Otandyq kardıohırýrgııanyń ozyq jetistigi
Beısenbi, 12 shilde 2012 7:34
Júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyńepıdemııasy HH ǵasyrdyń ekinshijartysynan bastap búkil álemdi sharpyǵanyras. Jańa ǵasyr bastalǵanda da jaǵdaıdyńózgere qoımaǵanyn naqtylaıtyn faktilerjeterlik. Ateroskleroz jáne arterıaldygıpertonııa dıagnozy qoıylǵan júrektińıshemııalyq aýrýy, mıdaǵy qan aınalymnyńbuzylýy búkil álemdegi ólimniń basty sebebidesek, bul kesel bizdiń elimizdi de orapótken joq. Sondyqtan bul máselege ótebaıypty qaraǵan Elbasymyz 2007 jylyelimizde kardıohırýrgııany damytý boıynshamemlekettik baǵdarlama qabyldanýynauıytqy boldy. Ol baǵdarlamanyń negizgimaqsaty – júrek-qan tamyrlaryaýrýlarynan bolatyn ólim-jitimdi azaıtý edi. О́ziniń kezekti suhbatynyńbirinde Nursultan Ábishulynyń bylaı degeni este: «Men 2005 jylyjúrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń máselesin sheshý úshin Úkimetkemindetter júktedim. Sol kezde Qazaqstan boıynsha júrekke jylyna 900-gejýyq otalar jasala bastady».
Beısenbi, 12 shilde 2012 7:34
Júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyńepıdemııasy HH ǵasyrdyń ekinshijartysynan bastap búkil álemdi sharpyǵanyras. Jańa ǵasyr bastalǵanda da jaǵdaıdyńózgere qoımaǵanyn naqtylaıtyn faktilerjeterlik. Ateroskleroz jáne arterıaldygıpertonııa dıagnozy qoıylǵan júrektińıshemııalyq aýrýy, mıdaǵy qan aınalymnyńbuzylýy búkil álemdegi ólimniń basty sebebidesek, bul kesel bizdiń elimizdi de orapótken joq. Sondyqtan bul máselege ótebaıypty qaraǵan Elbasymyz 2007 jylyelimizde kardıohırýrgııany damytý boıynshamemlekettik baǵdarlama qabyldanýynauıytqy boldy. Ol baǵdarlamanyń negizgimaqsaty – júrek-qan tamyrlaryaýrýlarynan bolatyn ólim-jitimdi azaıtý edi. О́ziniń kezekti suhbatynyńbirinde Nursultan Ábishulynyń bylaı degeni este: «Men 2005 jylyjúrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń máselesin sheshý úshin Úkimetkemindetter júktedim. Sol kezde Qazaqstan boıynsha júrekke jylyna 900-gejýyq otalar jasala bastady».
Árıne, bul kardıohırýrgııany damytýdyń basy ǵana edi. Qazirgi tańda elordadaǵy Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııa ortalyǵynyń ózinde bir jylda jasalǵan otalar joǵarydaǵy aıtylǵan sannan áldeneshe ese kóp. Ortalyq ótken jyldyń qazan aıynda jańadan salynyp, paıdalanýǵa berildi. Resmı túrde aıtatyn bolsaq, 180 tósek-orynǵa arnalǵan «Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııa ortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy Prezıdentimiz N.Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Ulttyq medısınalyq holdıng quramyna kiredi.
Ortalyqtyń negizgi qyzmeti ınnovasııalyq medısınalyq tehnologııalardy paıdalanyp, joǵary mamandandyrylǵan kardıologııalyq, kardıohırýrgııalyq kómek kórsetý, sonymen qatar, ambýlatorlyq tekseristen keshendi ońaltý kómegine deıingi aralyqta naýqastarǵa shıpa berý, kardıologııa, kardıohırýrgııa jáne ıntervensııalyq kardıologııa aıasynda ǵylym-bilim áreketin júzege asyrý bolyp tabylady.
Ortalyq dárigerleriniń árqaısysy jetkilikti jumys tájirıbesi men kásibı daıarlyqtyń joǵary deńgeıine ıe mamandar. Olar AQSh, Germanııa, Izraıl, Túrkııa, Lıtva, Reseı jáne Belorýssııanyń jetekshi klınıkalarynda oqyǵan.
Bizdegi orta medısınalyq personal – kóp jylǵy eńbek ótilimen, kardıohırýrgııalyq saladaǵy pasıenttermen jumys isteý daǵdysy men tájirıbesine ıe joǵary bilikti mamandar bolyp tabylady.
Bir jylǵa jýyq ýaqyttyń ishinde ortalyǵymyzda myńdaǵan naýqastarǵa kómek kórsetildi, sonyń tórt jarym myńǵa jýyǵy eresekter bolsa, bir jarym myńy balalar. 2000-ǵa jýyq naýqastyń júregine ashyq otalar jasaldy, sonyń 500-i balalar men náresteler.
Ortalyq ashylǵan kúnnen bastap júrek-qan tamyrlarynda patologııasy bar naýqastardy emdeýde ınnovasııalyq medısınalyq tehnologııalar belsendi túrde qoldanyp keledi. О́tken jyldyń qarashasynda alǵash ret aýyr sozylmaly júrek jetispeýshiligi bar (SJJ) naýqastardy emdeýde biregeı joǵary tehnologııalyq kardıohırýrgııalyq otanyń túri engizildi. Ol – sol jaq júrek qarynshasyna mehanıkalyq qoldaý qondyrǵysyn ımplantasııalaý dep atalady. Iаǵnı, qarapaıym tilmen aıtar bolsaq, elimiz medısınasynda alǵash ret álgi mehanıkalyq zat arqyly júrekke qan aıdaý tásili múmkin bolyp otyr. Bul ınnovasııalyq tehnologııanyń múmkindigin búgingi kúnde júrek transplantasııasynyń jalǵyz balamasy ári sozylmaly júrek jetispeýshiligimen aýyratyn naýqastardy emdeýdiń bir ǵana amaly deýge bolady. Ortalyǵymyz ótken jyldyń jeltoqsanynda sońǵy úlgidegi Heart Ware Ventricle Assist Device (VAD) qondyrǵylaryn ımplantasııalady. Osy arqyly júrekke ashyq túrde biregeı joǵary tehnologııalyq otalar jasaıtyn álemniń 22 jetekshi eliniń qataryna kirdi. Atap aıtar bolsaq Avstrııa, Avstralııa, Belgııa, Kanada, Fransııa, Germanııa, Izraıl, t.b memleketter júrekke qondyrǵylardy ımplantasııalaıtyn jetekshi elder sanalady. Osy ýaqytqa deıin atalmysh elder jasaǵan otalar sany shamamen 1500-deı eken. Taǵy bir aıta keter jáıt – ımplantasııalanatyn qondyrǵynyń salmaǵy 1620 gr. Apparat júrektiń sol jaq jáne oń jaq qarynshasyna da qondyryla beredi.
Jalpy osy ýaqytqa deıin ortalyǵymyzda júrektiń qosalqy qan aınalymy qondyrǵysynyń 20 túri ımplantasııalandy. Al, jylyna ortasha eseppen 40 apparatty ımplantasııalaýdy josparlap otyrmyz.
Munymen qosa, ortalyǵymyzda ROC Safe júıesin qoldaný arqyly kardıohırýrgııalyq otalardy júrgizý tehnologııasy engizildi. Bul pasıent úshin jańa, tıimdi jáne qaýipsiz tehnologııa sanalady. Osy júıeni qoldana otyryp ota jasalǵanda ýaqytsha jasandy ventılıasııa qysqartylyp, otadan keıingi qannyń azaıýy (mersat arıtmııasy jáne qan ketý)saldarynan ota kezinde jáne odan keıingi ýaqytta qan quıýǵa naýqastardyń qajettiligi tómendeıdi.
Aortokoronarlyq shýntteý jáne júrek klapandaryn protezdeý barysynda júrek yrǵaǵynyń buzylýy bar pasıentterdi emdeýde Cardioblate júıesiniń ıntraoperasıondyq radıojıilikti ablasııasy – ınnovasııalyq tehnologııalarymen otalar jasala bastady. Budan basqa, endovaskýlıarlyq hırýrgtarmen birlese otyra, pasıentterge qıyn gıbrıdti otalar jasalýda.
Ortalyǵymyzdaǵy taǵy bir jetistik – júrekke ashyq operasııa jasaý barysynda Ekstrakorporaldy membrandy oksıgenasııa ádisi engizildi. Uǵynyqty tilmen jetkizer bolsaq, dem alysy álsiz jandarǵa ota jasaý barysynda qanyna ottegi toltyramyz. Bul egý arqyly iske asady. Bul ádis ótken ǵasyrdyń orta sheninde paıda bolǵanymen, elimiz endi ǵana jetistigin kórýde. Sondaı-aq, ıntervensııalyq kardıologııa dárigerleriniń bastamasymen týa bitken júrek aqaýy (TJA) bar naýqastardyń júrek qarynshasyndaǵy «kópirdiń» aqaýyn transkateter arqyly jabýǵa arnalǵan tehnologııa engizildi.
Qazaqstanda alǵash ret bir jasqa deıingi balalarǵa, týabitti júrek aqaýy bar sábılerge, sonymen qatar, bir ǵana qarynshasy bar júrekterge joǵary tehnologııalyq, kópsatyly kardıohırýrgııalyq operasııalar jasalyp keledi.
Bolashaqta júreginde aqaý bar naýqastarǵa júrek transplantasııasy boıynsha otalar, júrek klapanynda aqaýy bar naýqastarǵa aortaldy klapandy teri arqyly protezdeý, arterıaldy gıpertenzııa terapııasyna ıntervensııalyq emdeý, júrekte az ınvazıvti endoskopııalyq otalar, arıtmııasy bar balalarǵa joǵary mamandandyrylǵan kómek kórsetý az ınvazıvti endovaskýlıarly aralasýlar josparlanýda.
Ortalyqtyń negizgi mindetteriniń biri – mańyzdy halyqaralyq ǵylymı zertteý jobalaryna qatysa alatyn medısınalyq ǵylym men praktıkanyń ıntegrasııasy bolyp tabylady. Ortalyqtyń ashylýyna deıin, ıaǵnı, 2011 jyldyń sáýirinen bastap júrek yrǵaǵynyń buzylýy, kenetten júrek toqtap qalýdyń genetıkalyq úrdisteri týraly ǵylymı-tehnıkalyq jobany júzege asyrý boıynsha jumys bastaldy. Osy jobanyń júzege asyrylýy kenetten júrek óliminiń joǵary qaýpi men mersat arıtmııasy bar tulǵalardyń júrek yrǵaǵy buzylýynyń damý mehanızmi men sebepterin anyqtaýǵa múmkindik beredi jáne dıagnostıkasynyń jańa ádisterin ázirleýge kómektesedi.
Bizde jańa tehnologııalardy engizý men biliktilikti arttyrý maqsatynda ortalyq mamandarynyń úzdiksiz oqytylýy júzege asyrylady jáne álemniń AQSh, Germanııa, Nıderlandııa, Lıtva, Chehııa, Slovakııa syndy jetekshi elderi mamandarynyń tartylýymen sheberlik synyptary júrgiziledi.
Respýblıkanyń jergilikti kardıologııalyq jáne kardıohırýrgııalyq ortalyqtaryna uıymdastyrýshy-ádistemelik, praktıkalyq, jáne konsýltatıvtik kómek kórsetý aıasynda, sonymen qatar, mekememizge naýqastardy irikteý maqsatynda elimizdiń barlyq aımaqtaryna kardıologtar, kardıohırýrgtar men arıtmologtardyń saparǵa shyǵýy da dástúrge aınaldy.
Iýrıı Pıa,
«Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııa ortalyǵy» AQ basqarma tóraǵasy.
Ákim dárigerlerge kólik syılady
Oblysta densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastamasymen «Mamandyǵy boıynsha úzdik» kásibı baıqaýyn ótkizý dástúrge aınaldy. Bıyl bul baıqaý 5 túrli atalymǵa arnaldy. Sóıtip, baıqaý qorytyndysy boıynsha oblys ortalyǵyndaǵy qalalyq jedel járdem aýrýhanasynyń dáriger hırýrgi Álimjan Muhambetov «Úzdik dáriger» dep tanylsa, № 2 qalalyq aýrýhanasynyń medbıkesi Larısa Rýl «Úzdik medbıke» atandy. Sonymen qatar, «Altyn skalpel», «Altyn fonendoskop», «О́mir syılaıtyn qoldar» atalymdary boıynsha úzdik dep tanylǵan 3 dárigerge oblys ákimi Erlan Aryn jeńil avtokólikterdiń kiltterin tapsyrdy.
Mundaı qurmetke qalalyq №1 aýrýhanasy tamyrly hırýrgııa bóliminiń meńgerýshisi Sábıt Júsipov, oblystyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasy qabyldaý bóliminiń meńgerýshisi Alla Volkova, oblystyq perınataldyq ortalyǵy bas dárigeriniń orynbasary Gúlnar Býrataeva bólendi.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar.
Implantasııa – ozyq ádisterdiń biri
Bizdiń bólimshe №2-shi kardıohırýrgııa bólimshesi dep atalady. 22 tósek-orynǵa laıyqtalǵan. 6 maman eńbek etedi. Ortalyq ashylǵaly beri bólimshemizde 200-den astam ota jasaldy. Osy jylǵa josparlanǵany 300 ota. Sol jaq júrek qarynshasyna mehanıkalyq qoldaý qondyrǵysyn ımplantasııalaý arqyly sozylmaly júrek jetispeýshiligi (SJJ) bar naýqastardyń jıyrmasyna ota jasadyq. Nátıjesi jaman emes ekenin tolyq senimmen aıta alamyz.
Árıne bul otany bastap jasaý úshin, sonyń ádisin ortalyqqa engizý úshin ortalyq dárigerlerine kóp ter tógýge týra keldi. О́ıtkeni, bul kem degende 15 adam birigip jasaıtyn úlken komandalyq jumys. Hırýrg, kardıohırýrg, ınjener, anestezıolog, medbıkeler qatysatyn bul otanyń ereksheligi – elimiz medısınasynda alǵash ret mehanıkalyq zat arqyly júrekke qan aıdaý tásili múmkin bolyp otyr. Dárigerlerimiz sozylmaly júrek jetispeýshiligine baılanysty oqý baǵdarlamasy boıynsha Vılnıýs (Lıtva), Fraıbýrg (Germanııa), sondaı-aq, Fransııa, Shveısarııa, AQSh-tyń jetekshi klınıkalarynda oqyp qaıtty.
Álemdik statıstıka boıynsha orta eseppen jylyna mıllıon adamnyń myńyna kardıohırýrgııalyq otalar jasalady eken. Bizdiń elimizde 16 mıllıon adam bar desek, jylyna 16 myń adamǵa kardıohırýrgııalyq aralasýshylyq qajet ekeni túsinikti. Árıne naqty kórsetkish budan joǵary da, nemese sál tómen de bolýy ǵajap emes. Bastysy, júregine ota jasalýy tıis adamdar sany elimizde myńdap sanalatyny – bul shyndyq. Endi sonyń ishinde sozylmaly júrek jetispeýshiligi bar naýqastarǵa jylyna júz shaqty ota jasalý qajet eken. Bizdiń ortalyqta jylyna sonyń 50-ne ota jasaýǵa múmkindik týyp otyr. Buryn ondaı naýqastardyń kópshiligi ómirmen qosh aıtysatyn. Azdaǵan bóligi ǵana óz qarajattaryna ne demeýshilikpen shet memleketterde emdeletin. Al endi shetelde sozylmaly júrek jetispeýshiligine ota jasaýdyń baǵasy, mysaly AQSh-ta 300 myń dollardan bastalady. Bizdiń úkimetimiz otanyń qunyn óz moınyna alyp otyr. Bul da bolsa qarapaıym halyqqa jasalyp jatqan jaqsylyqtardyń úlkeni dep túsinemiz.
Serik BEKBOSYNOV,
№2-shi kardıohırýrgııa bólimshesiniń meńgerýshisi.
Ortalyq ashyldy
«Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynda qan aınalysynyń qıyndaýynan bolatyn aýrýlar men ólim-jitim kórsetkishin azaıtý kózdelgen. Osy baǵdarlamany iske asyrý maqsatymen Atyraý oblystyq aýrýhanasynda júrek-qan tamyry aýrýlaryn emdeýdiń jańa tehnologııalaryna negizdelgen ınsýlt ortalyǵy ashyldy. Qazir 30 kereýettik orynǵa arnalǵan ortalyq eń ozyq úlgidegi medısınalyq jabdyqtarmen qamtamasyz etilip otyr. Munda eńbek etetin dárigerlerdiń kásibı daıarlyǵy da udaıy nazarda.
– Ortalyqty ashýdaǵy basty maqsat –ınsýltqa shaldyqqan naýqastarǵa bilikti medısınalyq kómek kórsetý. О́ıtkeni, ınsýlt alǵan naýqastar udaıy dárigerlerdiń baqylaýynda bolǵany jón. Sondyqtan mundaı ortalyq bizdiń óńir úshin de aýadaı qajet. Endi osy ortalyqtyń ashylýymen júrek talmasy aýrýymen aýyratyndardyń dárigerler baqylaýynda bolý merzimi uzarady. Dárigerlerdiń joldamasymen osynda kompıýterlendirilgen keshendi tekserýden ótýge keledi, –deıdi ortalyq dırektorynyń mindetin atqarýshy Nurjan Antazıev.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan».
Atyraý oblysy.
Aspandaǵy «Jedel járdem»
Jyl ótken saıyn elimizde ozyq emdeý-dıagnostıkalyq keshender men eń jańa baǵyttar boıynsha ortalyqtar paıda bolyp, halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa qyzmet etip keledi. Solardyń biri Elbasynyń tikeleı qoldaýymen qurylǵan medısınalyq poıyzdar men avtokólik, medısınalyq avıasııa júıeleri bolyp tabylady. Bular medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin keńeıtip, aýyldyqtar úshin óte tıimdi salaǵa aınalǵan. Biz oblystyq aýrýhana bas dárigeriniń orynbasary, óńirdegi jedel járdem jáne sanıtarlyq avıasııa jumystaryn úılestirýshi Oleg ZAVIаLOVQA jolyǵyp, jergilikti jerde atqarylyp jatqan jumystar týraly aıtyp berýin suraǵan edik.
– Tótenshe medısınalyq járdem qyzmeti kóp salaly. Jerdegi jedel járdem men aspandaǵy medısınalyq avıasııa sonyń bir túrine jatady. Biri jer ústinde, ekinshisi áýe arqyly atqarylsa da, tyǵyz sabaqtas, bir-birinen bóle-jara qaraýǵa bolmaıdy. Ekeýiniń de negizgi qyzmeti shuǵyl, jedel medısınalyq qyzmetter atqarýdy kózdeıtindikten, naýqastyq asqynýlarǵa, ana men balaǵa birinshi kezekte járdem kórsetý mindetteri qoıylǵandyqtan, kásiptik sheberlik, jiti qımyl, jan-jaqty ázirlik aldymen talap etiledi. Biz óz tarapymyzdan jedel járdem men medısınalyq avıasııa muqtajdyqtaryn sheshýdiń joldaryn pármendi túrde qarastyryp kelemiz.
– Oleg Vladımırovıch, keńes kezinde de sanavıasııanyń bolǵany belgili. Onyń búgingiden aıyrmashylyǵy qandaı?
– Iá, ol kezderi de jurtshylyq sanavıasııa qyzmetine júgingen. О́zimiz «AN-2» ushaqtarymen talaı ret ushyp, aýyl turǵyndaryna qol ushyn bergenbiz. 90 jyldardaǵy ekonomıkalyq toqyraýlar saldarynan qalyptasqan jaqsy dástúrlerimizden kóz jazyńqyrap qalǵanymyz ras. Qazir osy olqylyqtyń orny tolyp, jaǵdaı áldeqaıda túzeldi. Salystyryp qaraıtyn bolsaq, aıyrmashylyq birden kózge shalynady. Máselen, materıaldyq-tehnıkalyq jaǵynan jabdyqtalý kósh ilgeri. Osy zamanǵy medısınalyq qondyrǵylar men qural- jabdyqtar da, bilikti dárigerler de jetkilikti. Ushaqtarmen qatar tikushaqtar qyzmeti de paıdalanylady. «Medısınalyq avıasııa» ataýynyń ózi kóp nárseni ańǵartyp tur.
– Jumys isteý tásili qalaı uıymdastyrylady?
– Buryndary sanavıasııa «Jedel járdem ortalyǵy janynda jumys istep kelse, 2010 jyly bizdiń qaramaǵymyzǵa kóshti. Buǵan qosa zamanýı qondyrǵylar ornatylǵan 4 sheteldik reanımobıl de jedel járdem qyzmetin kórsetedi. Osy jyly 150-ge tarta naýqasqa shuǵyl kómek kórsetildi. Olardyń 19-y júkti áıelder, 49-y balalar. Byltyr 200-ge jýyq shaqyrtý tirkeldi. Olardyń arasynda júrek aýrýlary, jańa týǵan sábıler men aýyr bosanǵan analarǵa qatysty shaqyrýlar kóp kezdesedi. Sol sebepti, kardıohırýrgter, akýsherler, pedıatrlar mazasyz issaparlarǵa jıi shyǵady. Jumysymyz Astanada ornalasqan respýblıkalyq sanıtarlyq avıasııanyń ortalyǵymen tyǵyz úılesken. Osy mekeme arqyly sanavıasııa qyzmetine júginip, túkpirdegi aýdandar men eldi meken turǵyndaryna jedel kómek kórsetý sharalaryn atqaryp kelemiz.
– Dárigerdiń kásibı biliktiligi men sheberligi synǵa túser kezde oqys oqıǵalar men «áttegen-aılar» kezdespeı qoımaıtyn shyǵar?
– О́mir bolǵan soń neshe túrli jaǵdaılar kıligip jatady. Birde oblystyq aýrýhanaǵa alystaǵy aýdannan jas bosanǵan ana jetkizildi. Jaǵdaıy tym aýyr bolǵandyqtan, Astanadaǵy «Ana men bala» ulttyq ǵylymı ortalyǵynan bilikti mamandar shaqyrtýǵa týra keldi. Olar jetkenshe jergilikti dárigerler adam ómirin saqtap qalýdyń barlyq múmkindikterin jasap baqty. Ortalyqtyń dárigerleri der kezinde jetip, bári sátti aıaqtaldy. Úsh aptalyq náresteniń ómirin aman alyp qalý maqsatymen Almatydan tájirıbeli medısına mamandary aldyryldy. Sanavıasııa arqyly shaqyrtylǵan dáriger mamandary qan qysymy kóterilip, júrek aýrýy asqynyp ketken naýqastyń betin beri qaratý úshin birneshe saǵat boıy kúreskenine ózim kýámin. Aıta berse, mundaı mysaldar tolyp jatyr.
Byltyr 800-ge jýyq naýqas sanavıasııa men jedel járdemniń kómekterin aldy. Onyń ishinde 258-ne ota jasalyp, 194-i aýrýhanalarǵa jatqyzyldy. Anestezıologtar – 152 ret, hırýrgter – 81 ret, gınekologtar – 62 ret shaqyrtý aldy. Osy derektiń ózi talaı otbasylarǵa qýanysh baqytyn, adamdarǵa ómir syılaǵan dárigerlerimizdiń tynymsyz eńbegin áıgilep turǵan joq pa?
Bıyl dárigerlerimiz aýyl-selolarǵa shaqyrtýlarmen baryp, 53 ota jasady. Onyń ishinde medısınalyq avıasııa kómegi 16 ret júzege asyryldy. Aldaǵy ýaqytta da shuǵyl medısınalyq qyzmet júıesin tıimdi paıdalana beretin bolamyz.
– Áńgimeńizge rahmet.
Suhbattasqan: О́mir ESQALI
«Egemen Qazaqstan».
Soltústik Qazaqstan oblysy.
Betti daıyndaǵan Aıgúl Seıilova, «Egemen Qazaqstan».