Kún tártibinen túspeıtin keleli másele

Juma, 28 jeltoqsan 2012 7:35

Medısınalyq uıymdardy akkredıtteýdiń ulttyq standarttary negizindegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qaýipsizdik pen sapanyń halyqaralyq normalary. Osy kókeıkesti máseleler týrasynda Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq qyzmetti baqylaý komıtetiniń tóraǵasynyń ýaqytsha mindetin atqarýshy Dáýlethan Serǵazyuly ESIMOV pikir bólisip, oı tolǵaıdy.

Juma, 28 jeltoqsan 2012 7:35

Medısınalyq uıymdardy akkredıtteýdiń ulttyq standarttary negizindegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qaýipsizdik pen sapanyń halyqaralyq normalary. Osy kókeıkesti máseleler týrasynda Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq qyzmetti baqylaý komıtetiniń tóraǵasynyń ýaqytsha mindetin atqarýshy Dáýlethan Serǵazyuly ESIMOV pikir bólisip, oı tolǵaıdy.

– Dáýlethan Serǵazyuly, soń­­ǵy kezde densaýlyq saqtaý salasyndaǵy akkredıtteý týraly aqparat jıi kezdesetin boldy. Osy is-shara jaıly ne aıtar edińiz?

– Medısınalyq kómektiń sapasy kóptegen elderde,sonyń ishinde damyǵan elder úshin de ózekti má­selelerdiń biri bolyp tabylady. Kóp­tegen zertteýler osy máselege arnalǵan. Qazaqstanda densaýlyq saqtaý salasyndaǵy sapany basqarý Memleket basshysynyń jiti nazarynda.

Memleket basshysy N.Á.Nazarbaev 2012 jylǵy qańtardaǵy «Áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrtý – Qazaqstan damýynyń basty baǵyty» atty Qa­zaqstan halqyna Joldaýynda adamı áleýettiń deńgeıin kóterýdegi ma­ńyzdy baǵyttardyń biri retinde medısınalyq qyzmettiń sapasy men onyń qoljetimdiligin arttyrý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý ekendigin naqtylap kórsetti. Densaýlyq saqtaý júıesiniń sapaly deńgeıde damyp kele jatqandyǵyn tilge tıek etken ol, «qazirgi tańda adamdardyń jo­ǵary deńgeıde medısınalyq qyzmet kór­setetin jerlerdi tańdaıtyndyǵyn» atap aıtty. Atalǵan talaptardy standarttarǵa saı akkredıtteýden ót­ken medısınalyq uıymdarǵa da qatysty deýge bolady.

Medısınalyq qyzmet kórsetý sapasynyń Prezıdenttiń jiti nazarynda otyrǵandyǵy «Qazaqstan – 2050» Strategııasy qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty » atty Joldaýynda kórinis taýyp otyr.Ult kóshbasshysy elimizdiń barlyq aımaqtarynda sapaly medısınalyq qyzmet alý úshin qajetti jaǵdaılar jasalyp jatqandyǵyn atap ótti.

Densaýlyq saqtaýdyń ulttyq júıesin uzaq merzimdi jańǵyrtý aıasynda biz eldiń barlyq aýmaǵynda medısınalyq qyzmetter sapasynyń biryńǵaı standarttaryn engizýge, sondaı-aq medısına mekemeleriniń materıaldyq-tehnıkalyq jabdyq­talýyn biryńǵaılandyrýǵa tıispiz.

Prezıdent N.Nazarbaev «Zań­na­malyq deńgeıde medısınalyq joǵary oqý oryndary men mekemelerdiń halyqaralyq akkredıtteýin ótkizýdi bekitý» týraly naqty tapsyrma berdi.

Shyn máninde, akkredıtteý (lat. accrēde – sený ) – densaýlyq saqtaý sa­­lasynda bekitilgen standarttarǵa saı medısınalyq qyzmet kórsetetin medısınalyq uıymǵa senim bildirý bolyp tabylady.

Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy sapaǵa qatysty suraqtar nelikten ózekti? Adamdar medısınalyq kó­mek­ke júgingende ǵana bul jaıynda oılana bastaıdy, ókinishke oraı ózderi kútkendegideı kómek ala almaıtyn da jaǵdaılar kezdesedi. Al pasıenttiń kóńili tolmaý jaǵdaılary tek emdeý men dıagnostıka tehnologııasyna ǵana baılanysty emes, emdelýshiniń kútip-baǵýyna da qatysty bolady.

Medısınalyq qyzmettiń sapasy men qaýipsizdigin qamtamasyz etý­­ge baǵyttalǵan kóptegen jańa­shyl­dyqtardyń ishinde ekonomıkasy damyǵan jáne densaýlyq saqtaý salasyndaǵy sapany basqarý júıesi serpindi damyǵan elderde onshaqty jyldar ishinde ózin jaqsy kórsete alǵan medısınalyq uıymdardy akkredıtteýge erekshe mán berilgen.

Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy akkredıtteý tarıhynyń damýy júzdegen jyldy qamtıdy. Akkredıtteý kezinde medısınalyq uıym standarttarǵa sáıkestigin baǵalap, sodan keıin ana­ǵurlym ádil baǵa alý úshin, sonymen qatar uıymnyń menedjmentindegi álsiz jaqtardy aıqyndaý maqsatynda táýelsiz sarapshylardy qatystyrady.

Akkredıtteýdiń maqsaty ha­lyq­aralyq ádisterge saı medı­sı­nalyq uıymdardyń tıimdi bas­qarý­shylyq jáne medısınalyq tehnologııalardy tájirıbege engizý arqy­ly turǵyndarǵa kórsetiletin me­dısınalyq qyzmetterdiń sapasyn úzdiksiz jaqsartýdy qamtamasyz etý bolyp tabylady.

Medısınalyq uıymdardyń akkredıtteý baǵdarlamasyna qatysýynan kútiletin nátıjelerge basqarý tıim­­diligin kúsheıtý, qyzmetti jos­par­laý jáne saralaý, uıym má­selelerin she­shýdegi tulǵany bel­sen­di etý, medı­­­­sınalyq uıymnyń qurylymyn jaqsartý (ǵımarat pen kommýnıkasııa­lardy jańǵyrtý, aýmaq­ty kórkeıtý), medısınalyq qujattama sapasyn jaqsartý, medısınalyq kómek alý kezinde emdelýshilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý bolyp tabylady.

2009 jyldan bastap medısınalyq kómektiń sapasyn jetildirý, medı­sınalyq qyzmet kórsetýde báse­kelestik orta qalyptastyrý maq­satynda Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq qyzmetti baqylaý komıteti halyq­aralyq tájirıbe jetistikterin mo­ıyndaı otyryp, medısınalyq qyzmettiń sapasy men qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan is-sharalar – medısınalyq uıymdardy akkredıtteýdi júrgizýde.

Emdelýshiniń teń múmkindikter alý jáne sapaly medısınalyq qyz­metterdi alý quqyqtaryn paıdalanýy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi akkredıttegen medısınalyq uıymdarda memlekettik tapsyrystar ornalas­tyrý arqyly júzege asyrylady. Akkredıtteý úderisi – medısınalyq qyzmetterdiń halyqaralyq sapa standarttaryna dáıekti qozǵalystyń bas­tamasy.

– Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy lısenzııalaý jáne akkredıtteý. Eger bar bolsa, onyń aıyrmashylyǵy nede?

– Bizdiń elimizde medısınalyq uıymdardy lısenzııalaý sharalary «Halyq densaýlyǵy jáne den­saýlyq saqtaý júıesi týraly» Qa­zaq­stan Respýblıkasy Kodeksiniń «Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq qyzmetti lısenzııalaý» atty 13-baby negizinde júrgiziledi. Respýblıkadaǵy medısınalyq uıymdardyń qyzmetin lısenzııalaý emdeý-dıagnostıkalyq sharalardy uıymdastyrý jáne basqarý tehnologııasyna baǵyttalǵan qyzmetterdi kórsetýge quqyq beredi. QR densaýlyq saqtaý salasyndaǵy lısenzııalaý mindetti rásim bolyp tabylady.

Al medısınalyq uıymdardy akkredıtteý rásimi akkredıtteý standarttaryna sáıkestigin anyqtaý ma­q­satynda densaýlyq saqtaý sala­syndaǵy ýákiletti uıym bekitken syrtqy keshendi baǵalaý negizinde júrgiziledi.

Medısınalyq uıymdardy akkredıtteý rásimi «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń «Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy akkre­dıtteý» atty 14-babynyń 2-tarmaǵy negizinde akkredıtteý sýbek­tisiniń qarajaty nemese basqa da tyıym salynbaǵan qarajattar esebinen erikti túrde júrgiziledi.

Sonymen qatar, densaýlyq saq­taý salasyndaǵy akkredıtteýge medı­sınalyq jáne farmasevtıkalyq qyzmet kórsetetin densaýlyq saqtaý salasynyń belgilegen talaptary men standarttaryna saı kelýin moıyndaý maqsatyndaǵy densaýlyq saqtaý salasy men dárilik zattardyń aınalymy salasyndaǵy sýbektiler, medısınalyq baǵyttaǵy buıymdar men medısınalyq tehnıka jatady.

– Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý salasynda qazirgi ýaqytta qandaı akkredıtteý standarttary qoldanylady?

– Iá, joǵaryda aıtyp ótkendeı, medısınalyq uıymdardyń qyzmetiniń sáıkestigin anyqtaý bekitilgen akkredıtteý standarttary negizinde júrgiziledi.

Akkredıtteýdiń alǵashqy standarttary 2007 jyly halyqaralyq tájirıbege sáıkes tek joǵary maman­dandyrylǵan medısınalyq kómek kórsetetin (JMMK) medısınalyq uıymdar úshin úsh ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda tabysty tekserýden ótti.

2009 jyldan búgingi kúnge deıin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi halyq­aralyq qaıta qurý jáne damý bankimen birlesip «Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý salasynda ıns­tıtýsıonaldyq reforma júrgizý jáne tehnologııalardy taratý» jobasyn júzege asyrýda.

Atalǵan jobany iske asyrý maqsatynda QR men HQQDB ara­syndaǵy 117,7 mln. AQSh dollary somasyndaǵy zaım kelisimine 2008 jyldyń aqpan aıynyń ekisinde Astana qalasynda qol qoıylyp, 2008 jyldyń 6 aqpanynda QR Zańymen bekitilgen.

Jobanyń negizgi maqsaty – jo­ǵary sapaly medısınalyq qyzmet pen pasıentterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý.

Medısınalyq uıymdardy akkre­dıtteýdiń ulttyq standarttary Dú­­­­­nıejúzilik banktiń «Qazaqstan Res­­pýblıkasy Densaýlyq saqtaý sa­la­synda ınstıtýsıonaldyq reforma júrgizý jáne tehnologııalardy taratý» jobasynyń «Akkredıtteý. Medısınalyq uıymdardy akkredıtteý standarttaryn jetildirý» V1 kishi komponenti sheńberinde ak­kredıtteý salasyn jetildirýde Densaýlyq saqtaýdyń sapasy boıynsha Halyqaralyq qoǵamdastyqtyń – International Society for Quality in Health Care (ISQua) qaǵıdalaryna sáıkes birqatar is-sharalar ótkizildi.

2009 jyly Densaýlyq saq­taý mınıstriniń buıryǵymen ak­kredıtteýdiń ulttyq standarttaryn ázirleý maqsatynda beıindi mamandar: dárigerler, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy uıymdastyrýshylar, medısınalyq ýnıversıtet oqytý­shylary jáne ǵylymı qyz­met­kerler arasynan jumys toby qu­ryldy.Stasıonarlyq,sabaǵattyq-dıagnostıkalyq, stomatologııalyq jáne jedel medısınalyq járdem kórsetetin medısınalyq uıymdarǵa arnalǵan akkredıtteý standarttaryn ázirlep, synamadan ótkennen keıin QR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń «Akkredıtteý standarttaryn bekitý týraly» 2009 jylǵy 16 qarashadaǵy № 713 buıryǵymen bekitildi.

Akkredıtteýdiń ulttyq standarttary 8 bólimnen turady: «Uı­ymdastyrý jáne basqarý»; «Dárilik qamsyzdandyrý»; «Kadr­lardy basqarý/Kadrlyq saıasat»; «Medısınalyq qyzmettiń sapasy men qaýipsizdigin basqarý»; «Klınıkalyq qyzmet»; «Qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigi»; «Infeksııalyq baqylaý, pasıent pen medısınalyq qyzmetkerlerdiń qaýipsizdigi»; «Pasıentterdiń quqyǵy, medısınalyq kómek sapasyna qanaǵattanýshylyq deńgeıin zertteý».

Úsh jyl boıy elimizdiń medı­sınalyq uıymdarynda syrtqy keshendi baǵalaý rásimi syrtqy keshendi baǵalaýdy ótkizý boıynsha bekitilgen nusqaý negizinde akkredıtteýdiń ulttyq standarttaryn qoldanylý arqyly ótkizildi.

2011 jyldan bastap Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bastamasymen halyqaralyq talaptarǵa sáı­kes medısınalyq uıymdardy ak­kredıtteýdiń standarttaryn ja­ńartý jumystary bastaldy. Atalǵan jumystardy ótkizý úshin halyqaralyq konsaltıng kompanııasy Canadian society for international health (CSIH) tartylyp, Ulttyq standarttardyń densaýlyq saqtaýdaǵy sapa boıynsha halyqaralyq qoǵamdastyqtyń (International Society for Quality in Health Care – ISQua) talaptaryna saı ekendigin dáleldeıtin salystyrmaly saralaý júrgizildi.

О́tkizilgen jumys nátıjesinde standarttardyń pasıent pen per­sonaldyń qaýipsizdigi boıynsha qosymsha ólshemderi jańartyldy. Aýyrǵandy baǵalaý, pasıenttiń ıdentıfıkasııasy, qulaý qaterin baǵalaý, dári-dármek menedjmenti, qaýip menedjmenti máselesiniń naq­tylyǵy boıynsha ólshemder engizildi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń talaptaryna saı standarttarǵa pasıentterdiń qaýipsizdigi boıynsha ındıkatorlar: DDSU usynǵan pasıenttiń qaýipsizdigi boıynsha baqylaý tizbesin paıdalaný, dári-dármekter usynýdaǵy qatelerdiń koeffısıenti, qol gıgıenasyn oryndaý daǵdysynyń koeffısıenti t.b. óńdelip engizildi. Jańartylǵan akkredıtteý standarttary pasıenttiń, personal men kelýshilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵanyn senimdilikpen aıtýǵa bolady.

Praktıkalyq densaýlyq saqtaý salasyna engizý maqsatynda stası­o­narlyq, ambýlatorııalyq-emhanalyq jáne jedel medısınalyq járdem kórsetetin medısınalyq uıymdarǵa arnalǵan akkredıtteý standarttary daıyndaldy. Qan ortalyqtaryna arnalǵan akkredıtteý standarttary óńdelip, synamadan ótýde.

Qazirgi ýaqytta akkredıtteý stan­­darttary 4 bólimnen turady: «Basshylyq» (A bólimi); «Resýrstardy basqarý» (B bólimi); «Qaýipsizdikti basqarý» (C bólimi ); «Pasıentti emdeý jáne onyń kútimi» (D bólimi).

Atalǵan tórt bólim densaýlyq saq­taý uıymy qyzmetiniń negizgi salalaryn qamtıdy.Kórsetilgen tórt salanyń árqaısysy pasıentke usynylǵan medısınalyq kómek pen qyzmettiń sapasyn jetildirýde mańyzdy ról atqarady.

Sóıtip, akkredıtteý standarttary medısınalyq uıymdar jumysynyń negizgi kórsetkishterine baǵyttalyp, QR densaýlyq saqtaý salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilermen reglamenttelip, Dúnıejúzilik den­saýlyq saqtaý uıymy usynǵan negizgi talaptardyń júıeli tizimin qamtıdy.

Medısınalyq uıymdardy akkredıtteý kezinde uıym qyzmetine jalpy basqarý suraqtary, resýrstardy basqarý (personal, qarjy, materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaý, ǵımarat), dári-dármek, qaýip menedj­menti t.b. suraqtary boıynsha ke­shendi baǵalaý (ózin-ózi baǵalaý jáne syrtqy aýdıt) júrgiziledi. Osyndaıda halyqaralyq praktıkada pasıenttiń medısınalyq uıymǵa túskeninen bastap ońalý jáne ońaltýǵa deıingi barlyq kezeńderin baqylaý arqyly pasıenttiń ońalýyna qatysty jaǵymdy yqpaldardy aıqyndaý maq­satynda «treıser» ádisin qoldanady.

Sapany basqarýdyń minsiz syzbasy retinde medısınalyq uıymdarda barlyq medısınalyq kómek kórsetý barysynda, ambýlatorııalyq ne sta­sıonarlyq emdeýdi qosqanda pa­sıet­tiń ýchaskedegi baqylaýynan bas­­tap, stasıonardan shyqqannan ke­ıin dárigerdiń baqylaýyna deıingi barlyq kezeńde medısınalyq per­sonaldyń baqylaýynda bolýy tıis. Osy syzbanyń ortasynda syrtqy baǵalaýshylar men medısınalyq uıymnyń personaly óz qyzmetine júıeli ári jan-jaqty baǵalaýdy kásibı standarttardyń tizimine sáı­kes júrgizedi. Berilgen standarttar medısınalyq qyzmetkerlerdiń pa­sıenttermen qarym-qatynasyn belgilep qana qoımaı, personaldyń daıyndyǵy men oqytylýyn, kásibı quzyrettiligin, klınıka men aýdıtti basqarý prınsıpterin, zertteý qyz­metin, etıkalyq standarttar su­raq­taryn qamtıdy.

Sonymen qatar, jańartylǵan akkredıtteý standarttarynda pa­sıent­ter men olardyń týystaryna arnalǵan pasıentterdiń quqyqtaryna, medısınalyq qyzmet sapasyna qanaǵattanbaýda shaǵymdardy berý tártibi boıynsha úlken nazar bólingen.

Akkredıtteý standarttarynyń talaptaryn oryndaý qujattardy zertteý, pasıent pen personalǵa saýalnama júrgizý arqyly ınspektorlar tobymen júrgiziletin bolady.

Densaýlyq saqtaýdaǵy sapa boıynsha halyqaralyq qoǵamdastyqtyń (International Society for Quality in Health Care – ISQua) talaptaryna sáı­kestigin ulttyq standarttardyń halyqaralyq baǵalanýy QR densaýlyq saqtaý salasynyń akkredıtteý júıesiniń ınstıtýsıonaldyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda Dú­nıe­júzilik banktiń «Qazaqstan Respýblıkasy densaýlyq saqtaý salasynda ınstıtýsıonaldyq reforma júrgizý jáne tehnologııalardy taratý» jobasynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesinde josparlandy.

2012 jyldyń tamyz aıynda Den­saýlyq saqtaýdyń sapasy boıynsha (ISQua) halyqaralyq qoǵamdastyqtyń Atqarýshy keńesi stasıonarlyq kómek kórsetetin QR medısınalyq uıymdardy akkredıtteýdiń ulttyq standarttary halyqaralyq qaýipsizdik normalary jáne densaýlyq saqtaý salasynyń sapasyna saı dep sheshim shyǵardy.

Qazaqstandyq densaýlyq saqtaý salasynyń bul jetistigi otandyq densaýlyq saqtaý salasynyń dú­nıe­júzilik qoǵamdastyqtaǵy usta­nymdaryn nyǵaıtýda súbeli úles qosýymen mańyzdy boldy.

Elbasymyz aıtqandaı, Qazaqstan óńirlik kóshbasshy ustanymdarynan ósip, halyqaralyq dárejedegi us­tanymdardy nyǵaıtýyna kóshýi kerek. Keńestik keńistik kezindegi elderdiń ishinde akkredıtteý standarttaryn engizý negizinde densaýlyq saqtaý salasynda sapany basqarý júıesin jetildirý máselesi boıynsha biz dúnıejúzilik deńgeıge shyqtyq.

Básekelestik zamanynda, naryqtyq qatynastar damý kezeńinde sapaly medısınalyq kómek kórsetý máselesi elimizdiń densaýlyq saqtaý salasy úshin óte mańyzdy. Álemdik tájirıbede shet elderden pasıentter shaqyrý úshin, óziniń bedelin arttyrý maqsatynda medısınalyq uıymdar akkredıtteýge qatysady.

Qazaqstandyqtardyń basty mindeti medısınalyq uıymdarda medısınalyq kómek kórsetý jaǵdaılaryn akkredıtteý standarttarynyń ólshemderine sáıkestendirý. Elimizdiń halqy óz Otanynda talaptaryna saı medı­sınalyq kómek alýǵa quqyly.

– Pasıentterdiń medısınalyq qyzmettiń sapasyna qanaǵatta­nýyna ne áser etedi?

– О́kinishke oraı, medısınalyq uıymdarda medısınalyq qyzmet kórsetý sapasy áli de jetkilikti joǵary deńgeıde emes .

Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Sa­lamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy qoljetimdi, sapa­ly, áleýmettik-baǵdarly jáne ekono­mıkalyq júıesiniń damýyna qajetti sharalar qosyndysyn naqtylady.

Búgingi tańda medısınalyq kómektiń sapasy tıimdilik, balamalylyq, ónim­dilik, moraldyq-etıkalyq qaǵı­dalar jaǵynan qarastyrylady. Medısınalyq kómek kórsetýdiń qoljetimdiligin, ýaqtylyǵyn, sapasy men sabaqtastyǵyn qamtamasyz etýge qyzmet etetin biryńǵaı damyǵan, áleýmettik baǵdarlanǵan júıeni bil­diretin densaýlyq saqtaý salasy halyq ál-aýqatynyń ornyqty jáne turaqty ósýi turǵysynan al­ǵanda respýblıkadaǵy negizgi ba­symdyqtardyń biri bolyp tabylady.

«Medısınalyq kómektiń sapasy» atty túsinik adamdardyń medısınalyq qyzmettiń nátıjeliliginen qalyp­tasady. Mysaly, pasıentke emdeýden kútilgen nátıjelerdiń úmitin qanshalyqty aqtaǵany mańyzdy. О́ıtkeni pasıentti medısınalyq kó­mektiń jyldamdyǵy, dárigerdiń qanshalyqty yqylas ta­­nyt­qandyǵy, em-sharalar ómiriniń sapasyna qandaı áser etkendigi týraly suraqtar tolǵandyratyny anyq. Sondyqtan pasıentke medısınalyq kómek sapasy deńgeıin anyqtaýda qyzmet kórsetý týraly aqparat mańyzdy.

Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde bizdiń salaǵa qatysty suraqtar boıynsha alǵa qoıylǵan maqsattarǵa jetý jolynda naqty jumys atqarylyp jatyr. Medısınalyq kómektiń sapasyn arttyrýda birqatar naqty nátıjelerge qol jetkizdik, atap aıtqanda:

– táýelsiz medısınalyq saraptama júıesi quryldy;

– densaýlyq saqtaý salasyndaǵy akkredıtteýdiń negizgi elementteri daıyndaldy (akkredıtteý salasyndaǵy erejeler zańnamalyq túrde bekitil­di, medısınalyq uıymdarǵa arnalǵan akkredıtteý standarttary, sapany baǵalaý ındıkatorlary ázirlendi);

– pasıentterdiń quqyqtaryn qor­ǵaıtyn jáne medısınalyq qyzmettiń sapaly da ýaqtyly kórsetilýin qada­ǵalaıtyn ishki aýdıt qyzmeti engizildi .

2009 jyly Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2009 jylǵy 21 qańtardaǵy «QR Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy uıymdarda medısınalyq kómektiń sapasyn basqarý júıesin jetildirý týraly erejelerin bekitý» buıryǵyn iske asyrý maqsatynda elimizdiń barlyq medısınalyq uıymdarynda qurylǵan ishki aýdıt qyzmetiniń áreketin erekshe atap aıtýǵa bolady.

Medısınalyq uıymdardaǵy atal­mysh bólimshelerdiń maqsaty –pasıentterdiń qajetti mólsherde sapaly da qaýipsiz medısınalyq kómekti der kezinde alýy.

Ishki aýdıt qyzmetiniń ókilderi pasıentterden túsken máseleler (sha­ǵymdar) boıynsha qysqa merzimde ornynda sheshý jumystaryn júrgizedi. Medısınalyq qyzmet sapasyna qanaǵattanbaýda, etıka jáne deontologııa qaǵıdattarynyń buzylýynda, sonymen qatar qyzmet sapasyn jaqsartý keńesterin usynýda pasıent medısınalyq uıymnyń kórneki jerinde ornalasqan aqparat boıynsha ishki aýdıt qyzmetiniń kez kelgen ókiline júgine alady.

– Elimizde medısınalyq kó­mektiń sapasyn qamsyzdandyrýda táýelsiz sarapshylardyń róli qan­daı?

– Bizdiń elimizde táýelsiz sarap­shylar ınstıtýtynyń qurylýy pasıentter men medısınalyq qyz­metkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Qazirgi ýaqytta Qa­zaq­­­­standa táýelsiz sarapshylar qa­ýymdastyqtary, pasıentter qu­qyq­taryn qorǵaıtyn qaýym­dastyqtar, ár túrli aýrýlary bar (dıabettik, on­kologııalyq, kardıologııalyq t.b.) adamdardy biriktiretin qa­ýym­das­tyqtar jáne de úkimettik emes ká­sibı uıymdar qurylyp, jumys isteıdi.

QR Densaýlyq saqtaý mınıs­trliginiń saıtynda belgilengen tár­tippen akkredıtteýden ótken táýelsiz sarapshylar tizilimi bar.

Táýelsiz sarapshylar syrtqy saralaý júrgizý kezinde jáne de ishki aýdıt qyzmetiniń quramynda ishki saralaý júrgizýge de tartyla alady.

Ádildik jáne aıqyndyq sııaqty táýelsiz saralaý qyzmetiniń qaǵı­dattaryn saqtaý maqsatynda táýelsiz sarapshylar halyqtan túsken medı­sınalyq qyzmettiń sapasy boıynsha shaǵymdardy qarastyrýda, ólimmen aıaqtalǵan oqıǵalardyń saraptamasyna, sonymen qatar joǵary jáne orta medısınalyq bilimdi mamandardan emtıhan alý komıssııasy quramyna kiredi .

Respýblıkanyń densaýlyq saq­­­­taý salasynda qazirgi ýaqytta medısınalyq qyzmettiń qaýipsizdigi men sapasy boıynsha halyqaralyq erejeler negizinde akkredıtteýdiń jańartylǵan standarttaryn qoldaný arqyly sapany basqarý júıesin jetildirý áreketteri júzege asyrylyp jatyr.

– Áńgimeńizge rahmet.

ÁńgimeleskenAıbek MANABAEV.