Kóńildi kanıkýl kúnderi

Sársenbi, 8 tamyz 2012 7:52

«Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.» kompanııasy kópten beri ónim óndirýmen qatar saýaby mol isterdi de atqaryp keledi. Onyń naqty kórinisi – bar jaqsyny balalarǵa baǵyttaǵan jumysy bolyp otyr. Kompanııa Qarashyǵanaq munaı-gaz kondensatty ken orny ornalasqan mańaıdaǵy aýyldardyń balalaryna 2004 jyldan bastap «Talap» jazǵy lagerine demalýǵa joldamalardy berýdi ıgi dástúrge aınaldyrǵan. Ony odan ári aınaldyrýdy maqsat etken.

Sársenbi, 8 tamyz 2012 7:52

«Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.» kompanııasy kópten beri ónim óndirýmen qatar saýaby mol isterdi de atqaryp keledi. Onyń naqty kórinisi – bar jaqsyny balalarǵa baǵyttaǵan jumysy bolyp otyr. Kompanııa Qarashyǵanaq munaı-gaz kondensatty ken orny ornalasqan mańaıdaǵy aýyldardyń balalaryna 2004 jyldan bastap «Talap» jazǵy lagerine demalýǵa joldamalardy berýdi ıgi dástúrge aınaldyrǵan. Ony odan ári aınaldyrýdy maqsat etken.

