Talǵat Temenovtiń keıipkeri Gúlnaz kóptegen kórermenniń jadynda. «Mahabbat stansasy» fılminiń ishki tabıǵatyn ustap turǵan ádemi sezim shynaıy sýrettelgen. Júrekke jetetin týyndy. Al ekranǵa araǵa jyldar salyp jaryqqa shyqqan Ernar Nurǵalıevtiń «Taǵdyr stansasy» fılminiń aıtary basqa.
Gúlnaz – kiltti keıipker. Eki fılmge de ortaq – úndestik. Shyǵarmashylyq baılanys. Ishki dúnıesindegi syryn keıipker Gúlnazdyń tilimen jetkizý. Onyń úni – menińshe, Baıan Maqsatqyzynyń ómirinde mańyzdy ról atqarǵan. Shyǵarmashylyq alǵashqy qadamy. Akterlik eńbegi.
Shyǵarmashylyq úderis – kúrdeli. Onda eshnársege kepildik joq. О́nerdiń adamdary – táýekelshil keledi. Olar rýhtyń kúshine senedi. Alapat sezimderdi basynan ótkeredi. Osy kúı Baıandy óziniń óner jolyndaǵy ustazy, ózindik orny bar Talǵat Temenovtiń avtorlyq týyndysyndaǵy ózi somdaǵan keıipker Gúlnazdyń beınesine qaıta oralýǵa, onyń tilinde qoǵammen qaıta syrlasýǵa yqpal etken.
«Taǵdyr stansasyndaǵy» Gúlnazdyń úni kerisinshe, kúrdeli. Bul fılmniń tabıǵaty men aıtaryn túsiný úshin sezimtal da, óreli túısik kerek. Bul da áıel tabıǵatynyń tilin túsingendeı kúrdeli. Ashyp aıtpasa da, sezimimdi túısinip al deıtin jumbaq álem. Fılm aıyptaýdy qajet etpeıdi. Kerisinshe, mahabbatsyz da birin-biri aldap kúneltýdiń jolyn úırengen qoǵamnyń sezimderiniń betperdesin astyrtyn túrde sheshedi.
Búgingi qoǵamǵa shynaıy mahabbat taqyrybyna arnalǵan fılmder jetispeıdi. Bul júrekpen túsinisýden góri, jekkórinishtiń anaıy tilinde kóp artyq sózge qumar qoǵamnyń dıagnozy. Túsinisý – júrekke, aıyptaý – kóp jaǵdaıda, azǵyndyqqa jol ashady.
Mahabbat – masshtabty. Ol tek eki jastyń arasyndaǵy sezimmen ólshenbeıdi. Belgili bir ıdeıaǵa degen mahabbat ta bolýy ábden múmkin. Bul dúnıede mahabbatpen jasalǵan dúnıe – qundy. «Taǵdyr stansasy» Gúlnazdyń beınesine erekshe súıispenshilikpen jasalǵan týyndy.
Jastyq shaq, balalyq mahabbat, tazalyq, úlken ómir, tańdaý, taǵdyr, ókinish, moıyndaý. Osynyń bári fılmde erekshe sezimmen beriledi. Mahabbatpen otbasy qurýdyń mańyzy túsindiriledi. Úlken qatelikterdiń túpki negizinde tańdaýdyń sheshýshi rólge ıe ekendiginiń mysalyn kórsetedi. Tańdaý – adamnyń taǵdyryna áser etedi. Fılmde adamnyń tańdaýynyń beısanalyq deńgeıdegi róliniń mańyzy kórsetiledi. Qaladym, tańdadym degeniń keıde – júregińniń ámirimen bir bolmaýy múmkin.
Fılm maǵynasynyń astarynda jasyrynyp jatqan basty qupııa – Gúlnazdyń tańdaýy. Onyń taǵdyryna yqpaly. Sheshimi. Májbúrliliginiń sebebi. Taǵdyryna taqqan aıyby. Amalynyń joqtyǵy. Sharasyzdyǵy.
О́mirdegi sheshimderiniń saldary – balalarynyń ómirde birge jolyǵýymen túsindiriledi. О́tkenge ókinish – úmitke qaıta jalǵasady. Balalarynyń bir-birine degen mahabbatyn saqtaýǵa yqpal jasaý – bul fılmde ata-analarynyń basty ortaq sheshimi bolyp tabylady.
Fılmniń jaryqqa shyǵýyna Talǵat Temenovtiń keıipkeri Gúlnazdyń yqpaly zor. Áıel zatynyń bolmysyn asha alǵan avtordyń sheberligi. Onyń tabıǵatyna tán náziktigin beıneleı alǵan sýretkerligi.
Búgingi kınoda osyndaı erekshe týyndylardyń ıdeıasyn qaıta jańǵyrtý úrdisi qalyptasqan. Bul – qalypty úderis. Túpnusqalyq keıipkermen qaıta qaýyshýǵa degen qushtarlyq. Taqyrypqa degen saǵynysh. Múmkin ıdeıalyq daǵdarys?! Qandaı jaǵdaı da bul tásil ónerdegi tulǵalarǵa oıyn jetkizýge jasalǵan shyǵarmashylyq múmkindik. Ideıanyń qundylyǵy. Taqyryptyń ózektiligi.
«Mahabbat stansasy» – alǵashqy mahabatty saqtaýǵa dármensiz bolǵan sharasyzdyqty beınelese, «Taǵdyr stansasy» – óz taǵdyrlarynyń qurbanyna aınalǵan ata-ananyń balalarynyń bir-birine degen sezimin saqtaýǵa jasalǵan kemel sheshimin ashyp kórsetýimen qundy.
Bir-birine qadam jasaý. Keshirý. Mahabbatqa qurmetpen qaraý. Túsiný. Osynyń bári «Taǵdyr stansasy» fılminde ashylǵan.
Gúlzat KО́BEK,
kınotanýshy, ónertaný PhD doktory
