Eki kúnge sozylǵan mereıtoılyq shara aıasynda Astanadan arnaıy kelgen «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli, akademık Ǵarıfolla Esim, qazaqtyń aıtýly aqyndary – Nesipbek Aıtuly, Tynyshtyqbek Ábdikákimuly, qoǵam qaıratkeri Túsiphan Túsipbekov, gazettiń ardageri Ońdasyn Elýbaı bastaǵan, «Shyǵys Aqparat» AQ basqarma tóraǵasy Serik Jeńisov, oblystyq Ishki saıasat basqarmasy basshysynyń orynbasary Aıdar Sadyrbaev, semeılik jas jýrnalıster qostaǵan top shejireli Shyńǵystaýdy betke alyp, uly Abaı men Shákárim kesenelerine táý etip, ulttyń temirqazyǵyna aınalǵan tulǵalar rýhyna Quran baǵyshtady. Kesene basynda qonaqtardy qarsy alǵan abaılyq aqyn Tólegen Janǵalıevtiń Elbasynyń tikeleı qamqorlyǵymen turǵyzylǵan ǵıbadat ornynyń qalaı salynǵandyǵy, Abaı, Shákárim urpaqtary, olardyń tartqan qasireti jónindegi tushymdy, ǵıbratty áńgimeleri zııarat etýshi qaýymdy bir sát oılantyp tastaǵany ras. Budan keıin qonaqtar Abaı aýdanynyń ortalyǵy – Qaraýyl aýylyndaǵy 2018 jyly qaıtadan jańasha keıipte somdalyp, ashylǵan aqyn eskertkishine gúl shoqtaryn qoıdy. Eskertkish basynda sóz alǵan basylym basshysy D.Qydyráli: «Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev «Abaı sózi – qazaqtyń boıtumary. Abaı murasy – qazaqtyń eń qasıetti qazynasy» dep bekerge aıtpasa kerek. Elimizdegi kez kelgen dúnıe, mańyzdy, aýqymdy sharalar Abaıdan, Abaıǵa taǵzym etýden bastalýy kerek. Bul is ıgi dástúrge aınalýy qajet. «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ǵasyrlyq mereıtoıyn Abaı elinen bastap jatqanymyzdyń sebebi de – osy», dedi. Jergilikti aqsaqaldardyń aıtýynsha, Memleket basshysy Abaı eline 5 márte at basyn tiregen eken. 1991 jyly jeltoqsan aıynda jalpyhalyqtyq Prezıdent saılaýynda jeńiske jetkennen keıingi Ant berý saltanatyna qasıetti Abaı jerinen belgili halyq aqyny Shákir Ábenov Almatyǵa arnaıy shaqyrylyp, kúlli qazaq eliniń atynan bata bergeni de jurtshylyq esinde.
Osyndaı qut qonyp, qasıet daryǵan ólke búginde ósip-órkendep, damyp kele jatqanyn Abaı aýdanynyń ákimi Jarqynbek Baısabyrov óz sózinde atap ótip: «Byltyrǵy el bolyp, jurt bolyp jumyla jasaǵan jumysymyz – aýdan ortalyǵyna Abaı atamyzdyń eńseli, túpnusqaǵa jaqyn keletin eskertkishin ornatýymyz. Eskertkishti abaılyq talantty jas músinshi Nurbol Qalıev jasap shyqty. Eskertkish ashylǵannan keıin sol aýmaqty abattandyryp, sýburqaq ornattyq. Byltyr aýdanymyzda tuńǵysh ret balalarǵa arnalǵan 50 oryndyq basseın ashyldy. Ulylar mekeninde osyndaı ıgilikti jumystar qolǵa alynyp jatyr. Ǵasyrlyq taǵylymdy tarıhy bar «Egemenniń» mereıtoıy Abaı elinen bastap jatqandaryńyz biz úshin mártebe, zor qurmet» dep alǵysyn jetkizdi.