QPO demeýshilik qyzmetin tu­raqty negizde júrgizedi. Jergilikti  qoǵamdastyqtardy damytý jónin­degi jobalarǵa qarjylyq qoldaý kór­setýdiń negizgi baǵyttary Kon­sýl­tatıvtik keńesterdiń otyrystarynda anyqtalady. Mundaı keńes­ter ká­sipshilikke taıaý mańdaǵy tórt kentte áreket etedi. Balalardyń jazǵy demalysy – atalǵan keńes­terdiń arqa­ýyna aınalǵan turaqty basymdyq­tarynyń biri. Jazǵy kanıkýl kez­derinde bórlilik jetkin­shek­ter Oral­­daǵy «Talap» gımnazııasy janynda ashylǵan lagerge baryp demalýdy unatady. Bıylǵy jaz aılarynda Qarashyǵanaq ken orny­nyń aýmaǵyndaǵy Bórli aýdanynyń Ýspenovka, Prıýralnyı, Jarsýat jáne Berezovka aýyl­darynyń jasy 7-den 14-ke deıingi 160 ul men qyzy tyny­ǵyp, boı tú­zeıdi. QPO-nyń or­nyqty damý bóli­miniń halyqpen ju­mys jónin­degi mamany Aqmaral Ádi­lova atal­ǵan jumyspen birneshe jyl­dar bo­ıy aınalysyp júr. Onyń aıtýynsha, «Talapta» balalardyń jaq­sy demalyp, kúsh jınaýyna jan-jaqty jaǵdaı jasalǵan.
– Balalar munda tez beıimdelip, ózderin tanytýǵa qushtar bolady, – deıdi ol. – Ár balanyń ózindik talaby men talanty bar. Mine, osy ushqyn­dardy tanyp-bilýge ustazdar kómekke keledi. Jetkinshekterdiń rý­­hanı je­tilýine aqyl-keńesterin berip, talmaı izdenis tanytady. Olar­dyń qa­lyp­tasyp, til tabysyp ketýlerine de jol silteıdi. Shyn máninde, «Talapta» bári tanymdy ári paıdaly. Balalar úıle­rine úne­mi úlken ásermen oralady. Munda alǵash ret bolǵan jetkin­shek kelesi joly da kelýge asyǵary sózsiz.
«Talapta» bolyp jaqsy isterge talaptanǵan jetkinshekterdiń júzin kórgende eriksiz qýanyshqa kenele­siń. Ár aýysym saıyn lagerge ke­letin balalardy búıirinde «Qara­shy­ǵanaq» degen jazýy bar jaıly avtobýstar jetkizedi. Olar demalys ornyna aıaq basqan sátten bastap-aq ózderin keremet jaqsy sezinedi. Aldymen ta­nystyq bastalady. Sodan keıin baryp jasaq sardary tańda­lady. О́zara syılastyq pen kómekke qol sozý tárizdi jaqsy dástúr qa­lyptasyp, sońy dostyqqa ulasady. Jabdyqtar men oıynshyqtarǵa uqyp­­ty qarap, kútip ustalady. Ishki tártip másele­leri udaıy nazarda. Erteńgilik jat­tyǵýlar erekshe ser­pi­lispen oryndalady. О́ıtkeni shynyq­sań shymyr bo­latynyń anyq. Bul tálimge bári úıir.
Lagerde ýaqytty barynsha paıdaly ári qyzyqty etip ótkizý máse­lesi oılastyrylǵan. Birinshi kezek­tegi mindet – ol balalardyń kóńil-kúıiniń kóterińki bolyp júrýi. Bul oraıda túrli is-sharalar uıymdas­ty­rylady jáne júıeli júrgiziledi. Al dárigerler jetkinshekterdiń shy­nyǵýyn jiti qadaǵalaıdy. Sondaı-aq serýenge shyǵý, oblystyq tarı­hı-ólketaný jáne ekologııa mura­jaı­laryna, teatrǵa, fılarmonııaǵa, shaǵyn haıýanattar saıabaǵyna baryp tanymdaryn arttyrýǵa da keń jol ashylǵan. Bıylǵy jaz ystyq bolyp tur. Osyǵan baılanysty qa­la saıabaǵynda demalý úshin «Talap» olarmen shart jasasqan. Balalar saıabaqtaǵy jaǵajaıda sýǵa túsip, taza aýa jutyp tynyǵady. Jaz jaınatyp, kún kúldiredi.
Lagerdegi tárbıeshiler ár bala­nyń júregine jol tabýǵa ábden ma­shyqtanyp alǵan. О́zara tatýlyq pen dostyq týrasynda kóp jumys tyndyrady. Osy jumystarǵa uıytqy bolyp júrgen Olga Kazansevanyń eńbegi erekshe. Aýysymnyń ár kúni naqty bir taqyrypqa arnalyp qo­ıy­lady. Máselen, «Basqa plane­ta­lyq­tar» kúninde ár jasaq óziniń yń­ǵaıyna qaraı ǵalamshar men kos­tıýmderdi oılap tabady. Bul kı­im­derdi árıne ózderi jasaıdy. Oǵan negizinen qaǵaz, gazet, býmalar jum­salady. Bir sózben aıtqanda, qııal men qol ónerine keń óris ashyl­ǵan. «Lager arýy» ataǵyna konkýrs ótip turady. Al  «Seriler» kúninde balalar júrektilik pen eptilikke kúsh synasady. Bı, sýret konkýrstary men sport saıystary jıi ótkiziledi. Keshkilik kún qo­rytyndysy shyǵa­rylady. Belsen­dilik tanytqan balalar dıplomdarmen jáne tátti júl­de­lermen (táttilermen) marapattalady.
– Bórli aýdanynan kelgen balalar jaıdary jáne kez kelgen iske yntaly, – dep túsindiredi lager dırektory Tatıana Larıoncheva. – Lagerde balalar biraýyq kompıýterden qol úzip, aı­nalaǵa shyn máninde aýanı qaraı alady. Mundaı «úzilis» bir sát bolsa da densaý­lyqqa  paıdaly eken­digi sóz­siz. Teledıdar tek aýa raıy qolaı­syz bolǵan jaǵdaıda kórsetiledi. Bunyń bári tabıǵat aıasynda shynaıy de­malýdyń kórinisi. Lagerde kúnine alty ret tamaq beriledi. Eki tańǵy as, onyń bireýi – dárýmendi. Jáne de eki kesh­ki as, onyń bireýi – sút ónimderi. Ult­tyq as úıiniń ta­ǵamdaryn  da daıyndaımyz. Bala­lar­dyń uıaly telefondary seıfte saqtalady. Aýysym aıaq­talǵan kezde ǵana qaıtary­lady. Al olar ata-analarymen arnaıy bólingen ýaqytta qalaaralyq baılanys boıynsha sóılesedi.
Lagerde ótken kúnder týraly arnaıy stend jasalady. Onda balalar men tárbıeshilerdiń tańdaýly sýret­teri ilinedi. Jasóspirim til­shi­ler jasaq qabyrǵa gazetterin shy­ǵarýǵa da yntaly.  Úıirmeler men seksııalar uıymdastyrylǵan. Ár­kim óziniń qa­laǵan súıikti isimen aınalysady. Qyzyqqa toly kúnder de zýlap ótedi. Sonyń qorytyndy­syn­daı, qoshtasý alaýy jaǵylady. Prıýralnyı kenti­nen kelgen Dınara Sultanbekova men Aslan Qadyr­bekov «Talaptaǵy» úlgili ister týraly rızashylyqpen aı­typ, kelesi kezdesýdi asyǵa kúte­tinderin jasyrmaıdy.
QPO-nyń ornyqty damý jónin­degi esebinde atap kórsetilgenindeı, ken ornynyń ınvestorlary aýdan­dyq «Meniń aýylym – meniń Otanym» atty sýretter, fotosýretter jáne shyǵarmalar konkýrsynyń de­meýshisi boldy. Úzdik jumystar arnaıy tizbege engizildi. Olar bıyl jaryq kórdi. Qarjylyq qoldaý «Báıterek» múgedek balalardyń ana­lary bir­lestigine, múmkindigi shek­teýli bala­larǵa arnalǵan bilim berý ortaly­ǵyna,  «Grasııa» bala­lar-jas­óspi­rimder voleıbol klýbyna kór­setildi. Aqsaıdaǵy óner mektebi oqý­shyla­rynyń Italııaǵa baryp kelýine qar­jy bólindi. So­nyń nátıjesinde olar Rım, Venesııa jáne Vatıkannyń galereıalary men murajaılarynda bolyp,  Flo­ren­sııa­daǵy sheberlik synybyna qa­tysty.  «Adem» bı an­sam­bli QPO-nyń kómegimen Saratovta ótken ha­lyq­aralyq balalar fes­tıvaline qa­tysýǵa múmkindik aldy. «Qara­shy­ǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.» kompanııasynyń qarjy­syna Bórli aýdanynyń balalaryna oıyn­shyqtar, kitaptar, trenajerler, al mektepter men balabaqshalarǵa jı­hazdar satyp alyndy. Bul kompa­nııanyń ıgilikti isteriniń tolyq tizi­mi emes. Ol aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taba bermek.
«Talap» lageriniń dırektory Tatıana Larıoncheva Qarashyǵanaqtyń ınvestorlary týraly tek tartymdy ǵana áńgime qozǵaıdy. Sebebi, olar bıznestiń áleýmettik jaýapkershi­liginiń úlgisi, qurmetke laıyqty jáne ónegeli istiń bastamashysy.
Marat AQQUL,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.