Almatyda ótken bir kúngi sharada 16 mańyzdy qujat talqylanyp, memorandýmǵa qol qoıyldy. QR Premer-mınıstri Baqytjan Saǵyntaev EAEO múshe-memleketteri úshin sıfrlandyrý ıntegrasııalyq jańa múmkindikterge jol ashatyndyǵyna toqtaldy. Kúni búginge deıin biraqatar qıyn kezeńderden ótken Odaq elderi aıtarlyqtaı ekonomıkalyq ósimge qol jetkizgen.
Úkimet basshysynyń aıtýynsha, 2018 jyldyń qorytyndysyna sáıkes aldaǵy ýaqytta da damyta túsýdi qajet etetin aktıvter portfeli jasaqtalǵan. Búginde EAEO sıfrlyq kún tártibi belsendi. О́tken jyly sıfrlyq bastamalar basqarmasyna ondaǵan usynystar túsip, qazirgi kezde onyń birqatary júzege asyp keledi. Sonymen qatar kedergilerdi joıý úderisteri de turaqty iske asýda. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha 17 kedergi joıylǵan.
Endi osy bıznes kedergilerdi joıýǵa baılanysty Qazaqstannyń Úkimet basshysy aldaǵy eki jylda Jol kartasyn qurýdy usyndy. Sondaı-aq jyldyń sońyna deıin sıfrlyq jobalardy iriktep, onyń nátıjesine qol jetkizý kózdelip otyr.
Memleketter basshylarynyń qatysýymen ótken Joǵary keńestiń otyrysynda munaı-gaz, munaı ónimderiniń ortaq naryǵyn qalyptastyrý týraly baǵdarlama, sondaı-aq mańyzdy bolyp tabylatyn EAEO aıasyndaǵy ıntegrasııalyq úrdisterdi ary qaraı damytý deklarasııasy qabyldanǵan-dy. Sonymen qatar alkogoldy jáne tabak ónimderi naryǵynda da úılesimdi kelisimder júzege asatyn bolady.
Baǵytjan Saǵyntaev óz sózinde Sıngapýr, Serbııa elderimen erkin saýda aımaǵyn qurý, Izraıl jáne Egıpetpen kelisimderdi nyǵaıtýǵa úkimet basshylary men Komıssııa nazaryn aýdarýǵa shaqyrdy. Bul naryqqa shyǵý úshin qolaıly jaǵdaı týǵyzý múshe-memleketterdiń eksporttyq áleýetin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
«Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Joǵarǵy keńestiń otyrysynda odaq elderi azamattaryn zeınetaqymen qamtamasyz etý kelisimderin aıaqtaý týraly aıtqan bolatyn. Sondyqtan osy iske kúsh salýǵa tıispiz. Sondaı-aq, 2025 jylǵa deıingi Eýrazııalyq ekonomıkalyq yqpaldastyqtyń strategııalyq baǵyttaryn jetildirýge mán berý qajet. Bul óz kezeginde múshe-memleketter úshin ekonomıkalyq tıimdi», -dep atap ótti Qazaqstannyń Úkimet basshysy.
Búginde EAEO elderi úshin syrtqy saýdada statıstıkalyq derekterdiń sáıkessizdigi alańdatady. Osyǵan oraı túbegeıli ózgerister qajet. Bul óz kezeginde ımporttalatyn taýarlardy qadaǵalaýǵa jáne shekaralyq elderden tasymaldanatyn zańsyz taýarlardy der kezinde anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Belarýs Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Sergeı Rýmastyń aıtýynsha, EAEO damyp keledi, degenmen de kedergiler barshylyq. Alaıda olar ózdiginen joıylyp ketpeıdi. «Eki jyl qatarynan bastamashysy Qazaqstan Prezıdenti bolyp tabylatyn sıfrlandyrý otyrysyna qatysyp otyrmyz. Sıfrlandyrý óz kezeginde múshe elderdiń ekonomıkasynyń tehnologııalyq múmkindikterin arttyrady. Taıaý ýaqytta IT saladaǵy birlesken jobalardy júzege asyramyz. Bir tereze qaǵıdasymen elektrondy qujat aınalymyn engizý, taýarlardy baqylaýdy qamtamasyz etý, ekonomıkanyń kóptegen salalarynda sıfrlyq tehnologııalardy paıdalaný báselekestikti arttyrýmen qatar ózara yqpaldastyqty nyǵaıta túsedi, dep atap ótti.
Qyrǵyz Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Mýhamedkalyı Abylgazıev Eýrazııalyq úkimetaralyq keńes otyrysy aıasynda kóptegen syndarly máselelerdiń sheshilgendigine toqtaldy. Sıfrlyq transformasııa aldaǵy ýaqytta múshe elderdiń yntymaqtastyǵyn jańa bıikterge kóteredi dep atap ótti. Bıylǵy jylǵy ekinshi otyrys sáýir-mamyr aılaryna kózdelip otyrsa, qyrǵyz úkimet basshysynyń usynysyna oraı úshinshi kezdesý tamyz aıynda Ystyq kóldiń jaǵalaýynda Cholpon Atada ótkizý josparlandy.
