О́ńdeý ónerkásibindegi eksporttyń úlesi sońǵy 5 jylda 9%-ǵa ósken.QR IIDM derekteri boıynsha, 2018 jyldyń 11 aıynda eksporttyń jalpy kólemi ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 26,4%-ǵa ósken. Shıkizattyq emes ónimder eksportynyń kólemi $14,3 mlrd qurady.
A. Qabykenovtyń aıtýynsha, eksportty ilgeriletý aıasynda búginde memlekettik qoldaýdyń ártúrli qarjylyq jáne qarjylyq emes sharalary usynylýda. 2018 jyldyń qorytyndysy boıynsha qarjylyq qoldaý kórsetý sharalarynyń aıasynda «KazakhExport» AQ-y jelisi boıynsha 50 eksporttaýshyǵa qoldaý kórsetilgen, onyń ishinde 27 kompanııa alǵash ret atalǵan qoldaýdy paıdalandy. Qoldaý kórsetilgen eksporttyq kelisimsharttardyń sommasy 419,7 mlrd tg qurady.
2018 jyly eksporttaýshylarǵa servıstik qoldaý kórsetý aıasynda shetelde 50-den astam is-shara ótkizildi. Qazaqstandyq eksporttaýshylardyń sheteldik kórmeler men saýda mıssııalaryna qatysýy shamamen $0,5 mlrd quraıtyn 100-den astam eksporttyq kelisimshart jasasýǵa múmkindik berdi.
О́tken jyly «Atameken» UQP qarjylyq emes qoldaý kórsetý sharalary aıasynda eksportqa baǵyttalǵan 368 kásiporynǵa pasport berdi.
Búgingi tańda Qazaqstan 119 elge 800-ge jýyq ónim eksporttaıdy. Sonymen qatar QR-nyń eksporttyq qorjyny jyl saıyn orta eseppen alǵan 5-8 ónim toptarymen tolyqtyrylady. Atap aıtqanda, 2017 jyly eksporttyq taýarlardyń jańa toptary avtokólikter, kún panelderi, gaz qazandyqtary, kartrıdjder, relster jáne POS-termınaldary boldy.
«2018 jyly BAÁ naryǵyna baldy ónerkásiptik mólsherde eksporttaı bastadyq, QHR naryǵyna alǵash ret qazaqstandyq balmuzdaqty shyǵara bastadyq. Bizdiń Mınıstrliktiń qoldaýymen QHR-da uıymdastyrylǵan saýda-ekonomıkalyq mıssııanyń aıasynda alǵash ret Qytaı naryǵyna qazaqstandyq et jetkizildi, kelisimshart uzaq merzimge, 5 jylǵa jasaldy», — dedi A. Qabykenov.
Buǵan qosa, ótken jyly Sıan qalasynda Qazaqstannyń birinshi saýda úıi ashyldy, onda bıyl qazaqstandyq ónimder usynylatyn bolady, olar sonymen qatar QHR elektrondyq saýda jelilerinde de ilgeriletiletin bolady.
A. Qabykenov búgingi kúni RF, Ázerbaıjan, QHR, О́zbekstan, Ýkraına jáne Iran sekildi jaqyn mańdaǵy elderge qazaqstandyq ónimderdiń eksportyn arttyrýǵa múmkindik bar ekenin atap ótti. Negizgi áleýetti taýarlar — mashına jasaý, tamaq, sút, sondaı-aq qurylys materıaldary ónimderi.
Sonymen qatar, Elbasynyń Joldaýy aıasynda dástúrli naryqtardan aıyrylmaý, sonymen qatar eksport kólemin jáne geografııasyn arttyrý maqsatynda aldaǵy úsh jylǵa 500 mlrd teńge bólindi.
Prezıdent Joldaýy aıasynda bólingen qarajat kelisi baǵyttarǵa joldanady:
1. eksportqa baǵyttalǵan jobalardy qarjylandyrýǵa;
2. eksporttaýshylar men ımporttaýshylarǵa «QDB» AQ quraldary arqyly nesıe berýge);
3. «KazakhExport ESC» AQ jarǵylyq kapıtalyn ulǵaıtý jáne memlekettik kepildikterdiń jańa túrin engizý;
4. otandyq eksporttaýshylarǵa kólik shyǵyndarynyń bir bóligin óteý tetigin engizý;
5. dástúrli tıpterdi kúsheıtý jáne servıstik qoldaýdyń jańa quraldaryn engizý.
2021 jylǵa deıin kútiletin eksporttyq paıda ósimi — 725 mlrd tg.
2019 jyly servıstik qoldaýdyń jańa sharalaryn engizý úshin Ortalyq Azııa, QHR, Túrkııa, BAÁ elderinde saýda ókildikterin ashý josparlanyp otyr. Bul ókildikterdiń maqsaty — qazaqstandyq eksporttaýshylardy shetelde qolmen súıemeldeý.
Sonymen qatar syrtqy naryqtarǵa qoljetimdilikti jeńildetý úshin sheteldik tehnıkalyq reglamentter men talaptardy memlekettik jáne orys tilderine aýdarý josparlanyp otyr. export.gov.kz portaly eksporttaýshylarǵa memlekettik qoldaý alýdy jeńildetý úshin jańartylǵan, onda árbir kásipker eksportty ilgeriletýge baılanysty qyzmetterdi ala alady, sondaı-aq saýda-ekonomıkalyq mıssııalarǵa qatysýǵa ótinim bere alady. Budan ózge, portaldy jetekshi naryqtarmen, logıstıkalyq qyzmetter dıspetcherlerimen jáne elektrondyq kedendik deklarasııalaý júıesimen biriktirý josparlanyp otyr.
QHR, BAÁ jáne Irannyń naryqtaryna kirýdi jeńildetý úshin osy elderden ınspeksııalyq komıssııalaryn qazaqstandyq eksporttaýshylardyń kásiporyndaryna barý úshin shaqyrý josparlanýda. Sonymen qatar, osy jyly QR IIDM sheteldik satyp alýshylardy (Metro (Qytaı, Reseı, Taıaý Shyǵys), Migros (Túrkııa), Ashan (Reseı, EO), Wumart (Qytaı), Vanguard (Qytaı), Yonghui (Qytaı) otandyq taýar óndirýshilermen kezdesý úshin shaqyrýdy josparlaýda.
«Naqty josparlar bar. Qazaqstanda jyl saıyn syrtqy naryqtarda 8-10 ónim túri kóbeıtiledi. Bul jańa ónimder bolmasa, ónerkásiptik aýqymǵa shyǵamyz. Bıyl eksport shekarasyn keńeıtý kózdelgen. Jalpy jumys oń qarqynmen júrgizilip jatyr. Joǵaryda atalǵan sharalar tabysty júzege asyrylsa, eksport kólemi 2022 jylǵa qaraı 1,5 esege artady», — dep túıindedi A. Qabykenov.
