Halyqtyń áleýmettik-psıhologııalyq kóńil-kúıine tez áser etetin, eger uzaq ýaqytqa keshikse, onyń arty ókinishti de qaıǵyly jaǵdaılarǵa aparyp soqtyrýy múmkin medısınalyq qyzmettiń túri –«Jedel járdem». Sondyqtan da buǵan elishinde buan qatysty turǵyndar tarapynan ártúrli ókperenishter bolmaı turmaıdy. Bul qanshalyqty túrde oryndy? Buǵan 500 myńnan astam halqy bar Aqtóbe qalasy jáne tutastaı Aqtóbe aımaǵy mysalynda jaýap izdep kórgendi jón kórdik. Osy oraıda ótken jyly oblys ortalyǵynda respýblıka óńirleri arasynda eshqandaı balamasy joq, jedel-járdem beketi ǵımaraty paıdalanýǵa berilgenin aıtqan jón. Atalǵan nysan basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıesine qosylǵan. Soǵylǵan qońyraýlar «103»-tiń ortalyqtandyrylǵan alty birdeı telefony arqyly túsedi. Jedel-járdem brıgadalarynyń medısınalyq qural-jabdyqtarmen jáne qajetti aspaptarmen qamtylýy ótken jyly oblys boıynsha 80 paıyz quraǵan. Árıne tómen kórsetkish emes. Áıtse de bıyl qosymsha qondyrǵylar alynsa, olqylyqtyń orny tolatyny taǵy da aıan.
Kelesi kezekte óńirdegi jedel medısınalyq qyzmettiń jaı-kúıi, ári onyń aldaǵy kezdegi prespektıvasy men damý múmkindikteri týraly áńgime qozǵaǵandy oryndy dep sanaımyz. Bul baǵytta onyń tıimdiligin odan ári kóterý jóninde naqty is-qımyl jospary alynǵan. Aıtalyq bıylǵy 2019 jyldyń aqpan aıynda oblys ákimdiginiń Qaýlysyna sáıkes jedel medısınalyq kómektiń aýdandyq bólimshelerin ońtaılandyrý isi júzege asty. Sóıtip bul usaq qurylymdar «Alǵashqy kómek» atty JShS-nyń quramyna qosyldy dedi gazet tilshisine Aqtóbe oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Áset Qalıev. Sonymen birge Jol kartasynda qarastyrylǵan sharalar keshenine sáıkes Aqtóbe emhanalarynyń janynan shuǵyl medısınalyq kómek berý qosyndary qurylǵan. Onyń ári de ýaqytpen sanaspaı táýlik boıy qyzmet jasaıdy. Qosyndardyń qyzmeti jedeldiktiń tórtinshi dárejesine sáıkes keledi.
Osy oraıda jedeldiktiń tórtinshi dárejesi degen tirkeske túsinikteme berer bolsaq, jedel-járdem mamandarynyń málimdeýinshe shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý jedeldiktiń tórt dárejesimen tańbalanady eken. Mysaly, mıǵa qan quıylyp ketý sekildi ınsýlttiń aýyr túrleri, júrek talmasy, aýyr jaraqat alý kezindegi shaqyrýlar birinshi dáreje qataryna kiredi eken. Mundaı jaǵdaıda «Jedel-járdemniń» kelý ýaqyty barynsha tez bolatyny aıtpasa da túsinikti.
Búgingi kúni óńir turǵyndaryna 67 jedel-medısınalyq kómek brıgadalary kómek kórsetedi. Sonyń ishinde oblys ortalyǵynda 52 dárigerlik-feldsherlik brıgadalar táýlik boıy jumys jasaıdy. Qazirgi kezde turǵyndardy atalǵan kómekpen qamtý sany men kólemi jyl basynda oblys boıynsha 870 myńǵa jýyq adamdy qurady. Atalǵan kórsetkish Aqtóbe qalasy boıynsha 510 myń adamnan asyp túsedi. Al brıgadalar men avtokólikterdiń sanyna kelsek, bul mólsher aldyn-ala belgilengen talaptar men normotıvterge sáıkes keledi.
Mundaǵy basty ólshem árbir 10 myń turǵynǵa shaqqanda 1 sanıtarlyq avtokólik brıgadasy qyzmet kórsetýine eseptelgen. Jedel-járdem brıgadalarynyń qyzmet kórsetý radıýsy Aqtóbe qalasynda 35 shaqyrymdy quraıdy. Mundaǵy mólsherli ýaqyt shegi, ıaǵnı shaqyrylǵan klıentke «jedel-járdem» avtokóliginiń jetý ýaqyty 15 mınýttan aspaıdy. О́ńirdegi jedel medısınalyq kómek kórsetý qyzmetkerleri ótken jyldy qalaı qorytyndylady? Osy aralyqta olar 300 myńǵa jýyq shaqyrýdy qamtypty. Onyń basym bóligi Aqtóbe qalasy turǵyndarynyń úlesine tıedi. Aıtalyq joǵaryda aıtylǵan jedeldik dárejelerine sáıkes ótken jyly alǵashqy atalǵan dárejede qala boıynsha klıentke kelý kórsetkishi 5,7 mınýtty kórsetti. Budan keıingi dárejeler boıynsha 9,2-11,3 jáne 15,9 mınýtta jedel-járdemniń jetýi tirkelgen.
Árıne ómir bolǵan soń, tehnıka bolǵan soń, jedel shaqyrýlarǵa keshigip barý kórinisteri kezdespeı turmaıdy. Turǵyndardyń ókpe-renishteri kóbine osyndaı jaǵdaıda týyndaıtyny belgili. Degenmen bıyl mundaı kórsetkishterdiń azaıǵany da aıqn kórinedi. Sonymen birge jedel medısınalyq kómek berý qurylymdarynyń maerıaldyq-tehnıkalyq bazasy jyl saıyn jaqsaryp keledi. Shaqyrýlar boıynsha jolǵa shyqqan dárigerlik-feldsherlik brıgadalardyń is-qımyldaryn baqylaý tetikteri de tereńdeı túsýde. Sondaı-aq oblysta dárigerlik-feldsherlik jáne júrgizýshilik quramdardyń biliktiligin kóterý isi júıeli jolǵa qoıylǵan. Árıne buǵan qarap óńirdegi jedel-járdem qyzmetinde eshqandaı kemshilik joq, bári minsiz desek, shyndyqqa kóleńke túsirip alarmyz. Ashyǵyn aıtqanda túıtkil týǵyzyp júrgen máseleler men problemalar da joq emes. Eń bastysy oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy budan tıisti qorytyndy shyǵarý joldaryn belgilep otyrǵany qoldaýǵa ábden laıyqty. Bir sózben aıtqanda aımaqtaǵy jedel medısınalyq kómek kórsetý kórsetkishteri qanaǵat tutýǵa turarlyqtaı. Sala mamandarynyń búgingi maqsaty osy qyzmettiń deńgeıin budan ári kóterýge baǵyttalǵan.
Temir Qusaıyn,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE
