Qys qystaýy kórshi eki dos bolypty. Onyń birinshisi jyl saıyn qysqa qaraı eki maıa, al ekinshisi bir maıa shóp daıyndaıdy eken. Birinshi kórshiniń maldary jınaǵan shópti tórt aıda taýyssa, ekinshi kórshiniń maldary da bir maıa shópti tórt aıda taýysady eken. Biraq bir jyly ekinshi kórshiniń shóbi baıqaýsyzda túgeldeı órtenip ketipti. Amal joq, birinshi kórshi ekinshi dosyna qol ushyn sozyp, dosynyń maldaryn óziniń eki maıa shóbine salady. Suraq: eki dostyń bar maly eki maıa shópti qansha ýaqytta jep taýysady jáne olar qystan aman-esen shyǵa ala ma?
23-ESEP:
Áıteke bıdiń enshi bólýi
Áıteke bıdiń báıgeniń aldyn bermeıtin 20 sáıgúlik tulpary bolypty. Bı qartaıyp dúnıeden óter aldynda, «tulparlardyń ekiden birin ózimniń balalarym, tórtten birin – naǵashy jurtym, al besten birin – qaıyn jurtym enshilikke alsyn!» dep amanat qaldyrypty. Bı dúnıeden ótken soń balalary tulparlardyń ekiden birin (10 tulpardy), naǵashy jurty – tórtten birin (bes tulpardy), qaıyn jurty – besten birin, ıaǵnı tórt tulpardy bólisip alady. Barlyǵy 19 tulpar. Bir tulpar nege bóliske túspeı qaldy?
24-ESEP:
Aldarkóse men Shyǵaıbaı
Aldarkóse asyǵys sharýasymen bara jatyp Shyq bermes Shyǵaıbaımen jolyǵyp qalady. Shyqańnyń qýanyshy qoınyna syımaı otyr eken. Aldekeń mán-jaıyn surasa: «Kópten beri menen 10 som qaryz alyp qaıtara almaı júrgen kórshim bar edi, sony búgin ósimimen 13 som qaıtaryp aldym. Soǵan kóńilim tolyp otyr» dep maqtanypty. Sonda Aldekeń: «Eger ol qaıtara almaı júrse jaǵdaıy bolmaǵan shyǵar. Kórshini májbúrleý kúná. Ana ósim qylyp alǵan úsh som saǵan jaqsylyq ákelmeıdi, ony oǵan qaıtaryp ber» deıdi. Shyǵaıbaı kelisedi de úıinen úsh som alyp shyǵady. Biraq aqshany qaıtaratyn kezde ishtarlyǵy ustap, kórshige bir som qaıtaryp beredi de, eki somdy qaltasyna jasyryp qalady.
Shyǵaıbaı esepteı kelip: «Kórshiden 13-1=12 som aldym, endi oǵan jasyryp qoıǵan 2 somdy qossam barlyǵy 14 som bolady. Demek, taǵy da 1 som qosymsha paıda tústi qaltama» dep qýanady. Aldarkóse sharýasyn bitirip qaıta oralyp kele jatyp, taǵy da Shyǵaıbaımen kezdesedi. Ol alǵashqydan da zor máz-meıram bolyp otyr eken. Aldekeń mán-jaıyn surasa, ol: «Kórshige 3 som emes, 1 som qaıtarǵanyn, osy sebepti ol kórshiden 13 som emes, 14 som alyp, 4 som ústeme paıda túsirgenin aıtady. Sonda Aldarkóse: «Endi kórshige artyq 4 somnyń 1 somyn taǵy da qaıtaryp berseń, onda qansha ústeme paıda kórer ediń» dese, Shyǵaıbaı biraz oılanyp: «Qazir kórshige artyq 4 somnyń 1 somyn qaıtaryp berip, qalǵan 3 somdy ózime qaldyrsam, onda kórshiden 14-1=13 som alar edim de, oǵan jańaǵy 3 somdy qossam barlyǵy 16 som bolar edi, demek, ústeme paıda 6 som bolady» deıdi. Sonda Aldarkóse, «kórshińe qaıta-qaıta bir somnan bere bergenshe birden 2 somdy berseń paıda odan da kóp bolar edi» deıdi. Shyǵaıbaı oǵan kelisedi de artyq 4 somnyń 2 somyn kórshige, al qalǵan 2 somdy ózine alyp qalady. Sonda Shyǵaıbaı kórshiden qansha som alyp, qansha ústeme paıda kórdi?
Eskertý:
Esep jaýaptaryn info@egemen.kz mekenjaıyna joldaýlaryńyzdy ótinemiz.
Daıyndaǵan Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