Reseı Úkimet basshysy Dmıtrıı Medvedev búginde kóptegen baǵyttar boıynsha yqpaldastyqqa qol jetkendigine toqtaldy. О́tken jyldyń 10 aıynda odaqaralyq saýda kólemi 12, syrtqy seriktestermen saýda aınalymy 20 paıyzǵa artqan. Bul kórsetkishter naqty emes degenmen de mańyzdysy bıznes odaq yqpaldastyǵyn belsendi paıdalanýda. Bul jerde sapaǵa da, baǵaǵa da basa nazar aýdarý qajet. Ulttyq valıýtalardy ózara saýdada keń kólemde paıdalanýmen qatar, sıfrlandyrýda biryńǵaı júıeni qalyptastyrý, ishki naryqtaǵy kedergilerdi joıý ýaqyt kúttirmeıtin máseleler.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń yqpaldastyq jáne makroekonomıka boıynsha mınıstri Tatıana Valovaıa EAEO damý yqpaldastyǵy týraly strategııalyq qujattyń aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin daıyndalatyndyǵyn jetkizdi.
EAEO aıasyndaǵy 2025 jylǵa deıingi kezeńdegi yqpaldastyqty damytý týraly qujat jobasy jyldyń sońyna qaraı múshe-memleketter basshylarynyń nazaryna usynylatyn bolady. Qujatta ekonomıkalyq baılanystardaǵy kedergilerdi joıý, ınfraqurylymdyq jobalardy, ınnovasııalardy damytý, gaz tasymaly tarıfterin qalyptastarý, bank jáne salyq qyzmetin úılestirý, t.b. máseleler qarastyrylmaq.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa tóraǵasy Tıgran Sarkısıan Úkimet basshylary otyrysynda qarastyrylǵan 16 qujattyń árqaısysynda óz basymdyqtary bar ári ıntegrasııalyq birlestik jumysyn damtýǵa arnalǵan dep atap ótti. Mańyzdy qujattar aıasynda Eýropalyq kásiporyndardy qurý máselesi aıtyldy. Kásiporyndardy júrgizý múshe-memleketter aýmaǵynda júzege asady ári oǵan ózge de elderdiń qatysýy qarastyrylǵan.
Búginde qol jetken kelisimderde birqatar kedergiler oryn alýy múmkin. Ol normatıvtik qujattar aıasynda retteletin bolady. Sıfrlyq yqpaldastyqta da birqatar jetistikter bar, degenmen de sapaǵa kóńil bólý qajet. Múshe-memleketter mamandarymen júrgiziletin Sıfrlyq ortalyq ofıstiń jumysyna búginge deıin 40-qa jýyq usynys túsip, 8-i maquldanǵan. Tıgran Sarkısıannyń aıtýynsha, qazaqstandyq áriptester taranynan eńbek naryǵyn da sıfrlandyrýǵa kóshirýge baılanysty usynystar aıtylǵan. Eńbek naryǵy smart kelisimder, odaq aıasyndaǵy zańnamalyq qujattar aıasynda retteletin bolady. Joǵary keńes deńgeıinde bekitiletin mehanızmder qarastyrylyp, pasporty jasalady. Alkogol naryǵy qaýipsizdik ári tehnıkalyq reglamentter aıasynda júzege asady.
Múshe-memleketter úshin naryq ortaq. Osy oraıda taýarlardyń kedendik rettelýi, bıýdjettegi keden salyǵynyń qalaı retelettindigi de Úkimet basshylarynyń nazarynda boldy. Sondaı-aq ortaq gaz naryǵyn qalyptastyrýda gaz tasymaly baǵasyn anyqtaý áli de jalǵasyn tabatyn bolady. Taýarlardy sertıfıkataýdyń da ózindik júıesi bar.
Búginde makroekonomıkalyq jaǵdaıy turaqty dep baǵalanyp otyrǵan EAEO múshe-memleketteriniń Úkimetaralyq keńes otyrysy sonymen qatar birneshe jyldar boıy qarastyrylyp kele jatqan keme qatynasy boıynsha Kelisimderdi de nazarda ustady. EAEO týraly kelimsim-shartqa sáıkes ázirlengen Kelisim aıasynda biryńǵaı kólik keńistigin qalyptastyrý, ishki sý kóligi salasyndaǵy ortaq kólik qyzmeti naryǵyn qurý máselesi talqylandy.
Múshe-memleketter úshin barlyq bıznes úderisterdi jetildirýde oń qadamdarmen qatar táýekelder de basym. Osy turǵydan alǵanda sıfrlyq keńistiktegi barlyq zańnamalyq qujattar ortaq bolýy qajet. Sonda ǵana úılesim men yqpaldastyq damı beredi.
Elvıra SERIKQYZY,
«Eqemen Qazaqstan»
ALMATY