«WORLD OF EGEMEN KAZAKHSTAN» onlaın buryshy ashyldy
Shyńǵystaýdan bastaý alǵan sharalar legi ekinshi kúni alash qaıratkerleriniń tabany tıgen, aıaly alaqanynyń taby qalǵan, Alash Ordanyń astanasy bolǵan Semeı qalasynda jalǵasty. Qaladaǵy Shákárim atyndaǵy memlekettik ýnıversıtetiniń ákimshilik ǵımaratynda basylymnyń 100 jyldyǵyna oraı «WORLD OF EGEMEN KAZAKHSTAN» aqparattyq-ıntellektýaldyq onlaın buryshy ashyldy. Endi oqý ornynyń stýdentteri men ustazdary joǵary tehnologııalar kómegimen gazette, basylymnyń saıtynda jarııalanǵan dúnıelerdi oqı alady. Ýnıversıtet rektory Meıir Eskendirovtyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta Semeı qalasynyń ár aýdanynda ornalasqan ýnıversıtet fılıaldarynda osyndaı smart buryshtar ornatylady. «Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasyna oraı Semeıde kóptegen ıgi ister atqarylýda. Endi bizdiń ýnıversıtette respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tarıhy zerttelip, stýdentterine tereń baǵdarly jumystar júktelmek. Sonyń biri gazettiń 100 jyldyǵyna oraı ashylǵan – «WORLD OF EGEMEN KAZAKHSTAN» onlaın-smart buryshy» deıdi ol.
Ýnıversıtet ishinen ashylǵan «AKME» halyqaralyq klýbynyń bul jolǵy otyrysy «Egemen Qazaqstannyń» 100 jyldyq mereıtoıyna arnaldy. Dóńgelek ústelge abaıtanýshy ǵalym Ǵarıfolla Esim, Shákárim ýnıversıtetiniń professory Arap Espenbetov, «Egemenniń» ardagerleri Ońdasyn Elýbaı men Dáýlet Seısenuly, semeılik zııaly qaýym ókilderi, stýdentter qatysyp, gazet jaıyndaǵy oılaryn ortaǵa saldy. Otyrystyń ashylýynda sóz alǵan «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli basylymnyń 100 jyldyǵy memlekettik deńgeıde atap ótiletinin, Úkimet qaýlysy shyǵyp, arnaıy jospar bekitilgenin jetkizdi. El gazeti «Egemende» Smaǵul Sádýaqasov, Júsipbek Aımaýytuly, Muhtar Áýezov, Beıimbet Maılın, Sáken Seıfýllın, Turar Rysqulov syndy alash ardaqtylary basshylyq qyzmet atqarǵanyn tilge tıek etti. «Sondyqtan da biz elimizdiń 100 jyldyq jylnamasy – «Egemenniń» ǵasyrlyq toıyn Abaı elinen, Semeı qalasynan bastap otyrmyz. Abaıǵa, Shákárimge, Muhtarǵa taǵzym etip kelip otyrmyz. Aldaǵy ýaqytta Orynborǵa barý josparymyzda bar», dedi D.Qydyráli.
«Egemen» jaıyndaǵy el lebizi
Tynyshtyqbek ÁBDIKÁKIMULY, aqyn, Memlekettik syılyqtyń ıegeri:
− Ár nárseniń ádilin, aqıqatyn aıtýǵa tıispiz. Atalǵan basylym ǵasyrlar boıy «myń ólip, myń tirilgen» halqymyzdyń ótken ǵasyrdaǵy kommýnıstik júıeden kórgen orasan zobalańdarynyń da, qyzylpatshalyq orys ımperııasy tarapynan tartqan sumdyq taqsiretteriniń de, sosıalıstik qoǵamdaǵy qudaısyzdyq pen orystyq shovınızm joıympazdyǵynyń da dáýirlik aınasy ispettes boldy. Elimiz táýelsizdik alǵan mezetten bastap jańa saıası júıeniń, derbes el retinde rýhanı jańǵyra otyryp, Máńgilik El bolý jolyndaǵy jetistikterimizdiń álemdik jarshysyna aınaldy. Árıne, burynǵy «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń qazaq mádenıeti men ádebıetine qosqan úlesin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Ol – so zamandaǵy