Osy oraıda Aqtóbe oblystyq ákimdiginiń bastamasymen «Ashyq esik kúnderi» ótýde. Qazirgi kezde óńirde 1 mıllıonǵa jýyq, sonyń ishinde Aqtóbe qalasynda bes júz myńnan astam halyq turady. Onyń belgili bir bóligin turmysy tómen otbasylar, kóp balaly analar, ártúrli áleýmettik kómekti kerek etetin ózge de muqtaj jandar quraıdy. Jergilikti ókiletti organ jetekshileriniń olardyń bárin birdeı qabyldap, muń-muqtajdaryn bólisýge múmkindigi bola bermeıtini belgili.
Sondyqtan óńirde turǵyndarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetý úshin «Ashyq esik kúnderin» ótkizý tájirıbesi engizildi. Soǵan sáıkes arnaıy jumys toby qurylyp, qala jáne oblys ákimdikteriniń jaýapty mamandary men qyzmetkerleri jáne oblystyq basqarmalar men departamentter basshylary qabyldaýlar júrgize bastady. Osyndaı kezdesýler kezinde kúrdeli jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylardyń jaı-kúıi saralanyp, ótinish, tilekteri baqylaýǵa alynady. Ári shyn mánindegi kómekke muqtaj otbasylarǵa jergilikti atqarýshy organdar tarapynan tıisti kómek kórsetý joldary belgilenedi.
«Ashyq esik kúnderiniń» alǵashqy kezeńinde óńirde kóp balaly analardy alańdatatyn jaıttar az emes ekendigi anyqtaldy. Sonyń ishinde olar turaqty baspana jáne áleýmettik járdemaqylar men tólemder tóleý jónindegi jaıttardy ortaǵa tastady. Osy eki máselege qatysty tómendegideı túıinder jasaldy. Arnaıy jasalǵan kelisimge sáıkes, kóp balaly analarǵa páter berýdiń ózindik tártibi bar. Búgin turǵyn úı alý men oǵan ıe bolý jónindegi zańdylyqtar men normatıvterge sáıkes barshaǵa birdeı tegin baspana usynylmaıdy. Áıtse de tabysy tómen otbasylar jalǵa berý baspanalarǵa qol jetkize alady. О́ńirdegi qurylys kompanııalary bıyl jalǵa beriletin qurylys kólemin ótken jylmen salystyrǵanda ájeptáýir ósirdi. Bul turǵyndar tilegin tolyqtaı qanaǵattandyra alady.
Kóp balaly otbasylarǵa arnalǵan turǵyn úı kezegi saqtalmasa nemese tym uzaqqa sozylyp ketse ártúrli túsinbestikter týýy múmkin. Mysaly, Qarǵaly aýylynyń turǵyny, «Altyn alqa» ıegeri Jansaıa Kerimbaeva turǵyn úı kezegine jeti jyl buryn turǵan eken. Sodan beri áli kúnge kezegi qaı shamada ekenin bile almaı júr. Mundaı ótinish aıtýshylar jetkilikti. Bul jaıttyń ózi turǵyn úı kezegine ashyqtyq pen jarııalylyq qajet ekenin kórsetedi.
Al kóp balaly analardyń kókeıinde júrgen ortaq másele – járdemaqynyń jaı-kúıine kelsek, onyń sheshimi jergilikti atqarýshy organdardyń qolynda turmaǵany anyq. Degenmen, bul arada keıbir derekterdi oqyrman nazaryna bere ketkenniń artyqshylyǵy joq sekildi. Aıtalyq, Aqtóbe qalalyq ákimdiginiń jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bóliminiń basshysy Maqpal Turmaǵambetovanyń aıtýynsha, oblys ortalyǵynda 7 myńnan astam kóp balaly ana turady. Olardyń jartysynan astamy – «Altyn alqa» jáne «Kúmis alqa» ıeleri.
«Tirkelgen kóp balaly analardyń barlyǵy da memleketten 16160 teńge kóleminde járdemaqy alady. Olar munyń azdyǵyn alǵa tartyp, aldaǵy ýaqytta úkimet tarapynan ony ósirý joldary belgilense, kóp balaly analar úshin ájeptáýir qarjylyq qoldaý bola alatynyn alǵa tartady. Sonymen birge mundaı qadam bala týýdy yntalandyrýdyń bir tutqasy bolar edi», deıdi kóp balaly ana Shamsııa Qurasheva.
«Ashyq esik kúnderi» kezinde analardyń bir toby ataýly áleýmettik kómek alýǵa qatysty máselelerdi de alǵa tartty. Sondaı-aq stýdentterdiń shákirtaqysy men múgedek balalar úshin tólenetin járdemaqy tabys kózi retinde eseptelmese eken degen oı-tilekterin jetkizdi.
Búgin de úlkendi-kishili qalalardyń shetkeri aımaqtary men irgeles saıajaı aýmaqtarynda turatyn qarapaıym turǵyndardyń jaı-kúıi ókiletti organdardyń udaıy nazarynda bolýy kerektigin ómirdiń ózi kórsetti. Bul máselege qatysty túıtkilder Aqtóbe aýmaǵynda da kezdesip qalatynyna «Ashyq esik kúnderi» kezinde kóz jetkizdik. Aıtalyq, Aqtóbe qalasynyń irgesindegi «Geolog-1» saıajaı aýmaǵynan kelgen analar bilim berý salasy jetekshilerine qystyń kózi qyraýda balalaryn mektepke jetkizetin avtobýstyń toqtap qalǵanyn qynjyla aıtyp berdi.
Sondaı-aq saıajaı ýchaskeleriniń arasynda bosyp júrgen qańǵybas ıtter kóp. Turaqty mekenjaıy joq maskúnem jandar da kóp kezdesedi. Jumysta júrgen ata-analardyń balalaryn mektepten kútip alýyna únemi múmkindigi bola bermeıdi.
Jergilikti memlekettik organ ókilderine turǵyndardyń jetkizgen shaǵymdary san alýan – turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasy, jer qatynastary jáne bilim berý, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy túıtkilder.
– Bulardyń birde-biri eskerýsiz qalmaıdy. Aryz-shaǵymdar men ótinish-tilekterdiń jergilikti jerge qatysty bóligin tikeleı ózimiz sheshýge sheshim qabyldadyq. Al óz quzyretimizge kirmeıtin máselelerdi joǵary memlekettik organdardyń nazaryna berýdi oılastyryp otyrmyz. Turǵyndar kótergen máselelerge oraı bárine naqty jaýap qaıtarýǵa tyrystyq. Sonymen birge ákimdik pen basqarma, departamentterge túsken tilekter jan-jaqty taldanyp, zerttelip, súzgiden ótkizilip, tıisti qorytyndy shyǵarylatyn bolady. Qalaı degende de, muqtaj jandar qamqorlyqsyz qalmaıdy, – dedi Aqtóbe qalasynyń ákimi Ilııas Ispanov.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE
