Densaýlyq salasy jańa capalyq deńgeıge kóterilýde

Juma, 23 qarasha 2012 7:05

Elbasymyz Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń halyqqa Joldaýynda elimizdiń basty baılyǵy  – densaýlyq salasyna asa zor kóńil bólingeni barshamyzǵa belgili.
Densaýlyq saqtaý salasyna ádet­tegideı erekshe nazar aýdarylady. Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi jyl sa­ıy­n keńeıip keledi. Ońtústik Qa­zaqstan oblysynda stasıonarlyq jáne stasıonar almastyrý kómekti qarjylandyrý bıýdjeti jyl sa­ıy­n ósýde. Máselen, 2012 jyly 22651,8 mln. teńgege jetti. Salys­tyrý úshin aıtsaq, 2009 jyly  13413,8 mln. teńge bolatyn.

Juma, 23 qarasha 2012 7:05

Elbasymyz Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń halyqqa Joldaýynda elimizdiń basty baılyǵy  – densaýlyq salasyna asa zor kóńil bólingeni barshamyzǵa belgili.
Densaýlyq saqtaý salasyna ádet­tegideı erekshe nazar aýdarylady. Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi jyl sa­ıy­n keńeıip keledi. Ońtústik Qa­zaqstan oblysynda stasıonarlyq jáne stasıonar almastyrý kómekti qarjylandyrý bıýdjeti jyl sa­ıy­n ósýde. Máselen, 2012 jyly 22651,8 mln. teńgege jetti. Salys­tyrý úshin aıtsaq, 2009 jyly  13413,8 mln. teńge bolatyn. Búgingi tańda medısına uıym­darynyń barlyq is-sharalary den­saýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylýda. Bul baǵdarlamada ult densaýlyǵyn nyǵaıtý maqsatyna jetýge baǵyttalǵan mindetter qo­ıylǵan. Memlekettik baǵdarlama densaýlyq saqtaý salasyn jańa sapalyq deńgeıge kóteretinine kó­zimiz jetip otyr.

