Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy №528-IV

Beısenbi, 26 qańtar 2012 7:20

Ǵarysh qyzmeti týraly

Osy Zań Qazaqstan Respýblıkasynda ǵarysh qyzmetin júzege asyrý jónindegi qoǵamdyq qatynastardy retteıdi.

1-taraý. JALPY EREJELER

1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar
Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) ǵarysh aılaǵy – ǵarysh obektilerin daıyndaýdy qamtamasyz etýge jáne ushyrýdy júzege asyrýǵa arnalǵan tehnıkalyq quraldar, qurylǵylar, ǵımarattar, qurylystar men jer ýchaskeleri kesheni;

Beısenbi, 26 qańtar 2012 7:20

Ǵarysh qyzmeti týraly

Osy Zań Qazaqstan Respýblıkasynda ǵarysh qyzmetin júzege asyrý jónindegi qoǵamdyq qatynastardy retteıdi.

1-taraý. JALPY EREJELER

1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar
Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) ǵarysh aılaǵy – ǵarysh obektilerin daıyndaýdy qamtamasyz etýge jáne ushyrýdy júzege asyrýǵa arnalǵan tehnıkalyq quraldar, qurylǵylar, ǵımarattar, qurylystar men jer ýchaskeleri kesheni;

2) ǵarysh apparaty – ǵarysh keńistigin zertteý jáne (nemese) paıdalaný maqsatynda ǵarysh keńistigine shyǵarýǵa arnalǵan tehnıkalyq qurylǵy;
3) ǵarysh júıeleriniń ulttyq operatorlary – ǵarysh júıelerin basqarýdy jáne paıdalanýdy júzege asyratyn zańdy tulǵalar;
4) ǵarysh júıesi – ǵarysh keńistigindegi mindetterdi sheshýge arnalǵan fýnksıonaldyq-ózara baılanysty orbıtalyq jáne jerústi tehnıkalyq quraldarynyń jıyntyǵy;
5) ǵarysh zymyran kesheni – ǵarysh apparaty bar tasymaldaǵysh zymyrandy qabyldaýdy, saqtaýdy, ushyrýǵa daıyndaýdy jáne ushyrýdy qamta­masyz etetin tasymaldaǵysh zymyran men tehnıkalyq quraldardyń, qury­lys­tardyń, tehnologııalyq jabdyqtyń jáne kommýnıkasııalardyń jıyntyǵy;
6) ǵarysh keńistigi – teńiz deńgeıinen júz kılometrden astam bıiktiktegi áýe keńistiginen tysqary jatqan keńistik;
7) ǵarysh qyzmeti – ǵylymı, ekonomıkalyq, ekologııalyq, qorǵanys, aqparattyq jáne kommersııalyq maqsattarǵa qol jetkizý úshin ǵarysh keńistigin zertteýge jáne paıdalanýǵa baǵyttalǵan qyzmet;
8) ǵarysh qyzmetine qatysýshylar – osy Zańǵa sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda, sondaı-aq ǵarysh keńistiginde ǵarysh qyzmetin júzege asyratyn jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalar;
9) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy joba – ǵarysh qyzmetin júzege asyrýǵa baǵyttalǵan ǵarysh tehnıkasy men tehnologııalaryn jasaý jónindegi is-sharalar jıyntyǵy;
10) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy qosarly maqsattaǵy joba – áleýmettik-ekonomıkalyq mindetterdi sheshý úshin, sondaı-aq qorǵanys pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsattary úshin iske asyrylatyn ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy joba;
11) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ýákiletti organ – ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy basshylyqty, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnama­synda kózdelgen shekte salaaralyq úılestirýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ;
12) ǵarysh obektisi – ǵarysh apparaty jáne (nemese) ony ǵarysh keńistigine shyǵarý quraly jáne olardyń quramdas bólikteri;
13) ǵarysh salasynyń obektileri – ǵarysh qyzmetine qatysýshylardyń ǵarysh qyzmetin júzege asyrý kezinde paıdalanatyn óndiristik obektileri, ǵımarattary, qurylystary jáne basqa da jyljymaıtyn múlki;
14) ǵaryshtyq qyzmetter – ǵarysh tehnıkasy men tehnologııalaryn paıdalana otyryp kórsetiletin qyzmetter;
15) dáldigi joǵary spýtnıktik navıgasııa júıesi – jerústi jáne (nemese) ǵaryshta ornalasatyn tehnıkalyq quraldardy qamtıtyn jahandyq navıgasııalyq spýtnıktik júıeni fýnksıonaldyq tolyqtyrýlar;
16) jahandyq navıgasııalyq spýtnıktik júıe – jerústi, sý jáne áýe obektileriniń koordınattyq-ýaqyttyq (geografııalyq koordınattary men bıiktikteriniń, qozǵalys jyldamdyǵy men baǵytynyń, ýaqyttyń) parametrlerin aıqyndaýǵa arnalǵan ǵarysh júıesi;
17) Jerdi qashyqtyqtan zondtaý – ǵarysh keńistiginen qurlyq, muhıt, jáne atmosfera elementteriniń ózindik jáne shaǵylysqan sáýlelenýin baqylaý men ólsheý arqyly Jer beti týraly aqparat alý prosesi;
18) Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵaryshkerligine kandıdat (budan ári – ǵaryshkerlikke kandıdat) – aldyn ala irikteýden ótken jáne ǵaryshker bilik­tiligin alý úshin daıarlyqqa jiberilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty;
19) Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵaryshkeri (budan ári – ǵaryshker) – daıarlyqtan ótken, ǵaryshker (synaýshy ǵaryshker, zertteýshi ǵaryshker, nusqaýshy ǵaryshker) biliktiliginiń jáne ǵaryshker mártebesiniń berilgeni týraly qujattar alǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty;
