Eýropalyq kompanııalar toby salǵan «SES Saran» kún elektr stansasynyń qýaty 100 megavatty quraıdy. Bul degenińiz, energııa nysany 40 myńnan astam turǵyny bar Saran sııaqty 10 qalany elektr qýatymen qamtamasyz ete alady degen sóz. Atalǵan kompanııalar toby munymen ǵana shektelip qalmaıdy, bolashaqta olar taǵy da osyndaı birqatar jobany júzege asyrýdy kózdep otyr.
Jańa stansanyń tusaýy kesilmeı turyp oblys ákimi Erlan Qoshanov pen joba ıesi, «Sonnenenergie» AQ-tyń Bas dırektory Iаn Zonnenshaın ózara áriptestik týraly memorandýmǵa qol qoıǵan bolatyn. Qujat boıynsha Eýropalyq kompanııalar toby aldaǵy ýaqytta balama qýat kózderin óndirýge baǵyttalǵan quny 500 mln AQSh dollary bolatyn jobalardy júzege asyrmaq.
– Bizdiń negizgi jumys baǵytymyz kún energııasyn alý, degenmen atalǵan jobalardyń baǵyty áli naqty anyqtalǵan joq. Qaraǵandy oblysy – úlken óndiristik óńir, munda energııa kózderi asa qajet. El Úkimetiniń ınvestorlarǵa jasap otyrǵan jaǵdaıy, oblys basshysynyń qoldaýy, bıznesmenderdiń usynystary, tarıhı baılanys osy óńirdi tańdaýǵa sebep boldy, – degen «Sonnenenergie» AQ-tyń Bas dırektory Iаn Zonnenshaın sóziniń jany bar. Nege deseńiz, oblysta ınvestısııa salyp, sonyń jemisin jergilikti halyqpen birge kórem degen kompanııalarǵa jaǵdaı barynsha jasalǵan. Mysaly, ınvestor bul óńirde jergilikti atqarýshy bılik tarapynan qýatty qoldaý kóredi: qajetti jer telimderimen, ınfraqurylymdyq qajettiliktermen, basqa kómektermen tolyq qamtamasyz etiledi.
Sarandaǵy kún elektr stansasynyń ashylý saltanatyna Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaevpen birge qatysqan oblys ákimi Erlan Qoshanov óńirde ınvestısııalyq jobalardyń sátti iske asyp jatqandyǵyn atap ótti.
– Bul Qaraǵandy oblysy úshin mańyzdy oqıǵa. Az ýaqyt ishinde salynǵan joba iske qosylyp otyr. Elbasynyń qoldaýymen oblysymyzda áleýeti joǵary jobalar qolǵa alynǵan, búginde 33 ınvestısııalyq iri joba iske asyrylýda. Onyń on jetisi sheteldik kapıtalmen iske qosylady. 1 trıllıon teńgege 9 myń jumys orny ashylady. Sonyń biri – búgingi Sarandaǵy kún elektr stansasy. Elbasynyń 2030 jylǵa deıin balama energııa kózderiniń úlesin 30 paıyzǵa jetkizý týraly tapsyrmasy bar. Biz sol tapsyrmalardy oryndaı otyryp, basty maqsatqa jetý jolyndaǵy úlken qadamdy búgin jasadyq. Oblys boıynsha osyndaı eki joba iske asyp jatyr. Bul jumystar ári qaraı jalǵasady, – dedi E.Qoshanov.
«SES Saran» kún stansasy 164 gektar aýmaqty alyp jatyr. Munda 307 myń voltaıkalyq panelder ornatylǵan. Paıdalaný merzimi 40 jylǵa jetetin panelderdiń metall qorshaýy joq kún batareıasynyń sońǵy býyny ekenin aıta ketken jón. Iаǵnı, onyń ústine qar úıilip qalmaıdy, jańbyr da esh zııan keltirmesten jerge aǵyp ketip otyrady. Bultty kúnderdiń ózinde panelder 10-15 megavatt qýat óndiredi.
Stansadaǵy elektr qýatyn óndirýdiń bir jyldyq mólsheri 145 mln kVt/saǵatty quraıdy. Qurylys alańynda 400-ge jýyq jumysshy eńbek etti, olardyń qatarynda Saran qalasynyń da turǵyndary bar. Sonymen qatar shef-montaj jumystaryna Germanııa, Fransııa, Polsha, Belarýs jáne Ýkraınadan kelgen mamandar atsalysty.
Qaraǵandy oblysyna jumys saparymen kelgen Energetıka mınıstri Q.Bozymbaev balama energııa kózderin tabýdyń «Jasyl ekonomıka» jobasyn damytýdaǵy zor qadam ekenin atap ótti.
– Sizderdi Úkimet atynan búgingi mańyzdy sharamen quttyqtaımyn. О́zderińizge belgili, Elbasynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda qýat stansalarynda jańǵyrmaly energııa kózderi men gazdy generatorlar úlesin arttyrý qajettigi aıtyldy. «Jasyl ekonomıkany» damytý baǵytynda mańyzdy sharalar qolǵa alynýda. Kómirsýtekti damý baǵytynda birqatar keshendi sharalar qabyldaýdy qajet etedi. Bul rette ulttyq ekonomıkanyń energııa tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etemiz, – dedi mınıstr.
Sarandaǵy jańa kún stansasynyń elektr qýaty «SES Saran» JShS men «KEGOC» kompanııasynyń esep-qarjy ortalyǵy arasynda jasalǵan kelisimshartqa saı turaqty baǵamen satylatyn bolady.
Sheteldik ınvestorlar Qaraǵandy óńiriniń klımattyq jaǵdaıy kún energııasyn qýat kózine aınaldyrýǵa óte tıimdi ekenin aıtady. Sol sebepti olar oblysta kún elektr stansalaryn kóptep salýǵa nıettenip otyr. Al munyń ekonomıkalyq damýy qarqyndy, óndiris oryndary kóptep ashylyp, ınnovasııalyq baǵdarlamalar jarysa júzege asyrylyp jatqan oblystyń elektr qýatyna degen suranysyn barynsha qanaǵattandyrýǵa yqpal eteri sózsiz.
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy
