...ótinish bildiredi
Baba murasy baspada qalyp qoımasa
Kópten beri qolyma qalam almap edim. Bıylǵy jyly 160 jyldyǵy toılanǵaly otyrǵan Áýlıe babamyz Máshhúr Júsip Kópeıulynyń shyǵarmalar jınaǵy baspada jatyr dep estip, mazam ketti. Onsyz da kóp jyldar boıy kesheýildetip mektep baǵdarlamasyna engen shyǵarmalaryn oqýǵa 10-synypta 4 saǵat qana bólinedi. Soǵan qaramastan ustazdar qaýymy «Máshhúrtaný» kýrsyn ótkizip, «Máshhúr oqýlaryna» oqýshylardy qatystyryp, tipti ǵylymı jobalardy da jazǵyzyp júrdik. Osy rette babamyzdyń shóberesi Nartaı Qýandyquly men «Áýlettik arhıvtegi» materıaldardyń kómegine súıendik. Qýandyq aǵamyzdyń kózi tirisinde urpaǵymen jazǵan rýhanı murany jas urpaqqa jetkizip, paıdalansa degen nıetpen osy maqalany jazyp otyrmyz. Qýandyq Pazylulynyń óziniń izdeseń taptyrmaıtyn ádistemelik, tárbıelik máni zor kitaptaryn da jaryq kúnde sham alyp taba almaısyń. Ol da baspada jatyr. Múmkin qaltaly azamattar tabylyp qalar! Áýlıe babamyzdyń kitabyn tek oblystyń oqyrmandary men jas urpaq qana emes, Semeıde turatyn, Qýandyq Pazylulynan bilim alǵan biz sııaqty shákirtteri, búgingi zeınetkerler de qoldap otyrǵanyn jetkizgim keledi.
Tursyn QOMShABAIQYZY,
zeınetker ustaz
...oı bólisedi
Ekologııalyq mádenıet qalyptastyraıyq
Adam – tabıǵattyń ajyramas bóligi. Sondyqtan halqymyzda «Jer-Ana» degen egiz uǵym qalyptasqan. «Jer shoqtyǵy Kókshetaý», «Jer jánnaty – Jetisý» dep, babalarymyz týǵan jerge, tabıǵatqa degen ystyq mahabbatyn bildirgen. Sondyqtan orman-toǵaılardy saqtap, qorshaǵan ortanyń, ózen men kólderdiń lastanbaýyna erekshe mán bergen. «Sý ishken qudyǵyńa túkirme», «Bulaq kórseń – kózin ash» dep jas urpaqtyń boıyna tabıǵatty qorǵaýdyń tárbıesin sińirgen.
Adam men tabıǵattyń úndestigi ekologııalyq mádenıettiń negizin quraıdy. Mundaı úndestik qoǵamdyq sananyń óskeleńdigin sıpattaıdy. О́kinishke qaraı, ekologııalyq mádenıettiń negizin saqtaı almaı jatqanymyzǵa aıaq basqan saıyn kóz jetkizýdemiz.
Sulýlyǵy men tabıǵı kórkine taza aýasy, káýsar bulaqtary men ózen-kólderi jarasqan elimizdiń Uly dalasy qazirgi kezde ekologııalyq apat alańyna aınalyp otyr. Ekologııalyq mádenıettiń bıigine jetý úshin bilimdi bolý jetkiliksiz. Bilim baılyǵyna rýhanı baılyqtyń qosylýy ǵana adamdy shynaıy mádenıetti etedi. Ondaı adamnyń ekologııalyq mádenıeti de bıik bolady. Sondyqtan mádenıetti urpaqty tárbıeleý úshin aıanbaı eńbek etý kerek.
A.KAMZINA,
muǵalim
Pavlodar oblysy,
Maı aýdany
...qynjylady
Saıabaǵynda baqyraýyq ánder shyrqalady
Astananyń «Jeruıyq» atty saıabaǵyna joldasymmen birge baryp júrgen kezimizde bir kúni bizben erip júrgen kishkentaı nemeremiz túsiniksiz tildegi ánderdi estip, shydamaı aıǵaı saldy: «Osy biz, qazaqpyz, qazaqpyz deısizder, nege ana tilimizde ánder aıtylmaıdy?». Sasqannan biz Sanjarǵa: «Asyqpa, qazaqtyń áni de, dombyranyń daýysy da áli shyǵady», dedik. О́kinishke qaraı, bul kúni de, sońǵy kúnderi de basqa da saıabaqtarǵa barǵanda ana tilimizdegi ánderdi ol da, biz de estigen joqpyz.
Shynynda, Astanada ǵana emes, keıbir basqa qalalardyń saıabaǵyna barsań da ózimizdiń tilde emes, basqa tilde jyn soqqan, baqyraýyq ánder saırap turady. Osyndaı kezde ózińdi basqa eldiń adamy sekildi sezinýge májbúr bolasyń. Máselen, kóp ýaqyt Germanııa jerinde áskerı qyzmetimdi atqarýǵa týra keldi, sol kezde saıabaǵyna bara qalsań tek nemis tilinde ǵana ánderin estısiń. Jaqyndaǵy elder de solaı. Biz neden, kimnen uıalamyz, qorqamyz?!
«О́z úıim – óleń tósegim» dep jastarǵa jıi aıtqannan góri, iskerligimizdi tárbıe-tálimnen dep, nege kórsetpeske? Bir sózben, jurt bala-nemerelerimen, bizdiń elge kelgen qonaqtar bolsyn saıabaqtarǵa serýendeýge jıi barady, sonda shirkin Qurmanǵazy, Dáýletkereı, Dına, Shámshiniń, Ásettiń, basqa ataqty kompozıtorlardyń kúıleri, ánderi shyrqalsa qandaı ǵanıbet! Qazaqshylyǵymyzdy qandaı adam bolsyn sezinip, bir jasaıdy. Ol úshin ákimdikter arqyly máseleni sheshýge bolady ǵoı.
Saparǵalı JAǴYPAROV,
áskerı jýrnalıst
ASTANA
...senim artady
Jastar teatryna sáttilik tileımiz
Mańǵystaý aýdanynda aýdandyq Jastar resýrstyq ortalyǵy janynan áýesqoı ártisterden quralǵan «Jalyn» jastar teatry qurylǵan bolatyn. Maqsat – «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda aýyl jastarynyń shyǵarmashylyq áleýetin paıdalana otyryp, qoǵamdaǵy jastar arasynda kezdesetin keleńsiz jaıttardy sahnalaý, jastar kózimen kórermenderge jetkizý, oı salý, pikir qalyptastyrý.
«Teatr ashý – jastar ortalyǵynyń basshysy, jazýshy-pýblısıst Allabergen Qonarbaevtyń ıdeıasy. Jyldyń basynda mektep oqýshylary men kolledj stýdentteri arasynda kastıng jarııalap, onshaqty jasty iriktegen bolatynbyz. Jastardyń talaby taýdaı bolǵasyn jáne áýesqoı jastar bolǵandyqtan ázirge qysqa ýaqyttaǵy qoıylymdardy usynýdy oılastyryp otyrmyz. Alǵashqy qoıylym A.Qonarbaevtyń «Aldanysh» dramasy. Bul drama qazirgi túıtkilge aınalǵan mektep jasyndaǵy oqýshy qyzdardyń júkti bolyp, erte ana atanýyna qatysty dúnıe», deıdi teatr rejısseri Dına Joldasbaıqyzy.
Jurttyń júreginen oryn alyp, kóptiń kóńilinen shyǵýdy murat etken jastar teatryna sáttilikter tileımiz.
Qalampyr TО́LEGENQYZY
Mańǵystaý oblysy