20) spýtnıktik navıgasııa – obektilerdiń koordınattyq-ýaqyttyq parametrlerin aıqyndaý úshin jahandyq navıgasııalyq spýtnıktik júıeni paıdalana otyryp, navıgasııa mindetterin sheshý prosesi;
21) spýtnıktik navıgasııalyq qyzmetter – obektilerdiń koordınattyq-ýaqyttyq parametrlerin aıqyndaý jónindegi qosymsha (jahandyq navıgasııalyq spýtnıktik júıeler standartty túrde usynatyn qyzmetterge qatysty) qyzmetterge qajettilikti qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵan qyzmet;
22) tasymaldaǵysh zymyran – ǵarysh apparattaryn ǵarysh keńistigine shyǵarýǵa arnalǵan tehnıkalyq qurylǵy;
23) tasymaldaǵysh zymyrandardan bólinetin bólikterdiń qulaý aýdany – ushý barysynda tasymaldaǵysh zymyrandardyń isten shyqqan jáne bólin­gen elementteri jáne (nemese) fragmentteri qulaıtyn (qonatyn) jer ýchaskesi;
24) ǵarysh apparaty transponderi – ǵarysh apparatynda ornatylǵan jáne Jer – ǵarysh – Jer sıgnaldaryn qaıta taratýǵa arnalǵan radıohabar taratatyn qurylǵylar jıyntyǵy;
25) ushyrý qyzmetteri – ǵarysh apparattaryn ǵarysh keńistigine shyǵarý maqsatynda tasymaldaǵysh zymyrandar ushyrýdy uıymdastyrý jáne júzege asyrý jónindegi is-sharalar jıyntyǵy;
26) shyǵarý quraly – ǵarysh apparattaryn ǵarysh keńistigine shyǵarýǵa arnalǵan tasymaldaǵysh zymyran, ekpindetkish blok, avıasııalyq zymyran-ǵarysh júıesi.
2-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy zańnamasy
1. Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy zańnamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna negizdeledi jáne osy Zań men Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinen turady.
2. Eger Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq shartta osy Zańdaǵydan ózgeshe qaǵıdalar belgilense, onda halyqaralyq sharttyń qaǵıdalary qoldanylady.
3-bap. Ǵarysh qyzmetin júzege asyrý qaǵıdattary
Ǵarysh qyzmetin júzege asyrý qaǵıdattary mynalar bolyp tabylady:
1) ǵarysh qyzmetin júzege asyrý kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq múddelerin saqtaý, qorǵanysy men ulttyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý;
2) ǵarysh qyzmetin damytýdyń basym baǵyttaryn qoldaý;
3) ǵarysh qyzmetin ekonomıkalyq yntalandyrý;
4) ǵarysh qyzmetin júzege asyrý saldarynan týyndaǵan jeke tulǵalardyń densaýlyǵyna keltirilgen zııandy, qorshaǵan ortaǵa, jeke jáne zańdy tulǵalardyń, memlekettiń múlkine keltirilgen zalaldy óteý;
5) ekologııalyq talaptardy, tehnıkalyq retteý jáne halyqtyń sanı­tarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵyn qamtamasyz etý salasyndaǵy talaptardy saqtaý;
6) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy halyqaralyq quqyq normalaryn saqtaý;
7) ǵarysh keńistigin jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh ınfra­qurylymyn tıimdi jáne utymdy paıdalaný;
8) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik múddeleri saqtalatyn jaǵdaıda ǵarysh qyzmetin damytýǵa ınvestısııalar tartýdy yntalandyrý.
4-bap. Ǵarysh qyzmetiniń baǵyttary
Qazaqstan Respýblıkasynda ǵarysh qyzmeti mynadaı baǵyttar boıynsha júzege asyrylady:
1) ǵarysh salasynyń obektilerin qurý jáne paıdalaný;
2) ǵarysh keńistigin, planetalardy jáne kún-jer baılanystaryn zertteý;
3) Jerdi qashyqtyqtan zondtaý;
4) koordınattyq-ýaqyttyq jáne navıgasııalyq qamtamasyz etý;
5) ǵaryshtyq baılanys júıelerin qurý jáne paıdalaný;
6) ǵarysh obektilerin ushyrýdy júzege asyrý;
7) ǵaryshtyq qyzmetterdiń ulttyq naryǵyn damytý jáne álemdik naryqtaǵy ǵaryshtyq qyzmetterdi keńeıtý;
8) ǵarysh keńistigin beıbit maqsattarda zertteý jáne paıdalaný salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq yntymaqtastyǵy.
5-bap. Ǵarysh ınfraqurylymyn qurý jáne paıdalaný jónindegi  ǵarysh qyzmetiniń túrleri
Qazaqstan Respýblıkasynda ǵarysh ınfraqurylymyn qurý jáne paıdalaný maqsatynda ǵarysh qyzmetiniń mynadaı túrleri júzege asyrylady:
1) ǵylymı-zertteý ázirlemeleri;
2) jobalaý-konstrýktorlyq jáne tehnologııalyq ázirlemeler;
3) ǵarysh tehnıkasynyń eksperımenttik, tájirıbelik jáne kommer­sııalyq úlgilerin jasaý jáne synaý;
4) ǵarysh tehnıkasyn tehnıkalyq paıdalaný, jóndeý jáne jańǵyrtý;
5) ǵarysh obektilerin jáne tehnıkalyq quraldardy kádege jaratý;
6) túpki tutynýshylarǵa ǵaryshtyq qyzmetter kórsetý.
6-bap. Ǵarysh qyzmetiniń materıaldyq jáne kadrlyq negizderi
Qazaqstan Respýblıkasy ǵarysh qyzmetiniń materıaldyq jáne kadrlyq negizderi mynalar bolyp tabylady:
1) ǵylymı, ǵylymı-tehnologııalyq jáne ǵylymı-eksperımenttik bazalar;
2) jobalaý-konstrýktorlyq jáne óndiristik bazalar;
3) ǵarysh tehnıkasyn paıdalaný jónindegi baza;
4) túpki tutynýshylarǵa ǵaryshtyq qyzmetter kórsetý jónindegi baza;
5) ǵarysh qyzmetine qatysýshylardyń kadrlyq quramy.
7-bap. Ǵarysh qyzmetin qarjylandyrý
Ǵarysh qyzmetin qarjylandyrý bıýdjet qarajaty jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda tyıym salynbaǵan ózge de kózder esebinen júzege asyrylady.

2-taraý. ǴARYSh QYZMETI SALASYNDAǴY MEMLEKETTIK RETTEÝ JÁNE BAQYLAÝ

8-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń ǵarysh qyzmeti  sala­syn­daǵy quzyreti
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti:
1) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn ázirleıdi jáne olardyń júzege asyrylýyn uıymdastyrady;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyǵy máselelerin úılestiredi;
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan ǵarysh obektilerin ushyrý, sondaı-aq ony odan tys jerlerde ǵarysh qyzmetine qazaqstandyq qatysý­shy­lar júzege asyratyn jaǵdaıda ushyrý týraly sheshimderdi kelisý jáne qabyldaý tártibin bekitedi;
4) ǵaryshkerlikke kandıdattardy irikteý jáne ǵaryshkerlikke kandıdat, ǵaryshker mártebesin berý tártibin bekitedi;
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan ǵarysh obektilerin ushyrý, sondaı-aq ǵarysh qyzmetine qazaqstandyq qatysýshylar ushyrýdy odan tys jerlerde júzege asyratyn jaǵdaıda ushyrý týraly sheshimder qabyldaıdy;
6) ǵaryshkerlikke kandıdatqa, ǵaryshkerge qyzmettik mindetterin atqarý kezinde alǵan jaraqatynyń, mertigýiniń, aýrýynyń saldarynan bolǵan múgedektik belgilengen kezde, sondaı-aq ol qyzmettik mindetterin atqarýǵa baılanysty qaza tapqan (qaıtys bolǵan) jaǵdaıda, birjolǵy ótemaqy tóleý tártibin aıqyndaıdy;
7) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy tehnıkalyq reglamentterdi bekitedi;
8) «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn damytý jáne ekonomıkalyq qoldaý jónindegi is-sharalardy aıqyndaıdy;
9) jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalarǵa ǵarysh apparattary transponderlerin usyný tártibin bekitedi;
10) Jerdi qashyqtyqtan zondtaý ǵarysh júıesi ulttyq operatorynyń ǵarysh túsirilimderin josparlaý, Jerdi qashyqtyqtan zondtaý derekterin alý, óńdeý jáne taratý tártibin aıqyndaıdy;
11) dáldigi joǵary spýtnıktik navıgasııa júıesi ulttyq operatorynyń spýtnıktik navıgasııalyq qyzmetterdi uıymdastyrý jáne usyný tártibin aıqyndaıdy;
12) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ýákiletti organnyń usynýy boıynsha ǵarysh júıeleriniń ulttyq operatorlaryn, sondaı-aq olardyń mindetteri men fýnksııalaryn aıqyndaıdy;
13) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda, sondaı-aq ǵarysh keńistiginde ǵarysh júıelerin qurý jáne paıdalaný (qoldaný) qaǵıdalaryn, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda ǵarysh zymyran keshenderin qurý jáne paıdalaný (qoldaný) qaǵıdalaryn bekitedi;
14) paıdalanýdan shyǵarylǵan ǵarysh obektileri men tehnıkalyq quraldardy kádege jaratý tártibin aıqyndaıdy;
15) ǵarysh keńistigin paıdalaný aıasyndaǵy qyzmetke qoıylatyn biliktilik talaptaryn bekitedi;
16) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ýákiletti organnyń ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalarǵa salalyq saraptamany júzege asyrý tártibin aıqyndaıdy;
17) ǵarysh obektilerin jáne olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkeý tártibin bekitedi;
18) ǵarysh obektileri tirkeliminiń nysanyn bekitedi;
19) ózine Konstıtýsııamen, osy Zańmen, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarymen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktileri­men júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy.
9-bap. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ýákiletti organnyń quzyreti
1. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ýákiletti organ (budan ári – ýákiletti organ):
1) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrýdy qamtamasyz etedi;
2) ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystar júr­gizý­di qosa alǵanda, ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalar men baǵdarlamalardy iske asyrýdy qamtamasyz etedi;
3) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy memlekettik retteýdi júzege asyrady;
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan ǵarysh obektilerin ushyrý, son­daı-aq ony odan tys jerlerde ǵarysh qyzmetine qazaqstandyq qatysýshylar júzege asyratyn jaǵdaıda ushyrý týraly sheshimderdi kelisý jáne qabyldaý tártibin ázirleıdi;
5) ǵaryshkerlikke kandıdattardy irikteý jáne ǵaryshkerlikke kandıdat, ǵaryshker mártebesin berý tártibin ázirleıdi;
6) ǵaryshkerlikke kandıdatqa, ǵaryshkerge qyzmettik mindetterin atqarý kezinde alǵan jaraqatynyń, mertigýiniń, aýrýynyń saldarynan múgedektik belgilengen kezde, sondaı-aq ol qyzmettik mindetterin atqarýǵa baılanysty qaza tapqan (qaıtys bolǵan) jaǵdaıda, birjolǵy ótemaqy tóleý tártibin ázirleıdi;
7) ǵarysh keńistigin paıdalaný aıasyndaǵy lısenzııalaýdy júzege asyrady;
8) ǵarysh keńistigin paıdalaný aıasyndaǵy qyzmetke qoıylatyn biliktilik talaptaryn ázirleıdi;
9) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy memlekettik baqylaýdy júzege asyrady;
10) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalarǵa salalyq saraptamany júzege asyrady;
11) ǵarysh obektilerin jáne olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkeý tártibin ázirleıdi;
12) ǵarysh obektilerin jáne olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkeýdi júzege asyrady;
13) ǵarysh obektileriniń tirkelimin júrgizedi;
14) ǵaryshkerlerdi daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý jónindegi, sondaı-aq ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy mamandardy qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý jónindegi qyzmetti uıymdastyrý men úılestirýdi júzege asyrady;
15) Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵaryshkerler jasaǵy týraly erejeni ázirleıdi jáne bekitedi;
16) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerdi ázirleıdi jáne óz quzyreti sheginde qabyldaıdy;
17) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty júzege asyrady jáne halyqaralyq uıymdar men shet memleketterde Qazaqstan Respýblıkasynyń múddelerin bildiredi;
18) Qazaqstan Respýblıkasynyń tehnıkalyq retteý týraly zańnama­syna sáıkes ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy tehnıkalyq reglamentter men memlekettik standarttar ázirleýdi uıymdastyrady;
19) jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalarǵa ǵarysh apparattary transponderlerin usyný tártibin ázirleıdi;
20) Jerdi qashyqtyqtan zondtaý ǵarysh júıesi ulttyq operatorynyń ǵarysh túsirilimderin josparlaý, Jerdi qashyqtyqtan zondtaý derekterin alý, óńdeý jáne taratý tártibin ázirleıdi;
21) dáldigi joǵary spýtnıktik navıgasııa júıesi ulttyq operatorynyń spýtnıktik navıgasııalyq qyzmetterdi uıymdastyrý jáne usyný tártibin ázirleıdi;
22) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine ǵarysh júıeleriniń ulttyq operatorlaryn, sondaı-aq olardyń mindetteri men fýnksııalaryn aıqyndaý úshin zańdy tulǵalardyń tizbesin usynady;
23) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda, sondaı-aq ǵarysh keńistiginde ǵarysh júıelerin qurý jáne paıdalaný (qoldaný) qaǵıdalaryn, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda ǵarysh zymyran keshenderin qurý jáne paıdalaný (qoldaný) qaǵıdalaryn ázirleıdi;
24) paıdalanýdan shyǵarylǵan ǵarysh obektileri men tehnıkalyq quraldardy kádege jaratý tártibin ázirleıdi;
25) ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy aıaqtalǵan jobalar boıynsha nátıjelerdi qabyldaý tártibin belgileıdi;
26) ǵarysh qyzmetin júzege asyrý kezinde óz quzyreti sheginde izdestirý, avarııalyq-qutqarý jumystaryn uıymdastyrýǵa, sondaı-aq avarııalardy tekserýge qatysady;
27) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
2. Ýákiletti organnyń ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy qosarly maqsattaǵy jobalardy iske asyrý jónindegi fýnksııalary Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstrligimen birlese otyryp iske asyrylady.
10-bap. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalarǵa salalyq saraptama
1. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalarǵa mindetti salalyq saraptama júrgizilýge tıis.
2. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalarǵa salalyq saraptamany ýáki­letti organ oryndylyǵyn, tehnıkalyq múmkindigin, ekonomıkalyq tıimdi­ligin, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna, ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy tehnıkalyq reglamentter men standarttarǵa sáıkestigin aıqyndaý maqsatynda júzege asyrady.
3. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalarǵa salalyq saraptama ýákiletti organǵa joba boıynsha materıaldar usynylǵan kúnnen bastap otyz jumys kúninen aspaıtyn merzimde júrgiziledi.
Bastapqy saraptama júrgizilgen kezde ýákiletti organnyń anyqtaǵan eskertpeleri joıylǵannan keıin ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalarǵa qaıta júrgiziletin salalyq saraptama jıyrma jumys kúninen aspaıtyn merzimde júrgiziledi.
4. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy salalyq saraptamanyń oń qorytyn­dysynsyz ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jobalardy iske asyrýǵa tyıym salynady.
11-bap. Ǵarysh obektilerin jáne olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkeý
1. Mynadaı:
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń jeke nemese zańdy tulǵalaryna tıesili ǵarysh obektileri, sondaı-aq osy ǵarysh obektilerine quqyqtar;
2) ǵarysh keńistigine Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan ushyry­latyn, sheteldik jeke nemese zańdy tulǵalarǵa tıesili ǵarysh obektileri memlekettik tirkeýge jatady.
2. Osy baptyń 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasynda kórsetilgen ǵarysh obek­tilerin jáne olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkeý dep ǵarysh obek­tilerin esepke alý, memlekettiń Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes ǵarysh obektisine quqyqtardyń (quqyqtar aýyrtpaly­ǵynyń) týyndaýyn, ózgerýin nemese toqtatylýyn taný jáne rastaý aktisi túsiniledi.
Osy baptyń 1-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasynda kórsetilgen ǵarysh obektilerin memlekettik tirkeý dep olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkemesten, ǵarysh obektileri tirkelimindegi jazba túsiniledi.
3. Osy baptyń 1-tarmaǵynda kórsetilgen ǵarysh obektileri ǵarysh obektilerin jáne olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkeý tártibine sáıkes memlekettik tirkeýge jatady.
Memlekettik tirkeý ýákiletti organǵa ótinish kelip túsken kúnnen bastap on bes jumys kúni ishinde júzege asyrylady.
4. Ǵarysh obektilerine quqyqtar olardy memlekettik tirkegen kezden bastap týyndaıdy jáne ýákiletti organ bergen memlekettik tirkeý týraly kýálikpen rastalady.
Memlekettik tirkeý týraly kýálik joǵalǵan jaǵdaıda, ýákiletti organ ótinish berýshige atalǵan qujattyń telnusqasyn beredi. Memlekettik tirkeý týraly kýáliktiń telnusqasy ǵarysh obektilerin jáne olarǵa quqyqtardy memlekettik tirkeý tártibine sáıkes beriledi.
5. Memlekettik tirkeý týraly kýáliktiń telnusqasyn memlekettik tirke­geni jáne bergeni úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń salyq zańnamasynda aıqyndalatyn tártippen jáne mólsherlerde alym alynady.
6. Ǵarysh obektisin jáne oǵan quqyqtardy memlekettik tirkeý úshin ýákiletti organǵa mynadaı qujattar usynylady:
1) ótinish;
2) ǵarysh obektisine quqyq belgileıtin qujattyń (salystyrý úshin túpnusqa berilmegen jaǵdaıda notarıat rastaǵan) kóshirmesi;
3) ǵarysh keńistigin paıdalaný aıasyndaǵy qyzmetti júzege asyrý quqyǵyna lısenzııanyń (salystyrý úshin túpnusqa berilmegen jaǵdaıda notarıat rastaǵan) kóshirmesi;
4) ǵarysh obektisin jáne oǵan quqyqtardy memlekettik tirkegeni úshin bıýdjetke alym somasy tólengenin rastaıtyn qujat.
7. Ǵarysh obektisin jáne oǵan quqyqtardy memlekettik tirkeýden bas tartýǵa mynalar negiz bolyp tabylady:
1) ótinish berýshiniń memlekettik tirkeý úshin qajetti qujattardyń tolyq emes toptamasyn usynýy;
2) ótinish berýshiniń Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń talaptaryna sáıkes kelmeıtin qujattardy usynýy;
3) ǵarysh obektisine bılik etýdi shekteıtin nemese joıatyn ǵarysh obektisine quqyqtar aýyrtpalyǵynyń bolýy;
4) ǵarysh obektisine bılik etý quqyǵyn shekteıtin nemese joıatyn zańdy kúshine engen sot sheshimi.
8. Memlekettik tirkeýden bas tartqan kezde ýákiletti organ ótinish kelip túsken kúnnen bastap on bes jumys kúninen keshiktirmeı bas tartý sebep­terin kórsete otyryp, ótinish berýshige jazbasha túrde dáleldi jaýap jiberedi.
9. Ǵarysh obektisin jáne oǵan quqyqtardy memlekettik tirkeýden bas tartýǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen sotqa shaǵym jasaýǵa bolady.
10. Memlekettik tirkeýden bas tartýǵa negizder joıylǵan kezde memlekettik tirkeýge ótinishti qaıtadan berýge bolady.
11. Memlekettik tirkeýdi júzege asyrǵannan keıin, sondaı-aq ótinish berýshi ýákiletti organǵa ǵarysh obektisin joıǵan nemese kádege jaratqan faktisin rastaıtyn qujattardy usynǵan kezde ýákiletti organ ǵarysh obektileri tirkeliminde tıisti jazba júrgizedi.
12-bap. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy memlekettik baqylaý
Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy memlekettik baqylaýdy ýákiletti organ «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes tekserý nysanynda júzege asyrady.

3-taraý. ǴARYSh QYZMETIN JÚZEGE ASYRÝ
13-bap. Ǵarysh keńistigin paıdalaný aıasyndaǵy qyzmetti lısenzııalaý
Jeke jáne zańdy tulǵalardyń ǵarysh keńistigin paıdalaný aıasyndaǵy qyzmeti Qazaqstan Respýblıkasynyń lısenzııalaý týraly zańnamasyna sáıkes beriletin lısenzııanyń negizinde júzege asyrylady.
14-bap. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ǵylymı zertteýler
1. Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ǵylymı zertteýler ǵarysh qyzmetin ǵylymı súıemeldeýdi qamtamasyz etýge jáne ǵarysh tehnıkasy men tehnologııalarynyń jańa úlgilerin ázirleýge baǵyttalǵan irgeli jáne qoldanbaly ǵylymı zertteýler men ǵaryshtyq eksperımentterdi qamtıdy.
Ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy ǵylymı zertteýler ǵylym salasyndaǵy ýákiletti organ úılestiretin ǵylymı, ǵylymı-tehnıkalyq jobalar men baǵdarlamalar sheńberinde oryndalady. Ǵylymı, ǵylymı-tehnıkalyq jobalar men baǵdarlamalar ǵalymdar, joǵary bilikti mamandar men ǵylymı qyzmetkerler, Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymı jáne qoǵamdyq uıymdary, joǵary oqý oryndary tartyla otyryp, ýákiletti organnyń basshylyǵymen ázirlenedi jáne iske asyrylady.
2. Ǵarysh tehnıkasy men tehnologııalaryn ázirleý kezinde alynǵan zııatkerlik menshik obektilerin quqyqtyq qorǵaý Qazaqstan Respýblı­kasynyń Azamattyq kodeksinde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda aıqyndalatyn tártippen júzege asyrylady.
15-bap. Ǵarysh júıeleri men ǵarysh zymyran keshenderin qurý
Ǵarysh júıelerin jáne ǵarysh zymyran keshenderin qurý ǵarysh júıeleri men ǵarysh zymyran keshenderiniń, olardyń quramdas bólikteriniń ǵylymı ázirlemelerin, olardy jobalaýdy, jasaýdy, montajdaýdy, salýdy, synaqtan ótkizýdi, sondaı-aq paıdalanýǵa berýdi qamtıdy.
16-bap. Ǵaryshtyq baılanys júıesin paıdalaný
1. Ǵaryshtyq baılanys júıesin paıdalanýdy retteý ony tıimdi paıdalanýǵa baǵyttalǵan quqyqtyq, ekonomıkalyq, uıymdyq jáne tehnıkalyq sharalar keshenin bildiredi.
2. Ǵaryshtyq baılanys júıesi jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń muqtajy úshin ǵarysh apparattary transponderlerin usynýǵa arnalǵan.
3. Ǵaryshtyq baılanys júıesiniń ulttyq operatory Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Úkimeti bekitetin tártippen ǵaryshtyq baılanys júıesin tehnı­kalyq paıdalanýdy qamtamasyz etedi jáne jeke jáne (nemese) zańdy tulǵa­larǵa ǵarysh apparattary transponderlerin usyný qyzmetterin kórsetedi.
4. Ǵaryshtyq baılanys júıesiniń ulttyq operatory baılanys salasyndaǵy ýákiletti organmen kelisim boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynan tys jerde ulttyq ǵarysh apparattary transponderlerin rezervke qoıý, sondaı-aq ulttyq ǵarysh apparattarynyń qamtý aımaqtaryn keńeıtý maqsatynda sheteldik ǵaryshtyq baılanys operatorlarymen ózara is-qımyl jasaıdy.
17-bap. Jerdi qashyqtyqtan zondtaý ǵarysh júıesin paıdalaný
1. Jerdi qashyqtyqtan zondtaý ǵarysh júıesi ǵarysh túsirilimderi arqyly ǵylymı, áleýmettik-ekonomıkalyq, ekologııalyq jáne qorǵanys mindetterin sheshý maqsatynda Jer beti jáne jer beti qurylymy týraly keńistiktik derekterdi jınaýǵa, jaratylystyq tabıǵı parametrler men qubylystardyń, tabıǵı resýrstardyń, qorshaǵan ortanyń, sondaı-aq antropogendik faktorlar men túzilimderdiń sıpattamasyn jáne ýaqytsha qubylmalylyǵyn sıpattaýǵa arnalǵan.
2. Jerdi qashyqtyqtan zondtaý ǵarysh júıesiniń ulttyq operatory Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaıtyn tártippen ǵarysh túsirilimderin josparlaıdy, Jerdi qashyqtyqtan zondtaý derekterin alady, óńdeıdi jáne jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalarǵa, Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik organdaryna taratady.
18-bap. Dáldigi joǵary spýtnıktik navıgasııa júıesin paıdalaný
1. Dáldigi joǵary spýtnıktik navıgasııa júıesi tutynýshylarǵa jahandyq navıgasııalyq spýtnıktik júıeniń tutastyǵy týraly aqparat, sondaı-aq koordınattyq-ýaqyttyq parametrlerdi aıqyndaýdyń dáldigin arttyrýǵa múmkindik beretin aqparat usynýǵa arnalǵan.
2. Dáldigi joǵary spýtnıktik navıgasııa júıesiniń ulttyq operatory Qazaqstan Respýblıkasynyń búkil aýmaǵynda spýtnıktik navıgasııalyq qyzmetterdi Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaıtyn tártippen usynady.
19-bap. Ǵarysh zymyran keshenderin paıdalaný
1. Ǵarysh zymyran keshenderi ǵarysh obektilerin ǵarysh keńistigine ushyrýǵa arnalǵan.
2. Ǵarysh zymyran keshenderin qoldaný arqyly ǵarysh obektilerin ushyrý Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan ǵarysh obektilerin ushyrý, sondaı-aq ony odan tys jerlerde ǵarysh qyzmetine qazaqstandyq qatysýshylar júzege asyratyn jaǵdaıda ushyrý týraly sheshimderdi kelisý jáne qabyldaý tártibine sáıkes qabyldanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń oń sheshimi bolǵan kezde júzege asyrylady.