beıbit ómirdiń, óner men bilimniń, eńbektiń qoldaýshysy da bola bildi. Máselen, kezinde kóptegen talantty jastardyń qalamger bolyp qalyptasýyna tıgizgen zor áserin aıtpaı ketýge áste bolmaıdy. О́tken tarıhymyzdy, ulttyń ózin-ózi taný jolynda jarııalanyp jatqan dúnıeler óz aldyna bólek áńgime. Sondaı-aq o zamandaǵy «Sosıalıstik Qazaqstan» basylymynyń taǵy bir ereksheligi – onyń qarapaıym eńbek adamdarynyń jetken jetistikterin udaıy nasıhattaýmen qatar, muń-muqtajdaryna da únemi sergek qarap, qoǵamda bola qalǵan ár ádiletsizdikke der kezinde ún qatyp otyratyn belsendiligi bolatyn. Búgingi «Egemen Qazaqstan» redaksııasynyń óz qyzmetinde sol dástúrdi de yqylas-yjdahatpen shynaıy jalǵastyryp kele jatqanyna qýanamyz. Halyq súıip oqıtyn basylymǵa aınalýdyń – ol da bir kepıetti kepili. «Egemen Qazaqstan» gazetiniń osynaý ǵasyrlyq shejiresi – elimizdiń jarqyn bolashaǵy jaıynda jazyla bastaǵan máńgilik tarıhynyń kúrdeli «kirispe bólimi» retinde jadymyzda saqtalady. Oǵan esh kúmán joq.
Arap ESPENBETOV, Shákárim ýnıversıtetiniń professory:
− Men «Egemendi» 70 jyldan beri oqımyn. 4 jasymda hat tanydym. Ákem maǵan «SQ-ny» ákel» deıtin. О́zi oqı bilmegennen keıin meni úıretý úshin daýystap oqytady eken. Sol kezden beri gazetti oqyp kelemin. Shyn máninde, «Egemen» halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili bolyp keledi. 200 myńdaı oqyrmany bar gazet elimizde joq. Biz basylymdaǵy jańashyldyqtarǵa únemi kóz tigip otyramyz. Gazet álemdegi bedeldi basylym «Nıý-Iork Taımspen» memorandýmǵa qol qoıǵanda aıryqsha qýandyq. HIH ǵasyrdyń orta kezinen beri shyǵatyn amerıkalyq basylymnyń tırajy 2 mıllıondaı eken. Sondaǵy jańalyqtardy ákelip engizý, úzdik maqalalardy aýdaryp jarııalaý gazet mazmunyn baıyta tústi deýge bolady. Mysaly, «Álemdegi eń qaýipti vırýs ne?», «Shaǵyn fermalardaǵy joǵary tehnologııa» taqyryptary qandaı! Osynyń bári jaı aqparat úshin berile salǵan dúnıe emes, óz elimiz de paıdalansyn, qoldansyn, bizge de ensin degen izgi nıetten týǵan qadam. Sondyqtan qaı kezde de «Egemenniń» orny bólek. Basylym qazirgi qazaq tiliniń qalyptasýyna da zor yqpalyn tıgizip jatyr. «Egemenniń» 100 jyldyǵy − eseıgen qazaq baspasóziniń 100 jyldyǵy.
Túsiphan TÚSIPBEKOV, qoǵam qaıratkeri:
− «Egemen» eldiń gazetine aınaldy. Sońǵy jyldary gazet betinde san alýan taqyrypty qamtyǵan synı maqalalar jıi jaryq kórip, ıgiligin el kórip jatyr. Sonyń nátıjesinde halyq basylymǵa bir taban jaqyndady. «Egemenniń» nazaryna ilikken taqyryp esh ýaqytta eleýsiz, eskerýsiz qalmaıdy. Basylymnyń ásirese aımaqtardaǵy áleýmettik máselelerge erekshe kóńil bólip, shalǵaı aýyldardaǵy jurttyń muń-muqtajyn júıeli túrde kóterip otyrýy bizdi aıryqsha qýantady. Máselen, «Egemende» shekaralyq aımaqtar máselesi bir emes, birneshe ret kóterildi. Onyń nátıjesiniń qalaı bolǵanyn kózi qaraqty oqyrman bilse kerek. Ǵasyrlyq toıyn atap ótip jatqan basylym osy baǵytynan áste taımaıtynyna kámil senemiz.
Raýshan QABJANQYZY,
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy
