«Daýǵa núkte qoıatyn kez jetti» deıdi ońtústikqazaqstandyq bir top bas dáriger

Juma, 31 tamyz 2012 7:13

Elimizdiń áleýmettik jańǵyrtylýynyń basty qadamdary eń aldymen bilim berý, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jumystardan kórinedi. Adamdardyń óz densaýlyǵyna degen jaýapkershiligi, dárigerlik qyzmet kórsetýdi jaqsartý, turǵyndarǵa qalypty ómir súrip, tıimdi eńbek etý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaý asa mańyzdy mindetke aınalyp otyr. Osyǵan oraı, Ońtústikte qolǵa alynyp jatqan jumystar az emes. Sońǵy úsh jylda mektepke deıingi 723 mekeme iske qosyldy. 158 mektep, 133 densaýlyq saqtaý nysany paıdalanýǵa berildi. Bıyl densaýlyq saqtaý salasyna bıýdjetten 59,4 mıllıard teńge qarastyrylǵan. Osy salanyń 64 nysanynyń qurylysyna 5,8 mıllıard teńge bólindi. Jyl sońyna deıin 56 nysandy iske qosý josparlanǵan. Oblystaǵy densaýlyq saqtaý uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa 4,2 mıllıard teńge bólinip, jaraqtalý kórsetkishi 39,5 paıyzdan 49,8 paıyzǵa jetti. Munyń bári, saıyp kelgende, Elbasymyz tapsyrǵan mindetterdi sheshýge, qarapaıym adamdardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa, áleýmettik ádilettilikti nyǵaıtýǵa ákeletini aıan.

Juma, 31 tamyz 2012 7:13

Elimizdiń áleýmettik jańǵyrtylýynyń basty qadamdary eń aldymen bilim berý, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jumystardan kórinedi. Adamdardyń óz densaýlyǵyna degen jaýapkershiligi, dárigerlik qyzmet kórsetýdi jaqsartý, turǵyndarǵa qalypty ómir súrip, tıimdi eńbek etý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaý asa mańyzdy mindetke aınalyp otyr. Osyǵan oraı, Ońtústikte qolǵa alynyp jatqan jumystar az emes. Sońǵy úsh jylda mektepke deıingi 723 mekeme iske qosyldy. 158 mektep, 133 densaýlyq saqtaý nysany paıdalanýǵa berildi. Bıyl densaýlyq saqtaý salasyna bıýdjetten 59,4 mıllıard teńge qarastyrylǵan. Osy salanyń 64 nysanynyń qurylysyna 5,8 mıllıard teńge bólindi. Jyl sońyna deıin 56 nysandy iske qosý josparlanǵan. Oblystaǵy densaýlyq saqtaý uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa 4,2 mıllıard teńge bólinip, jaraqtalý kórsetkishi 39,5 paıyzdan 49,8 paıyzǵa jetti. Munyń bári, saıyp kelgende, Elbasymyz tapsyrǵan mindetterdi sheshýge, qarapaıym adamdardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa, áleýmettik ádilettilikti nyǵaıtýǵa ákeletini aıan.

Biraq nege ekenin qaıdam, memle­ketimiz medısına salasyna qarjyny úıip-tógip, aq jeleńdi aǵaıyndardyń alańsyz jumys isteýi úshin barlyq jaǵdaıdy jasap otyrsa da sońǵy ýaqytta Ońtústik Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basynan daý ketpeı-aq qoıdy. Kez kel­gen bıik maqsatqa birlik pen ynty­maqtyń arqasynda ǵana jetýge bolady emes pe? Birlik, yntymaq ornamaǵan jerde baq ta, bereke de bolmaıdy. Mine, Ońtústiktiń dárigerleri arasyn­daǵy alaýyzdyq arnasynan asyp, top-topqa bólinip, bir-birimen aıtysyp-tartysý­dyń saldarynan bolar osy salanyń tirliginen bereke ketkendeı… Áıteýir bul jaqtyń aq jeleńdi jandary arasynda bir mazasyzdyq, alań­daý­shylyq, kóńil tolmaýshylyq bar ekeni aıdan anyq. Buǵan kim kináli? Osy jaǵdaıǵa qalaı jettik?

«Bul jaǵdaıǵa Ońtústik Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarma­synyń bastyǵy Jumaǵalı Ismaılov tikeleı kináli», deıdi taıaýda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń osy oblys­taǵy tilshiler qosynynyń esigin qaq­qan bir top bas dáriger. «Shydamnyń da shegi bar. Oblysymyzdyń densaý­lyq saqtaý júıesindegi jónsizdiktiń kúnnen-kúnge ulǵaıýy, beleń alýy sizderge shaǵym­danýǵa májbúr etip otyr. Jergilikti, respýblıkalyq ba­s­pa­sóz betterinde jıi synalyp, ǵalam­tor júıesinde oblys ákiminen bastap Densaýlyq saqtaý mınıstriniń, Úkimet basshysynyń, tipti, Elbasy saıtyna deıin túsip jatqan aryz-shaǵymdardyń turaqty keıipkerine aınalǵan Ońtús­tik Qazaq­stan oblystyq densaýlyq saqtaý bas­qarmasynyń bastyǵy J.Ismaılovqa qatysty daýǵa núkte qoıa­tyn kez jetti dep oılaımyz.

Memleket basshysynyń saraly, sa­lıqaly saıasatyn nasıhattaıtyn, osy­nyń arqasynda elimizde júzege asyp jatqan oń nátıjelerdi jarııalaıtyn qara shańyraq – «Egemen Qazaqstan» gazetinde ústi­miz­degi jylǵy 26 mamyr kúni Sharafaddın Ámirovtiń «Núktesi qoıylmaıtyn daý» atty syn maqalasy jaryq kórdi. Onda oblystyń medısına salasynda ótken tenderlerde bas­shy­lardyń kinásinen únemdelmeı qal­ǵan bıýdjet qarjysy – 1 mıllıard teńgege qanshama shaǵyn aýrýhana, emhana salýǵa bolar edi… dep aıtylǵan. Bizder, ıaǵnı oblystyq densaýlyq salasynda uzaq jyldar qyzmet istep, ystyǵyna kúıip, sýyǵyna tońyp kele jatqan medısına uıymdarynyń basshylary bul maqalada aıtylǵan derekterdiń barlyǵy da túgeldeı shyndyq ekenin rastaımyz.

J.Ismaılov shyndyqty betke aıtatyn, óziniń oń jambasyna kelmeıtin basshylardy qýdalaýǵa ushyratýdy ábden meńgerip aldy. Dárigerler ǵana emes, memlekettik satyp alýǵa qatysý­ǵa nıettengen merdiger kompanııalar basshylarynyń da kópshiligi onyń kórsetken zábirin aıtyp, eńiregende etegi jasqa tolady. Soǵan qaraǵanda olardyń «tenderdi utý úshin aldyn ala 20 paıyz syıaqyny aparyp bermeseń, jeńiliske ushyraısyń» degen áńgime­leriniń astarynda bir shyndyqtyń bary ras-aý degen kúdikti oı keledi. «Jel turmasa shóptiń basy qımylda­maıdy» degen halyq naqylyna súıe­ner bolsaq, bul máseleniń de tıisti organdar tarapynan tekserilýi qajet-aq.

Jemqorlyq, tenderdegi ádiletsiz­dik sekildi máseleler tek densaýlyq saqtaý ǵana emes, ókinishke oraı, basqa da salalarda aragidik kórinis taýyp júr ǵoı. Osy ashyq hatty jazýymyzǵa máj­búrletken jaǵdaı ol ǵana emes. Biz­diń shymbaıymyzǵa batatyny – Ju­maǵalı Ismaılov myrzanyń basshy re­­tindegi rýhanı, adamgershilik, mo­ral­dyq-etı­kalyq bet-beınesi. Ismaı­lovtyń oıyna kelgenin isteıtin áper­baqan eser­li­gine osyǵan deıin jas­ty­ǵy bolar, laýazymdy qyzmettiń býyna balqyǵan mastyǵy bolar dep keńdik­pen, tózim­dilikpen, tipti keshi­rimmen de qarap kelgen edik. Biraq, Ismaılov myrza urtoqpaqtyǵyn údetken ústine údete túspese, aıylyn jııatyn túri joq.

