Qorǵansyzǵa qamqorshy shańyraq

Juma, 24 tamyz 2012 7:30

Astana qalasynda mektep oqýshylary arasynda sýret salýdan “О́mirimdi ónerge beıimdeımin” degen taqyrypta ótken respýblıkalyq baıqaýda bir top ońtústikqazaqstandyq talapkerlerdiń júldeger atanǵanyn estip qýandyq. Týyndylary el kólemindegi synaqta jaqsy baǵalanǵan bes jerlesimizdiń bári de Arys qalasyndaǵy balalar úıiniń tárbıeshileri ekeni kóńildi taǵy bir ósirdi.

Juma, 24 tamyz 2012 7:30

Astana qalasynda mektep oqýshylary arasynda sýret salýdan “О́mirimdi ónerge beıimdeımin” degen taqyrypta ótken respýblıkalyq baıqaýda bir top ońtústikqazaqstandyq talapkerlerdiń júldeger atanǵanyn estip qýandyq. Týyndylary el kólemindegi synaqta jaqsy baǵalanǵan bes jerlesimizdiń bári de Arys qalasyndaǵy balalar úıiniń tárbıeshileri ekeni kóńildi taǵy bir ósirdi.

Balalar úıi – ózi qurylǵaly asyraýshysyz qalǵan qarshadaı jas jandarǵa pana bolyp, olardyń bal­ǵyn shaǵyn baqytty etýge qoldan kelgenniń bárin úılestirip  kele jatqan shapaǵatty shańyraq. Ata-anasyz balǵyndar baspana­synyń 90 jylǵa jeteqabyl tarıhy bar. Oblys­ta birinshi sanmen belgilenedi. Keńes Úkimetiniń bastapqy kezin­degi aýmaly-tókpeli alasapyranynda isherge tamaǵy, kıerge kıimi joq janashyrsyz kó­kórimder úshin ashyl­ǵan Arys balalar úıi KSRO-ǵa keńinen tanymal boldy. Ulan-ǵaıyr uly der­javanyń túkpir-túkpirinen jet­kizilgen jetimekterdi saıasynda aıalady. Alyp eldiń ár qıyrynan osynda kelip tárbıelen­gender arasynda keıin ataǵy dúrki­re­­gen talaı tulǵalardy aıtpaǵanda, Arys balalar úıi túlekteriniń qatary­nan Beısen Ońtaev, Bergen Isahanov, Sydyq Smaıylov, Naǵı Ilıasov, Ivan Jýrba sııaqty bes birdeı Keńes Odaǵynyń Batyry shyqty. Qazaqtyń tuńǵysh dıplomanty, Máskeý bılegen dáýirdiń alǵashqy jyldarynda kóp til biletindigimen bilimdi, parasatty, zııaly, ǵulama ult ekenimizdi álemge jáne bir pash etken Tólegen Tá­jibaev ta osy uıada qanattandy. Balalar baspanasyna keıin halqynyń birtýar azamatynyń aty da berildi. Satı­ranyń sańlaq sarbazy Sadyq­bek Adambekov te osy balalar úıiniń túlegi.
Keńes ókimetiniń basyndaǵy qı­yn-qystaý jyldarynda, Uly Otan soǵysy kezeńinde, basqa da júrek syzdatar ártúrli jaǵdaı­larda Arys balalar úıine memleket qamqorly­ǵyn asa qajetsingen óndirler kóptep qabyldanǵany ras. Jan aýyrsa da aıtýǵa máj­búrmiz,  qazir de bul mekemede Qa­zaqstannyń ár shalǵaıy­nan etja­qyndarynan ajyraǵan 61 bala tárbıelenip jatyr. Keleshe­ginen úmit kútken órkenderdiń 20 paıyzy tul jetim. Qalǵany ata-analyq quqynan aıyrylǵandardyń, taǵ­dyrdyń túrli talqysyna ushyra­ǵandardyń urpaǵy. Mektep jasynan jetkennen soń sá­bıler úıinen áke­lingenderi de bar. Negizi qazaq, orys, osetın, ózbek, tá­jik, tatar ultta­rynyń týǵan-týys­tarynan kóz jazyp qalǵan balalary oqıdy. Bári de Arystaǵy qazaq mek­tebine barady. Sabaqqa qatynaýyn, odan qaıtýyn balalar úıiniń tárbıe­lenýshileri jiti qadaǵalaıdy.
Mekeme kógenkózderdiń sýy­ǵyna tońyp, ystyǵyna kúıip, kók qaýyr­syn­­darynyń qataıyp, túzý ushýyna barlyq qajetti múmkin­dikti jasap otyr. О́negeli tirliktiń órisi qashanda keń bolatynyna Arystaǵy balalar úıiniń burynǵy túlekteriniń de, qa­zirgi balaýsala­rynyń da arasynda talaı daryn­dylardyń tanylǵandyǵy dá­lel. Osynda boıy qatyp, býyny bekip shyqqan Erlan Bapanov “Aq kó­gershin” respýblıkalyq baıqaýy­nyń bas júldesin ıelendi, Nurlan Syrlybaev, Jandos Álmaǵanbetov, Ybyraı Baqyt, Qýantaı Sarybaev, Muh­tar Álibaev jáne basqalary ónerdiń ár salasynda talantymen jurtty tánti etip júr. Munda oń men solyn tany­ǵan kóptegen kó­k­órim bul kúnde eli­mizdiń ár qala­synda joǵary jáne arnaýly oqý oryndarynyń stýdenti sanalady. At jalyn minip, ómirden óz or­nyn tapqandarynan áli eshqaısysy da qanatymen ushqan, quıryǵymen qon­ǵan ortasynyń atyna bógde sóz jýytpapty.
Mekemeniń búgingi tárbıelený­shileri arasynda ilim-bilimge qush­tarlardyń, ónerdiń alýan túrine epsektilerdiń barlyǵy da dátke qýat. “Qyl qalam” úıirmesine múshe 12 bala ártúrli deńgeıdegi kórme­lerge tu­­­­­raqty túrde qatysady. Bul top elordada Astananyń 12 jyl­dyǵyna oraı ótkizilgen báıgede teledıdar jeńip alyp, ózderiniń súıikti de qutty mekenine tartý etti. Jas sýretshiler Baıqońyrda uıymdastyrylǵan ha­lyqaralyq baıqaýdyń birinshi júl­desin, el táýelsizdiginiń 20 jyldy­ǵyna ar­nalǵan konkýrstyń bas júl­desin ákeldi. Áke-sheshesi birdeı qaı­ys bolyp, baýyrynda ósken ájesi de dúnıeden ozǵannan keıin balalar úıine 7 jáne 5 jastarynda kelgen aǵaly-inili Dáýren men Erbol Kári­baevtardyń grafıka men gravıýralary dárejeli kórmelerde jaqsy ba­ǵalandy. Kishisi óleń de jazady. Talapker sýyrypsalma jas aqyn­darmen baǵyn da synaıdy. Arys­taǵy qatar­lastarymen ta­ǵdyr to­ǵys­tyrǵan Almaty obly­synyń Ile aýda­nynyń týmasy Samat Beke­baevtyń keskin­demeleri de úlken konkýrstarda kózge ilinip, óziniń ystyq meke­niniń már­tebesin asyrdy.
Jarym kóńil jetkinshekterdi qıyndyqta qoltyǵynan demep, saıa­syna alǵan úıdiń “El ishi – óner kenishi” úıirmesinde 20 qyz quraq kórpe, kilem, syrmaq, ulttyq basqa da buıymdardy toqýmen shuǵyl­danady. Káde-syılar jasaýshylar tobyna tartylǵan qoly eptilerdiń dúnıelerine de qyzyǵýshylar je­te­­di. Baspasózge úıirsekteri qala­daǵy baspahana arqyly “Baldáý­ren” gazetin de shyǵarady.
– Bú­ginde bizdegi balalar jańa úrdispen tárbıelenedi. Bul sońǵy kezde elimizde qabyldanǵan “Qazaq­stan balalary” baǵdarlamasy boıynsha balǵyndar men jasóspirim­der otbasylyq tálim berýge negiz­deledi. Ár otbasyǵa 7-10 bala bi­rik­­­­tiriledi. Olarǵa balalar úıi­niń qyzmetkerle­ri esebinen ápke beki­tiledi. Balalar osy otbasyda anasymen úıde birge turǵandaı ózderine tamaq ázirleıdi, sabaqqa daıyndalady. Sol úshin árbir otbasylyq topqa tıisti jeke as bólmesi, jatyn, oqý bólmeleri, jeke dárethanasy bar tutas blok bólin­gen. Ulandarymyzdy otbasy­lyq ǵuryppen, qulyqpen baýlýdyń olar­dyń boıynda ózara baýyrmal­dyq, jaqyndyq, bir-birin syılaý sezim­derin qalyptastyrýǵa yqpa­ly mol, – deıdi mekeme dırektory Gúljan Tasqynbaeva. – Balalar úıiniń tár­bıe­lenýshileri memleket­tiń tolyq qamqorlyǵynda. Túlep ushqandar­dyń bizden keıingi taǵ­dyry da eleýsiz qalmaıdy. Mem­lekettik grant­­qa ilikpegender jo­ǵary oqý oryndaryna oblys áki­miniń grantymen túsedi. Budan soń oblystyq bilim basqarmasy ózine qarasty kolledj­derge, tehlıseılerge joldamalar be­redi. Jumys istegisi kele­tinder áleý­mettik qam­syzdandyrý arqyly ma­mandyq alýyna qysqa merzimdik kýrstarǵa jiberiledi. Úsh aı jazda balalarymyz lagerlerge baryp, kanıkýlda jańa qurbylary­men dostasyp qaıtty. “Jetim kór­seń jebeı júr” dep halqymyz aıt­qandaı, Halyq­tar Dostyǵy ýnı­versıtetiniń pre­zıdenti Ábdimusa Qýatbekov, “Oil Securities” kúzet bólimshesiniń tór­aǵasy Faızýlla Abdýllaev sııaqty kóptegen qa­ı­yrym­dy azamattar­dyń turaqty de­meý­shiligi de bizden qanat qaǵyp shyq­qandardyń ómir­den óz oryndaryn tabýyna septigin tıgizip jatady. Tuń­ǵysh satıralyq romannyń avtory Sa­dyqbek ata­myzdyń elordada turatyn qyzy­nyń, “Astana-motors” korpora­sııa­­synyń salalyq dırektory Mar­jan­nyń bizge kómegine rızamyz.
Iá, qarshadaıynan taǵdyr tal­qy­syna ushyrasa da, memleket qam­qorlyǵyna alynǵan bul balalar bizdiń bolashaǵymyz. Biz jetimin jylatpaǵan halyqpyz, qorǵansyz­ǵa pana bolǵan elmiz. Olar – týǵan otanymen taǵdyry tamyrlas urpaq.
Jeńis BAHADÚR,
jýrnalıst.
Ońtústik Qazaqstan oblysy.