózinshe, shaharda jolaýshylar sany ótken jyldarmen salystyrǵanda aıtarlyqtaı ósken. Bul qoǵamdyq kólikke qatysty jańa reformanyń tıimdi iske asqanyn kórsetse kerek.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
