El ishinde Oqjetpes jaıynda talaı-talaı ańyz áńgimeler saqtalǵan. Ańyz týmaı qaıtsin, syry men symbatynyń ózi ertegi ispetti emes pe? Tap qasyna taıap kelip qaraǵanda, Oqjetpestiń basynda osharylyp jatqan pildi kózińiz shala almaıdy. Al Oqjetpestiń túbinen sál uzap, Býrabaı kóliniń Jumbaqtas jaq betinde júrgenińde shyń basynda múlgip jatqan pil beınesi aıqyn kórinedi. Álgi pildiń oń qulaǵyna tarbııa jabysyp alyp tasbaqa órmelep bara jatqandaı. Endi bir sát sál bıikten kóz salsańyz, jańa ǵana ózińiz kórgen tasbaqa tyǵylyp qalady. Tabıǵattyń ózi jaratqan shyn qudiret emes dep kórińizshi.
Oqjetpes qojyr-qojyr jaı tastar emes, tolaıym taza granıt tekshelerden turady. Endi bir zer salǵanyńda, áldebir alyp batyr tómende turyp túp jaǵy eresen jýan, bas jaǵy ótkir, úshkir, kókpeńbek súńgini jeti qat aspannyń ar jaǵynan tónip kelgen kesapatqa qarsy siltep turǵan tárizdi. Osy bir órlikti, tilsiz tastyń tamyryna sińgen erlikti kórgen jannyń tula boıyna ǵajap bir sezimder uıalar edi.
Este joq eski kezeńde sýy bal tatıtyn Býrabaı kóliniń jaǵalaýyn bosaǵasyna bereke bitken baı jaılaǵan desedi. Basqa baılyǵy bylaı tursyn, adamzat bitkenniń sulýy – jalǵyz qyzy bolypty. Jalǵyz qyzyn jaqsy kórgendigi sondaı, aıtqanyn eki etpeıdi eken. Qyzynyń ajaryna, ákeniń maldy-jandy bazaryna qyzyqqan talaılar at tuıaǵy jetetin jerden quda túsýge kele berse kerek. Biraq, baı kim kelse de, bas tartady. Jalǵyz qyzdyń janaryn jasaýratyp súımegen janǵa qosqysy joq. Tańdaý qyzdyń ózinde. Syr tartyp kórse, qalaýym Qasym deıtin kórinedi. Qasym – baıdyń qoıyn qurttap, aıranyn urttap júrgen baqtashysy. Álgi sóz baıdyń shamyna tıedi.
–Joq! – deıdi qaharly áke, – men seni eń kúshti, eń batyl, eń aqyldy jigitke beremin.
Sóıtip, tóńirekke jar salǵan. Dámeli bozbalalar jınalǵan. Baı shartyn aıtady. Kimniń jebesi Oqjetpeske jetse, qyzymdy beremin. Al jebesi jetpegenniń basyn alamyn. Táýekel etip tas jutqandar az emes. Biraq birde-biriniń jebesi jetpegen. Aqyr sońynda kezek Qasymǵa keledi. Qasym da sadaq tartqan. Biraq onyń da jebesi jartastyń ushar basyna jetpeı túsken. Endi shart boıynsha qaıqy qylysh qaıran bozbalanyń basyn kespek. Boıjetken ara túsedi. «Taǵy bir atyp kórsin» deıdi. Qasym sadaǵyn saılap jatqan kezde boıjetken Oqjetpestiń ústine órmelep shyǵady. Bıikte turyp án salady. Daýysy ǵajap eken. Sybyzǵydaı syzylǵan sulý daýys Oqjetpestiń bıiginen kóterilip, Kóksheniń kókmunarly ormandarynyń ústimen, kúmis kólderdi aımalaı aıalap, alysqa uzap bara jatady. Osy bir sát bozbalanyń kókiregindegi tumsa sezimderdi oıatyp, qarymyna kúsh bitirgen eken. Jaqtan atylǵan jalǵyz jebe súıiktisiniń dál tabanynyń astyna qadalady. Ýádeni oryndaý paryz. Alaman-asyr toı jasalady. Toıdan keıin Qasym qalyńdyǵynan:
– Taý basyna nege shyqtyń? – dep suraıdy.
Sonda qalyńdyǵy:
– Eger jebeńiz ekinshi ret jetpese, ákem basyńdy alar edi. Al men sensiz ómir súre almaımyn ǵoı. Taý basynan qulap ólgim keldi,– dep jaýap beripti.
Mine, osyndaı ańyz áńgimeler neshe túrli bolyp aıtylady. Báriniń de taǵylymy mol, ónegesi eresen. Shynynda da, qazaq dalasyndaǵy qasıetti jerlerdiń bári jas urpaqty jaqsylyqqa baýlıtyn, uly dalanyń ulaǵatyn uqtyratyn ómirsheń ónegege ıe ǵoı.
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