4-taraý. ǴARYSh INFRAQURYLYMY
20-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh ınfraqurylymy obektileri
1. Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh ınfraqurylymy obektileri onyń ǵarysh salasynyń negizin quraıdy jáne:
1) jerústi ǵarysh ınfraqurylymynyń obektilerin;
2) ǵarysh obektilerin qamtıdy.
2. Ǵarysh ınfraqurylymy obektileri strategııalyq obektiler bolyp tabylady.
21-bap. Jerústi ǵarysh ınfraqurylymy obektileri
Jerústi ǵarysh ınfraqurylymy obektilerine mynalar jatady:
1) ǵarysh zertteýleriniń ǵylymı-eksperımenttik bazasy;
2) ǵarysh qyzmetin qamtamasyz etýge arnalǵan ǵarysh tehnıkasy men ǵarysh zymyran keshenderi óndirisiniń quraldary;
3) ǵarysh aılaqtary;
4) tasymaldaǵysh zymyrandardan bólinetin bólikterdiń qulaý aýdandary;
5) ǵarysh obektilerin basqaratyn jerústi keshenderi;
6) ǵarysh obektilerinen aqparat qabyldaýǵa, ony óńdeý men taratýǵa arnalǵan jerústi nysanaly keshender.
Jerústi ǵarysh ınfraqurylymy obektileriniń saqtalýy jáne qaýipsiz paıdalanylýy maqsatynda, tasymaldaǵysh zymyrandardan bólinetin bólshekter qulaıtyn aýdandardy qospaǵanda, kúzet aımaqtary – solardyń sheginde aımaqtardy belgileý maqsatymen syıyspaıtyn qyzmetke shekteý qoıylatyn nemese tyıym salynatyn jer ýchaskeleri belgilenedi.
22-bap. Ǵarysh tehnıkasy óndirisiniń quraldary
1. Ǵarysh tehnıkasy óndirisiniń quraldaryna ǵarysh tehnıkasynyń arnaıy konstrýktorlyq-tehnologııalyq bıýrolary men qurastyrý-synaý kesheni jatady.
2. Qazaqstan Respýblıkasy úshin jasalatyn ǵarysh tehnıkasy óndiri­sine arnalǵan memlekettik tapsyrmalardyń tizbesin ýákiletti organnyń usynýy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti bekitedi.
23-bap. «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy
1. Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy ǵarysh ınfraqurylymynyń quramdas bóligi bolyp tabylady jáne oǵan tehnıkalyq, ushyrý, qondyrý keshenderi, ǵarysh obektilerin ushyrýdy daıyndaýǵa jáne júzege asyrýǵa arnalǵan jer ýchaskeleri kiredi.
2. «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy strategııalyq obekt bolyp tabylady jáne jekeshelendirýge jatpaıtyn múliktik keshendi bildiredi.
24-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh obektilerin tańbalaý
Ǵarysh keńistigine ushyrylatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵarysh obektilerinde ýákiletti organ halyqaralyq standarttarǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes aıqyndaıtyn tańbalar bolýǵa tıis.
25-bap. Ǵarysh obektilerin jáne tehnıkalyq quraldardy kádege jaratý
Paıdalanýdan shyǵarylǵan ǵarysh obektileri jáne tehnıkalyq quraldar Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti jáne halyqaralyq sharttar aıqyndaıtyn tártippen kádege jaratylýǵa jatady.
26-bap. Ǵarysh salasy obektisin jalǵa berý
Ǵarysh salasy obektisin ǵarysh qyzmetiniń halyqaralyq nemese sheteldik qatysýshysyna jalǵa berý tártibi, eger Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq shartta ózgeshe kózdelmese, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen retteledi.
5-taraý. ǴARYSh QYZMETINIŃ QAÝIPSIZDIGI
27-bap. Ǵarysh qyzmetiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý
1. Ǵarysh qyzmeti adamdar densaýlyǵynyń saqtalýy men qorshaǵan ortanyń qorǵalýy, jeke jáne zańdy tulǵalar múlkiniń qorǵalýy qamtamasyz etilgen jaǵdaıda júzege asyrylady.
Ǵarysh qyzmetiniń qaýipsizdigin ýákiletti organ – belgilengen qaýipsizdik qaǵıdalaryna sáıkes, sondaı-aq basqa da memlekettik organdar Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń zańnamasynda belgilengen quzyret sheginde qamtamasyz etedi.
2. Ǵarysh qyzmetin júzege asyrý saldarynan týyndaǵan jeke tulǵa­lardyń densaýlyǵyna keltirilgen zııandy, qorshaǵan ortaǵa, jeke jáne zań­dy tul­ǵalardyń, memlekettiń múlkine keltirilgen zalaldy óteý erikti túrde nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes sot sheshimi boıynsha júrgiziledi.
Zııan jábirlenýshiniń eńbekke qabilettiliginen aıyrylý dárejesi, onyń emdelýine jáne densaýlyǵyn qalpyna keltirýge jumsalatyn shyǵyndar, aýrýdyń kútimine baılanysty shyǵyndar eskerile otyryp, tolyq kólemde ótelýge jatady.
3. Ǵarysh obektisin shtattyq ushyrý júrgizilgenge deıin ǵarysh qyzme­tine qatysýshylar qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organǵa tasymaldaǵysh zymyrannan bólinetin bólikterdiń Qazaqstan Respýblıka­synyń aýmaǵynda ornalasqan qulaý aýdandarynyń koordınattaryn joldaıdy.
4. Ǵarysh obektisin ushyrýdy júrgizý saldarynan adamdar nemese janýarlar ólimi bolǵan, sondaı-aq azamattarǵa jáne qorshaǵan ortaǵa zalal keltirilgen jaǵdaıda, ǵarysh qyzmetine qatysýshylar keltirilgen zalaldy osy baptyń 2-tarmaǵyna sáıkes óteýge tıis.
5. Sheteldik jeke nemese zańdy tulǵaǵa tıesili ǵarysh obektisi Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstrligimen, tabıǵı jáne tehno­gendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılar, qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýáki­letti organdarmen aldyn ala kelisilgen jaǵdaıda onyń ǵarysh keńis­tigine shy­ǵarylýy nemese Jerge qaıtyp oralýy prosesinde ol Qazaqstan Res­pýblıkasynyń áýe keńistigi arqyly qaýipsiz ushyp ótýin júzege asyra alady.
28-bap. Ǵarysh qyzmetin júzege asyrý kezindegi avarııalardy tekserý
Tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardyń týyndaýyna ákep soqqan avarııalar Qazaqstan Respýblıkasynyń tabıǵı jáne tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılar salasyndaǵy zańnamasynda belgilengen tártippen tekserilýge jatady.
29-bap. Ǵarysh qyzmetiniń áserine ushyraǵan qorshaǵan ortany  jáne óńirlerdegi halyq densaýlyǵynyń jaı-kúıin ekologııalyq baqylaý
1. Ǵarysh qyzmetin júzege asyrý kezinde qorshaǵan orta men tabıǵı resýrstardyń memlekettik monıtorıngin qorshaǵan ortany qorǵaý, jer resýrstaryn basqarý salasyndaǵy ýákiletti memlekettik organdar Qorshaǵan orta men tabıǵı resýrstar monıtorınginiń biryńǵaı memlekettik júıesi sheńberinde arnaıy ýákilettik berilgen memlekettik organdarmen birlesip júrgizedi.
2. Ǵarysh qyzmetine qatysýshylar Qazaqstan Respýblıkasynyń ekolo­gııalyq zańnamasynda belgilengen tártippen qorshaǵan ortaǵa óndiristik ekologııalyq baqylaýdy júzege asyrýǵa mindetti.
3. Ǵarysh qyzmetin júzege asyrý kezinde qorshaǵan ortany qorǵaý jáne halyqtyń densaýlyǵyn saqtaý salasyndaǵy memlekettik baqylaýdy qorshaǵan ortany qorǵaý jáne densaýlyq caqtaý salasyndaǵy ýákiletti organdar júzege asyrady.
4. Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda ǵarysh qyzmetin júzege asyrýǵa baılanysty qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tótenshe jaǵdaılar sala­syndaǵy aqparat ashyq bolyp tabylady, ol habar taratý jáne baılanys júıe­sin paıdalana otyryp, buqaralyq aqparat quraldary arqyly taratýǵa jatady.
30-bap. Ǵarysh qyzmetindegi tyıym salýlar men shekteýler
1. Ǵarysh qyzmetin júzege asyrý kezinde:
1) adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna tikeleı qater tóndirýge;
2) jappaı qyryp-joıý qarýyn orbıtaǵa shyǵarýǵa, ǵarysh keńistiginde ornalastyrýǵa;
3) ǵarysh tehnıkasyn jáne (nemese) aspan denelerin qorshaǵan ortaǵa teris áser etý úshin paıdalanýǵa;
4) ǵarysh keńistiginiń lastanýy jónindegi halyqaralyq normalar men standarttardy buzýǵa tyıym salynady.
2. Adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna qater tóndirilgen, qorshaǵan ortaǵa materıaldyq nuqsandar nemese zalal keltirilgen kezde jekelegen joba sheńberindegi ǵarysh qyzmeti Qazaqstan Respýblıkasynyń ekologııalyq zańnamasyna sáıkes shekteledi nemese oǵan tyıym salynady.

6-taraý. ǴARYShKERLIKKE KANDIDATTYŃ, ǴARYShKERDIŃ QUQYQTYQ JAǴDAIY JÁNE OLARDY ÁLEÝMETTIK QAMSYZDANDYRÝ ShARALARY
31-bap. Ǵaryshkerlikke kandıdat, ǵaryshker mártebesi.  Ǵarysh­kerlikke kandıdatty, ǵaryshkerdi daıarlaý
1. Ǵaryshkerlikke kandıdat, ǵaryshker mártebesin ýákiletti organnyń usynýy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti beredi.
2. Ǵaryshkerler Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵaryshkerler jasaǵyn qa­lyptastyrady. Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵaryshkerler jasaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵaryshkerler jasaǵy týraly ereje negizinde áreket etedi.
3. Memleket ǵaryshkerlikke kandıdattardy, ǵaryshkerlerdi daıarlaýdy, qaıta daıarlaýdy qamtamasyz etedi.
4. Ǵaryshkerdiń ǵaryshqa ushýǵa daıarlyǵy jáne ony oryndaýy ǵarysh qyzmetine tıisti qatysýshymen (ǵaryshqa ushý júzege asyrylǵan jaǵdaıda ushý-ǵaryshtyq synaýlardy jáne (nemese) ǵylymı zertteýler men eks­perımentterdi júrgizetin tapsyrys berýshimen) jasalatyn kelisimshart ne­gi­zinde júzege asyrylady, onda taraptardyń mindettemeleri aıqyndalady.
5. Ǵaryshkerlikke kandıdattyń, ǵaryshkerdiń daıarlyqta, qaıta daıar­lyqta bolǵan ýaqyty, sondaı-aq onyń ǵarysh qyzmeti salasyndaǵy jumys ýaqyty ǵaryshkerlikke kandıdattyń, ǵaryshkerdiń jumys ótiline kiredi.
32-bap. Ǵaryshkerlikke kandıdat, ǵaryshker mertikken, aýyrǵan  nemese qaza tapqan (qaıtys bolǵan) jaǵdaıdaǵy kepildikter
1. Qyzmettik mindetterin atqarý kezinde alǵan jaraqatynyń, merti­gýiniń, aýrýynyń saldarynan múgedektik belgilengen kezde ǵaryshkerlikke kandıdatqa, ǵaryshkerge bıýdjet qarajaty esebinen:
1) I toptaǵy múgedekke – 3000 aılyq eseptik kórsetkish;
2) II toptaǵy múgedekke – 2000 aılyq eseptik kórsetkish;
3) III toptaǵy múgedekke – 1000 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde birjolǵy ótemaqy tólenedi.
2. Ǵaryshkerlikke kandıdat, ǵaryshker qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qaza tapqan (qaıtys bolǵan) jaǵdaıda, onyń muragerlerine bıýdjet qarajaty esebinen 6000 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde birjolǵy ótemaqy tólenedi.
3. Osy baptyń 1 nemese 2-tarmaqtarynda kózdelgen birjolǵy ótem­aqyny tóleý Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaıtyn tártippen júzege asyrylady.
4. Eger ǵaryshkerlikke kandıdattyń, ǵaryshkerdiń qaza tabýy (qaıtys bolýy), mertigýi nemese aýrýy qyzmettik mindetterin atqarýǵa baılanysty emes mán-jaılarmen baılanysty bolǵandyǵy belgilengen tártippen dáleldense, birjolǵy ótemaqy tólenbeıdi.
5. Ǵaryshkerlikke kandıdat, ǵaryshker qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qaza tapqan (qaıtys bolǵan) jaǵdaıda, memleket atalǵan adam qaza tapqan (qaıtys bolǵan) kúnnen bastap alty aı ótken soń qaza tapqan (qaıtys bolǵan) adamnyń muragerleriniń menshigine memlekettik turǵyn úı qorynan bir turǵyn úıdi bólip berýdi nemese ǵaryshkerlikke kandıdatqa, ǵaryshkerge buryn berilgen qyzmettik turǵyn úıdi qaza tapqan (qaıtys bolǵan) adamnyń muragerleriniń menshigine tegin berýdi ne eger ǵaryshkerlikke kandıdatqa, ǵaryshkerge buryn berilgen qyzmettik turǵyn úı basqa memlekettiń aýma­ǵyn­da bolǵan jaǵdaıda, qaza tapqan (qaıtys bolǵan) adamnyń murager­leriniń qalaýyna