Qaısybirin aıtaıyq. Ismaılovtyń shataq minezin, shekten shyqqan áre­ketin apta saıyn ótetin lezdemelerde kórip júrmiz. Medısınaǵa qatysty kúrdeli máselelerdi tyńǵylyqty túrde baıyppen, jan-jaqty talqylaý atymen joq. Onyń ornyna eki-úsh saǵatqa sozylatyn jıynda Ismaılov bılik-ústemshildigin kórsetip, qoqan-loqqy jasaıdy. Kópshiliktiń aldynda árbir bas dárigerdiń namysyna tıedi. Qyzmetkerlerdi tabanyna salyp taptaýdan lázzat alyp, rahattanatyn sekildi. Keıde tipti dárigerlerdi zaldan qýyp shyǵyp, jábirleýimen tynady. О́zekti máselelerge qatysty eshbir bas dáriger óz oıyn ashyq aıta almaıdy, óıtkeni ony Ismaılov myrza tyńdamaıdy da. Sóıleı bastaǵan bas dárigerlerdi toqtatyp qoıyp, kelemejdep muqatyp, mysqyldap, eldiń aldynda mazaqqa aınaldyra bastaıdy. Sońǵy mysaldardyń biri – 6 mamyr kúni ótken lezdemede qalalyq máslı­hattyń depýtaty, Arys qalalyq aýrý­hanasynyń bas dárigerine «Depýtat bolsań ózińe depýtatsyń. Mne plevat na tvoe depýtatstvo!», dep aıǵaılap, 200 dárigerdiń aldynda abyroıyn tó­gip, namysyn qorlady. Halyq qalaý­lysyna túkirgeni halyqqa túkirgeni emes pe? Árıne, «munyń qalaı?» dep, aýzyn ashqan jan tabylmady. Sebebi, Ismaılovtyń «qara tizimine» ilikken adam jumysynan aıyrylady. Sonda qalaı, aldyna kelgen qyzmetkerdiń jasynyń úlken-kishiligine qaramaı namysyna tıip, aýzynan aq ıt kirip, kók ıt shyǵatyny, betinen alyp, tósine shaýyp, jer-jebirine jetýi, oryndy-orynsyz ákireńdeýi J.Ismaılov myr­zanyń kúndelikti basqarý ádisine aı­nal­ǵany ma? Basqarý mádenıetine emes, basyný mádenıetsizdigine súıen­gen basqarma basshysynyń mundaı áre­ketteri bas dárigerlerdi quldyq sa­nanyń qaqpanyna ıtermelep bitti.

Basshylyq jáne kásiptik etıkadan jurdaı «Siz» ben «Senniń» arajigin ajyrata almaıtyn bul basshy den­saýlyq saqtaý salasynyń aryna tús­ken daq, kózine shyqqan súıelge aınal­ǵandaı. Dárigerlerdi quldyq sananyń tozdyrǵany sonshalyq, barlyǵy basyn ıip «láppaı, taqsyrdan» basqany bilmeıtin tobyrǵa aınalyp bara jatyr dersiń. Azamattyq, adamı, kásibı quqyǵymyzdy talap ete almaıtyn, joǵymyzdy aıtyp, barymyzdy qadir­leýge shamasy jetpeıtin jigersiz, mú­sápir halge jetip kelemiz.

J.Ismaılov onymen qoımaı lezdemeden keıin bas dárigerlerdi jeke-jeke óz kabınetine shaqyrady. Osyndaıda bastyqtyń kóńildegisin tappaǵan bas dárigerlerdiń talaıynyń taǵdyry tálkekke túskeni jasyryn emes. Qor­qytyp-úrkitip óz erkimen jumystan bosanýǵa aryz jazdyryp alyp, ese­sine kadrlyq bıznesti gúldendirýde. Osyndaı keleńsiz jaǵdaılardy kóre otyryp, kózjumbaılyqqa sala bersek, kósegemiz qalaı kógermek? «Shash al dese bas alyp» bas qamymen ǵana júrgen sheneýnik eldiń, halyqtyń qamyn oılaı ala ma? Osy jáıtter jaýapty basshylarǵa qanshama jazylsa da nátıjeniń shyǵar túri joq.

1999 jyly 23 shildede qabyldan­ǵan «Memlekettik qyzmet týraly» zańynyń 9-babyndaǵy «Memlekettik qyzmetkerdiń negizgi mindetteri» kór­se­tilgen. Osyndaǵy 7-tarmaqtyń «qyz­mettik etıka normalaryn saqtaý týraly» jáne 3 baptaǵy «qyzmettik quqy­ǵyn asyra siltemeý» týraly jazylǵan talaptar J.Ismaılov myrzaǵa ázirge júrmeı tur. Oblystyq densaýlyq saqtaý salasyn shıelenis pen shyrǵa­lańǵa salǵanyn, joǵaryda atalǵan bylyq-shylyqtarǵa jol bergenin na­zarǵa ala otyryp, Ismaılov myrzaǵa shara qoldanylýy tıis dep esepteımiz. Dá­rigerler qaýymynyń osy pikiri eske­rilse degen úmittemiz».

… Bas dárigerler osy aıtylǵan jáıtterdiń barlyǵyn qaǵazǵa túsirip, Memleket basshysynyń, OQ oblysy­nyń ákimi A.Myrzahmetovtiń nazaryna jáne taǵy birneshe quzyrly organ basshylaryna ashyq hat túrinde joldap otyr eken. Hat sońyna 10 bas dáriger qol qoıypty. Atap aıtqanda, S.Bek­jigitov, oblystyq kardıologııa dıs­pan­seriniń bas dárigeri, oblystyq más­lıhattyń depýtaty S.Rahymberdıev, oblystyq qan ortalyǵynyń bas dá­ri­geri, M.Azbekov, «Murat-Dantıst» klı­nıkasynyń bas dárigeri, A.Oshaq­baev, Qazyǵurt aýdandyq týberkýlez aýrýhanasynyń bas dárigeri, Q.Ońal­bekov, oblystyq júıke aýrýlary aýrý­hanasynyń bas dárigeri, Á.Sálimbekov, oblystyq narkodıspanserdiń bas dá­rigeri, I.Tóleev, T.Orynbaev atynda­ǵy oblystyq joǵary qysymdy otte­gimen emdeý ortalyǵynyń bas dárigeri, M.Kókenova, oblystyq perınataldyq ortalyqtyń bas dárigeri, K.Ydyrysov, «Doro» klınıkasynyń bas dári­geri, Á.Sultanbekov, oblystyq dez­stan­sanyń bas dárigeri.

Ońtústiktiń densaýlyq saqtaý sa­lasyndaǵy daý týraly «Egemen Qazaq­stan» gazeti buǵan deıin «Núktesi qo­ıylmaıtyn daý» atty maqala ja­rııa­laǵanyn joǵaryda aıttyq. Shynynda kúni búginge deıin daýdyń aıaqtalatyn túri joq. Qaıta kerisinshe, kúnnen-kúnge órship, keńge jaıylyp barady. Biz joǵarydaǵy ashyq hatta aıtylǵan jaıtterdiń anyq-qanyǵyn bilmek bolyp, OQO densaýlyq saqtaý basqar­ma­synyń bastyǵy Jumaǵalı Ismaılov­tyń ózine jolyqtyq. Eki aradaǵy qysqasha áńgime bylaısha órbidi.

– Ashyq hatta tender qarjysynyń belgili bir paıyzy syıaqy retinde beriledi degen kúdik aıtylǵan. Buǵan ne aıtasyz?

– Ol bas dárigerlerdiń tender ju­mysynda sharýasy bolmasyn. Olar­dyń tenderine tıisip jatqan eshkim joq. Bul tirlikti qadaǵalap, tekserip otyratyn arnaıy komıssııa bar.

– Kadrlardy qýdalaıdy, tym dó­reki, qyzmetkerlerdiń namysyna tıe­tin sózder aıtady, keıbirin jınalys­tan qýyp shyǵady degen joldarǵa ne aıtýǵa bolady?

– Men tek jumys talap etemin, jasyratyny joq, keı bas dárigerler jınalysqa daıyndyqsyz keledi. Sondaılarǵa tilimniń tıgeni ras. Men tek jumysty talap ettim.

– Elbasymyz N.Nazarbaev «Qazaq­stannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qa­raı 20 qadam» atty tujyrymda­ma­syn­da eńbek daýlarynyń aldyn alý, kı­kiljińdi meılinshe azaıtý týraly ke­ńinen aıtqan bolatyn. Siz nege osy bas dárigerlerdi qabyldap, sóılesip, daýdy tutandyrmaýǵa qadam jasama­dyńyz? Bas dárigerler sizdiń qabyl­da­maıtynyńyzdy aıtyp shaǵymdanady.

– Ol bas dárigerlerge meniń esigim qashanda ashyq. Kelip oıynda­ǵy­syn aıtamyn dese qabyldaýǵa ázirmin. Siz aqyry osy máselege aralastyńyz, múmkin ashyq hatqa qol qoıǵan bas dárigerlerdi siz alyp kelersiz. Osy meniń kabınetimde sóıleseıik, pikir­leseıik, barlyq kemshilikti syrtqa shyǵarǵansha osy jerde aıtsyn.

… Biz densaýlyq saqtaý basqarma­synyń bastyǵymen qol alysyp, sol kisiniń kabınetine bas dárigerlerdiń basyn qosýǵa ýádelesip taradyq. Shynyn aıtý kerek, Jumaǵalı Qazybaı­ulynyń daýdy sheshýge talpynys jasaýyna, bas dárigerlerge «aryzqoı­lar» dep muryn shúıirmesten ashyq áńgimege shaqyrýyna ishteı súısinip te qaldyq. Biraq, aradaǵy eki saǵatta sol áserimizden túk te qalmady. Biz bas­qarma bastyǵyna tús qaıta saǵat tórtten keıin kirip shyqsaq, J.Ismaılov saǵat altylarda ashyq hatqa qol qoıǵan bas dárigerlerge telefon shalyp, psıhologııalyq qysym jasap, tipti sol kúni oblystyq qan ortaly­ǵynyń bas dárigeri S.Rahymberdıevti jumysynan bosatyp ta jiberdi. Árıne, bul bas dárigerdi qyzmetinen basqa sebeppen bosatty, biraq, dál sol kúni ketýine ashyq hatqa qol qoıǵany sebep bolǵany aıdan anyq. Al, er­teńine ashyq hattaǵy birneshe bas dá­rigerdiń mekemelerine basqarma jaq­tan tekserýler saý ete qalǵan. Sóıtip, qazir ashyq hatqa qol qoıǵan bas dárigerlerdiń taǵdyry qyl ushynda tur. Rasynda qyzmetten ketýdiń kelesi kezegi kimdiki? Basqarma bastyǵy bul bas dárigerlerdi qyzmetterinen qýyp, barlyǵyn basyp-janshyp tastamaı toqtamaıtyn sııaqty. Shynyn aıtý kerek, ashyq hattyń deregin tekseremiz, ádildikke jetemiz dep bizdiń de yń­ǵaı­syz jaǵdaıda qalǵanymyz ras. Ádil­dik izdegen tájirıbeli dárigerler­di basty­ǵyna ustap bergendeı ári-sári kúıde qaldy?. Sonda bizdiń qoǵamda qolynda bıligi barlar qonyshynan basyp, quqyn qorǵap júrgenderdi qyzme­tinen «qurbandyqqa» shalyp jibere beretin bolǵany ma? Mine, osylaısha Jumaǵa­lı Ismaılovtyń shyn bet per­desi ashyldy. Qol alysyp, ýáde bergen J. Ismaılov aıaq astynan aınyp, bas dári­gerlermen kezdesýden nege bas tartty?­ Álde basqarma bastyǵy qýys­ta­nyp, bir nárseden seskene me? Qa­laı aıt­saq ta J. Ismaılovtyń ıman-parasatynan góri qolyndaǵy bıligine qatty senetini, bıligin qamshy sııaqty ońdy-soldy jumsaıtyny baıqalyp qaldy.

Jaqynda ǵana qut-berekesi tasyǵan Túlkibasta «Yrys aldy – yntymaq» forýmy ótti. Osy is-sharada oblys ákimi Asqar Myrzahmetov parasatty pi­kirler qozǵap, baıypty bátýaǵa kelip, eldiń yntymaǵyn, birligin óris­tetý máselesi týraly úlgi bolarlyq áńgime aıtty. Shynynda Ońtústik Qazaqstan­nyń árbir turǵyny yrys aldy – yn­tymaqtyń tý ustaýshysy ekenin esten shyǵarmaý kerek. Medısına salasy da bir el, bir kúsh, úlken sala. Endeshe, oblys ákimi Asqar Myrzahmetov eldi birlikke shaqyryp, eldiń yntymaǵyn uıystyrýǵa jantalasyp júrgende onyń komandasyndaǵy den­saýlyq saq­taý basqarmasynyń basty­ǵy J.Ismaılov basqaratyn salada sol birlik, yntymaqtyń bolmaı turǵany qalaı? «Baq qaıda barasyń? Ynty­maqqa baramyn» degendi Jumaǵalı Ismaılovtyń jadynda saqtamaǵany ókinishti-aq…

Oralhan DÁÝIT,

«Egemen Qazaqstan».

Ońtústik Qazaqstan oblysy.

Juma, 31 tamyz 2012 7:13

Elimizdiń áleýmettik jańǵyrtylýynyń basty qadamdary eń aldymen bilim berý, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jumystardan kórinedi. Adamdardyń óz densaýlyǵyna degen jaýapkershiligi, dárigerlik qyzmet kórsetýdi jaqsartý, turǵyndarǵa qalypty ómir súrip, tıimdi eńbek etý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaý asa mańyzdy mindetke aınalyp otyr. Osyǵan oraı, Ońtústikte qolǵa alynyp jatqan jumystar az emes. Sońǵy úsh jylda mektepke deıingi 723 mekeme iske qosyldy. 158 mektep, 133 densaýlyq saqtaý nysany paıdalanýǵa berildi. Bıyl densaýlyq saqtaý salasyna bıýdjetten 59,4 mıllıard teńge qarastyrylǵan. Osy salanyń 64 nysanynyń qurylysyna 5,8 mıllıard teńge bólindi. Jyl sońyna deıin 56 nysandy iske qosý josparlanǵan. Oblystaǵy densaýlyq saqtaý uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa 4,2 mıllıard teńge bólinip, jaraqtalý kórsetkishi 39,5 paıyzdan 49,8 paıyzǵa jetti. Munyń bári, saıyp kelgende, Elbasymyz tapsyrǵan mindetterdi sheshýge, qarapaıym adamdardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa, áleýmettik ádilettilikti nyǵaıtýǵa ákeletini aıan.

Biraq nege ekenin qaıdam, memle­ketimiz medısına salasyna qarjyny úıip-tógip, aq jeleńdi aǵaıyndardyń alańsyz jumys isteýi úshin barlyq jaǵdaıdy jasap otyrsa da sońǵy ýaqytta Ońtústik Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basynan daý ketpeı-aq qoıdy. Kez kel­gen bıik maqsatqa birlik pen ynty­maqtyń arqasynda ǵana jetýge bolady emes pe? Birlik, yntymaq ornamaǵan jerde baq ta, bereke de bolmaıdy. Mine, Ońtústiktiń dárigerleri arasyn­daǵy alaýyzdyq arnasynan asyp, top-topqa bólinip, bir-birimen aıtysyp-tartysý­dyń saldarynan bolar osy salanyń tirliginen bereke ketkendeı… Áıteýir bul jaqtyń aq jeleńdi jandary arasynda bir mazasyzdyq, alań­daý­shylyq, kóńil tolmaýshylyq bar ekeni aıdan anyq. Buǵan kim kináli? Osy jaǵdaıǵa qalaı jettik?

«Bul jaǵdaıǵa Ońtústik Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarma­synyń bastyǵy Jumaǵalı Ismaılov tikeleı kináli», deıdi taıaýda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń osy oblys­taǵy tilshiler qosynynyń esigin qaq­qan bir top bas dáriger. «Shydamnyń da shegi bar. Oblysymyzdyń densaý­lyq saqtaý júıesindegi jónsizdiktiń kúnnen-kúnge ulǵaıýy, beleń alýy sizderge shaǵym­danýǵa májbúr etip otyr. Jergilikti, respýblıkalyq ba­s­pa­sóz betterinde jıi synalyp, ǵalam­tor júıesinde oblys ákiminen bastap Densaýlyq saqtaý mınıstriniń, Úkimet basshysynyń, tipti, Elbasy saıtyna deıin túsip jatqan aryz-shaǵymdardyń turaqty keıipkerine aınalǵan Ońtús­tik Qazaq­stan oblystyq densaýlyq saqtaý bas­qarmasynyń bastyǵy J.Ismaılovqa qatysty daýǵa núkte qoıa­tyn kez jetti dep oılaımyz.

Memleket basshysynyń saraly, sa­lıqaly saıasatyn nasıhattaıtyn, osy­nyń arqasynda elimizde júzege asyp jatqan oń nátıjelerdi jarııalaıtyn qara shańyraq – «Egemen Qazaqstan» gazetinde ústi­miz­degi jylǵy 26 mamyr kúni Sharafaddın Ámirovtiń «Núktesi qoıylmaıtyn daý» atty syn maqalasy jaryq kórdi. Onda oblystyń medısına salasynda ótken tenderlerde bas­shy­lardyń kinásinen únemdelmeı qal­ǵan bıýdjet qarjysy – 1 mıllıard teńgege qanshama shaǵyn aýrýhana, emhana salýǵa bolar edi… dep aıtylǵan. Bizder, ıaǵnı oblystyq densaýlyq salasynda uzaq jyldar qyzmet istep, ystyǵyna kúıip, sýyǵyna tońyp kele jatqan medısına uıymdarynyń basshylary bul maqalada aıtylǵan derekterdiń barlyǵy da túgeldeı shyndyq ekenin rastaımyz.