Jalpy respýblıka deńgeıinde densaýlyq saqtaý salasynda bar­lyq negizgi kórsetkishterdiń oń úrdisi baıqalady. 2012 jylǵy 10 aıdyń qorytyndary boıynsha ana­lar ólim-jitimi 13 paıyz, ná­res­teler ólim-jitimi 7,2 paıyzǵa azaıyp, qan aınalymy júıesi, týberkýlez jáne ózge de áleýmettik mańyzdy aýrýlar boıynsha ólim-jitim, syrqattanýshylyq kórset­kishteriniń tómendeýi baıqalady.
Elbasynyń tapsyrmasyna sáı­kes, Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesi Ońtústik Qazaqstan oblysynda da engizilýde. Bıyl úshin­shi jyl stasıonarlyq qyzme­tin jetildirýge arnalǵan keshendi ju­mystar júrgizilip keledi. Bir­yńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesiniń qaǵıdattaryn júzege asyrý stasıo­narlyq kómektiń naq­ty qajettiligin anyqtaýǵa, elimiz­diń barlyq jerle­rinde biryńǵaı tarıfterdi jáne halyqtyń me­dısınalyq kómekke qoljetim­di­ligin qamtamasyz etýge múmkindik berip otyr.
Elimizdiń azamattary, ásirese, aýyl turǵyndary stasıonardy erkin tańdaý quqyǵyn paıdalanady. Olar óz erkimen oblystyq, respýblıkalyq deńgeılerdegi emdeý mekemelerin tańdap, tıisti kómek alyp jatyr.  Densaýlyq saq­taý mınıstrligi stasıonardy al­mastyrýshy jáne joǵary maman­dandyrylǵan medısınalyq kómek­ti damytýdy basym baǵyt retinde belgilegen.
Eń bastysy – turǵyndar úshin josparly stasıonarlyq kómektiń qoljetimdiligi qamtamasyz etildi. Emdeýge jatqyzý bıýrosy portaly naýqasqa medısına uıymyn erkin tańdaýǵa múmkindik usynady. Sonymen qatar, josparly emdeýge jatqyzý kezinde kórsetiletin me­dısınalyq qyzmettiń qoljetim­diligin qamtamasyz etip keledi. Árı­ne, halyq jáne medısına qyz­metkerleri arasynda da áli de túsindirý aqparattyq-sarapta­ma­lyq nasıhattaý jumystaryn je­tildirý qajet. Basynda túsin­beýshilik paıda bolyp, biraz kem­shilikterge halyqtyń arasynda narazylyq bolǵany ras.
Búginde naýqastardyń suranys­taryn neǵurlym tolyq qanaǵat­tandyrýǵa, resýrs únemdeıtin tehnologııalardy belsendi túrde damytýǵa múmkindik berilip otyr. Aýrýhanalar stasıonarlyq kómek kórsetkeni úshin aqyny buryn­ǵydaı tósek-oryn sanyna qaraı emes, kórsetilgen medısınalyq qyzmetter kólemine jáne naqty shyǵyndaryna sáıkes alyp otyr.
Osynyń nátıjesinde  aqy tó­leý júıesi engizilip, erkin tańdaý quqyǵy arqyly naryqtyq qatynas qalyptastyrylyp, resýrstardy tı­imdi qoldanýy qamtamasyz etil­di. Bul dárigerlerdiń bilikti­lik­terin kóterýge yntasyn arttyrdy jáne medısına qyzmet­kerleriniń básekege qabilettiligin damytýǵa yqpal etkeni anyq.
Sonymen qatar, lızıngtik tó­lemder arqyly ónim berýshilermen baǵasy 5 mln. teńgeden 50 mln. teńgege deıin negizgi quraldardy óz betterimen satyp alý qa­ras­tyrylyp, medısına uıymda­ry­nyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy kúsheıip keledi.
Búgingi tańda emdeý mekemesi basshysynyń menedjment deńgeıi joǵary bolýy tıis. Qoldanysqa ozyq tehnologııalardy engizip, qyzmetker­lerdi tıisti eńbekaqy usyný arqyly yntalandyrýy talap etiledi.
2011 jyldan bastap Densaýlyq saqtaý mınıstrligi resýrstardy tıimdi paıdalaný deńgeıin arttyrý maqsatynda «Búgin – sen úzdiksiń, erteń – barlyǵy» jobasyn bastap, is júzinde basqarý tehnologııalaryn berý úshin respýblıkanyń úzdik uıymdary anyqtalyp, da­ıyn­dyqtan ótkizdi. Jobaǵa barlyq deńgeıdegi 118 medısına uıymy qatysyp, olardyń 425 mamany kásiporyndardy tıimdi basqarý máseleleri jáne basqarýdyń zamanaýı tásilderi boıynsha oqy­tyldy. Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha 9 medısına uıymy jobanyń qatysýshylary bolsa, onyń ishinde oblystyq balalar aýrýhanasy bar. Jobanyń qaty­sýshy-uıymdaryna josparly jáne qarqyndy túrde menedjmentke oqytý arqyly zamanaýı mened­jmentti engizý jónindegi ozyq tájirıbeni ári qaraı óńirlerge taratý mindettelgen.
Bul atalǵan jobanyń maqsaty – densaýlyq saqtaý menedjmentin jetildirý, medısına uıymdary jumysynyń tıimdiligin arttyrý arqyly halyq densaýlyǵyn saqtaý jáne qorǵaý. Sonymen qatar, syr­qattanýdyń aldyn alý jáne ómir jasyn uzartý bolyp tabylady.
Oblystyq balalar aýrýha­na­synyń «Búgin – sen úzdiksiń, erteń – barlyǵy» jobasyna qatysýshy-uıym retinde tańdalǵany ınno­vasııalyq tehnologııalardy qolda­nyp, iske asyrý, mekemeni tıimdi basqarýyn engizýge múmkindik týǵyzdy. Osy jobanyń aıasynda 2012 jyldyń 30-31 qazan araly­ǵynda Astana qalasynda Densaý­lyq saqtaý mınıstrligi jáne Res­pýblıkalyq densaýlyq saqtaýdy damytý ortalyǵynyń uıymdas­tyrýymen «Menedjment salasyn­daǵy densaýlyq saqtaý júıesiniń áleýetin arttyrý: densaýlyq saq­taý menedjmentin damytýdyń jú­ıeli tásilderi» taqyrybymen II ha­lyqaralyq konferensııa ótkizildi.
Munda medısına uıymdary­nyń ókilderi elimizdiń jáne shet­elderdiń úzdik medısına mekeme­lerimen jáne halyq densaýlyǵyn qadaǵalaý, jańa tehnologııalardy adam ıgiligine tıimdi qoldanýmen tanysty. Sonymen qatar, densaý­lyq saqtaý júıesin basqarýdaǵy qazirgi máseleler talqyǵa salyndy. Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekovanyń halyq­aralyq standarttarǵa negizdelgen osy baǵyttaǵy saıasatyna medısına qyzmetkerleri tolyq qoldaý kórsetip otyr.
2012 jyldan bastap respýblıkada onkologııalyq qyzmetti qar­jylandyrýy jergilikti jáne res­pýblıkalyq bıýdjet birge qosy­lyp, «jahandyq» qaǵıdaty boıynsha júzege asyrylýda. «Jahan­dyq» boıynsha qarjylandyrý elektrondyq tizimde tirkelgen pasıentke onyń baǵyty (emdelý satysy) boıynsha aqy tóleýdi kóz­deıdi. Ol onkodıspanserlerdiń aýrýdy erte anyqtaýǵa múddeliligin jáne 5 jyldyq ómir súrýdi uzar­týǵa arnalǵan halyqaralyq stan­darttarǵa sáıkes sapaly emdeýdi qamtamasyz etedi. Biryńǵaı ult­tyq densaýlyq saqtaý júıesin engizý onkologııalyq qyzmetti qar­jylandyrý 2009 jylmen salys­tyrǵanda 2,2 ese arttyrýǵa múm­kindik berdi.
Qazirgi tańda aýyldyq densaý­lyq saqtaý júıesi eki kóz­den qar­jylandyrylýda. Memleket bas­shy­synyń saıasatyn iske asyrý sheńberinde Densaýlyq saqtaý mı­nıstrligi aýyldyq jerlerde medı­sınalyq qyzmettiń qoljetim­dili­gin qamtamasyz etý úshin qar­jylan­dyrý kózderin biriktirip, «jahan­dyq» bıýdjet qaǵıdaty bo­ıynsha qarjylandyrýdy usynyp otyr. Bul qadamdy aýyl tur­ǵyndaryna bastapqy medısına­lyq-sanıtar­lyq kómekti jaqsartý sharala­rynyń biri dep esepteýge bolady. Memlekettiń tegin medı­sınalyq kómeginiń kepildik kóle­miniń sheń­berinde jumsalatyn shy­ǵystary­nyń qurylymynda bas­tap­qy me­dısınalyq-sanıtarlyq kómekke basa mán berilip, 60 paıyz qarajat qarastyrylǵan. Al osydan biraz jyl buryn, qarajattyń basym bóligi stasıonarlyq kó­mekti tóleý­ge jumsalatyn, bastap­qy medı­sınalyq-sanıtarlyq kó­mekke 30 paıyz kóleminde qald­y­rylatyn.
Densaýlyq saqtaý mınıstri   S.Qaıyrbekova aýyldyq densaý­lyq saqtaý júıesiniń qarjylan­dyrý týraly usynystary elimiz­diń medısına uıymdary arasynda jan-jaqty talqylanyp, medısına qoǵamdastyǵy arasynda belsendi qoldaý taýyp otyr. Bul sóz joq, medısına uıymdaryna josparlaý men basqarýda úlken erkindik berip, qyzmetteriniń tıimdiligin art­tyrýǵa jáne shyǵyndaryn qys­qartýǵa yntalandyrady. Bul óz kezeginde tósek qoryn ońtaı­lan­dyrýǵa, emdelýge jatqyzý qury­lymyn ózgertýge, kadr másele­lerin sheshýge, resýrstardy saq­taı­tyn jańa tehnologııalardy ıgerýge, profılaktıkalyq baǵytty keńeıtýge múmkindik beredi.
Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq ósý buryn toqmeıilsip kelgen má­selelerge basqasha qaraýǵa múm­kindik berýde. Otandyq medısına qarqyndy damyp, jańa bıikterdi baǵyndyra bastady. Biz munyń jaqsy mysalyn óz oblysymyz­daǵy ońdy ózgeristerden kórip otyrmyz. Elbasymyz “bizdiń eń basty baılyǵymyz – halqymyz­dyń aman saýlyǵy” degendi jıi aıtyp, Densaýlyq saqtaý mınıstr­ligine zaman talaptaryna saı tapsyrmalar belgilep berip keledi. Memleket basshysynyń árdaıym qoldaý kórsetýi respýblıkamyzda densaýlyq saqtaý salasynyń kók­jıegin keńeıtýde. Adam janynyń arashasysy dárigerler qaýymy osy senimge saı álemdik ozyq tá­jirıbelerdi erkin ıgerip jatyr.
Ánýar MAIMAQOV,
Ońtústik Qazaqstan oblystyq balalar aýrýhanasynyń bas dárigeri.
ShYMKENT.