J.Ismaılov shyndyqty betke aıtatyn, óziniń oń jambasyna kelmeıtin basshylardy qýdalaýǵa ushyratýdy ábden meńgerip aldy. Dárigerler ǵana emes, memlekettik satyp alýǵa qatysý­ǵa nıettengen merdiger kompanııalar basshylarynyń da kópshiligi onyń kórsetken zábirin aıtyp, eńiregende etegi jasqa tolady. Soǵan qaraǵanda olardyń «tenderdi utý úshin aldyn ala 20 paıyz syıaqyny aparyp bermeseń, jeńiliske ushyraısyń» degen áńgime­leriniń astarynda bir shyndyqtyń bary ras-aý degen kúdikti oı keledi. «Jel turmasa shóptiń basy qımylda­maıdy» degen halyq naqylyna súıe­ner bolsaq, bul máseleniń de tıisti organdar tarapynan tekserilýi qajet-aq.

Jemqorlyq, tenderdegi ádiletsiz­dik sekildi máseleler tek densaýlyq saqtaý ǵana emes, ókinishke oraı, basqa da salalarda aragidik kórinis taýyp júr ǵoı. Osy ashyq hatty jazýymyzǵa máj­búrletken jaǵdaı ol ǵana emes. Biz­diń shymbaıymyzǵa batatyny – Ju­maǵalı Ismaılov myrzanyń basshy re­­tindegi rýhanı, adamgershilik, mo­ral­dyq-etı­kalyq bet-beınesi. Ismaı­lovtyń oıyna kelgenin isteıtin áper­baqan eser­li­gine osyǵan deıin jas­ty­ǵy bolar, laýazymdy qyzmettiń býyna balqyǵan mastyǵy bolar dep keńdik­pen, tózim­dilikpen, tipti keshi­rimmen de qarap kelgen edik. Biraq, Ismaılov myrza urtoqpaqtyǵyn údetken ústine údete túspese, aıylyn jııatyn túri joq.

Qaısybirin aıtaıyq. Ismaılovtyń shataq minezin, shekten shyqqan áre­ketin apta saıyn ótetin lezdemelerde kórip júrmiz. Medısınaǵa qatysty kúrdeli máselelerdi tyńǵylyqty túrde baıyppen, jan-jaqty talqylaý atymen joq. Onyń ornyna eki-úsh saǵatqa sozylatyn jıynda Ismaılov bılik-ústemshildigin kórsetip, qoqan-loqqy jasaıdy. Kópshiliktiń aldynda árbir bas dárigerdiń namysyna tıedi. Qyzmetkerlerdi tabanyna salyp taptaýdan lázzat alyp, rahattanatyn sekildi. Keıde tipti dárigerlerdi zaldan qýyp shyǵyp, jábirleýimen tynady. О́zekti máselelerge qatysty eshbir bas dáriger óz oıyn ashyq aıta almaıdy, óıtkeni ony Ismaılov myrza tyńdamaıdy da. Sóıleı bastaǵan bas dárigerlerdi toqtatyp qoıyp, kelemejdep muqatyp, mysqyldap, eldiń aldynda mazaqqa aınaldyra bastaıdy. Sońǵy mysaldardyń biri – 6 mamyr kúni ótken lezdemede qalalyq máslı­hattyń depýtaty, Arys qalalyq aýrý­hanasynyń bas dárigerine «Depýtat bolsań ózińe depýtatsyń. Mne plevat na tvoe depýtatstvo!», dep aıǵaılap, 200 dárigerdiń aldynda abyroıyn tó­gip, namysyn qorlady. Halyq qalaý­lysyna túkirgeni halyqqa túkirgeni emes pe? Árıne, «munyń qalaı?» dep, aýzyn ashqan jan tabylmady. Sebebi, Ismaılovtyń «qara tizimine» ilikken adam jumysynan aıyrylady. Sonda qalaı, aldyna kelgen qyzmetkerdiń jasynyń úlken-kishiligine qaramaı namysyna tıip, aýzynan aq ıt kirip, kók ıt shyǵatyny, betinen alyp, tósine shaýyp, jer-jebirine jetýi, oryndy-orynsyz ákireńdeýi J.Ismaılov myr­zanyń kúndelikti basqarý ádisine aı­nal­ǵany ma? Basqarý mádenıetine emes, basyný mádenıetsizdigine súıen­gen basqarma basshysynyń mundaı áre­ketteri bas dárigerlerdi quldyq sa­nanyń qaqpanyna ıtermelep bitti.

Basshylyq jáne kásiptik etıkadan jurdaı «Siz» ben «Senniń» arajigin ajyrata almaıtyn bul basshy den­saýlyq saqtaý salasynyń aryna tús­ken daq, kózine shyqqan súıelge aınal­ǵandaı. Dárigerlerdi quldyq sananyń tozdyrǵany sonshalyq, barlyǵy basyn ıip «láppaı, taqsyrdan» basqany bilmeıtin tobyrǵa aınalyp bara jatyr dersiń. Azamattyq, adamı, kásibı quqyǵymyzdy talap ete almaıtyn, joǵymyzdy aıtyp, barymyzdy qadir­leýge shamasy jetpeıtin jigersiz, mú­sápir halge jetip kelemiz.

J.Ismaılov onymen qoımaı lezdemeden keıin bas dárigerlerdi jeke-jeke óz kabınetine shaqyrady. Osyndaıda bastyqtyń kóńildegisin tappaǵan bas dárigerlerdiń talaıynyń taǵdyry tálkekke túskeni jasyryn emes. Qor­qytyp-úrkitip óz erkimen jumystan bosanýǵa aryz jazdyryp alyp, ese­sine kadrlyq bıznesti gúldendirýde. Osyndaı keleńsiz jaǵdaılardy kóre otyryp, kózjumbaılyqqa sala bersek, kósegemiz qalaı kógermek? «Shash al dese bas alyp» bas qamymen ǵana júrgen sheneýnik eldiń, halyqtyń qamyn oılaı ala ma? Osy jáıtter jaýapty basshylarǵa qanshama jazylsa da nátıjeniń shyǵar túri joq.

1999 jyly 23 shildede qabyldan­ǵan «Memlekettik qyzmet týraly» zańynyń 9-babyndaǵy «Memlekettik qyzmetkerdiń negizgi mindetteri» kór­se­tilgen. Osyndaǵy 7-tarmaqtyń «qyz­mettik etıka normalaryn saqtaý týraly» jáne 3 baptaǵy «qyzmettik quqy­ǵyn asyra siltemeý» týraly jazylǵan talaptar J.Ismaılov myrzaǵa ázirge júrmeı tur. Oblystyq densaýlyq saqtaý salasyn shıelenis pen shyrǵa­lańǵa salǵanyn, joǵaryda atalǵan bylyq-shylyqtarǵa jol bergenin na­zarǵa ala otyryp, Ismaılov myrzaǵa shara qoldanylýy tıis dep esepteımiz. Dá­rigerler qaýymynyń osy pikiri eske­rilse degen úmittemiz».

… Bas dárigerler osy aıtylǵan jáıtterdiń barlyǵyn qaǵazǵa túsirip, Memleket basshysynyń, OQ oblysy­nyń ákimi A.Myrzahmetovtiń nazaryna jáne taǵy birneshe quzyrly organ basshylaryna ashyq hat túrinde joldap otyr eken. Hat sońyna 10 bas dáriger qol qoıypty. Atap aıtqanda, S.Bek­jigitov, oblystyq kardıologııa dıs­pan­seriniń bas dárigeri, oblystyq más­lıhattyń depýtaty S.Rahymberdıev, oblystyq qan ortalyǵynyń bas dá­ri­geri, M.Azbekov, «Murat-Dantıst» klı­nıkasynyń bas dárigeri, A.Oshaq­baev, Qazyǵurt aýdandyq týberkýlez aýrýhanasynyń bas dárigeri, Q.Ońal­bekov, oblystyq júıke aýrýlary aýrý­hanasynyń bas dárigeri, Á.Sálimbekov, oblystyq narkodıspanserdiń bas dá­rigeri, I.Tóleev, T.Orynbaev atynda­ǵy oblystyq joǵary qysymdy otte­gimen emdeý ortalyǵynyń bas dárigeri, M.Kókenova, oblystyq perınataldyq ortalyqtyń bas dárigeri, K.Ydyrysov, «Doro» klınıkasynyń bas dári­geri, Á.Sultanbekov, oblystyq dez­stan­sanyń bas dárigeri.

Ońtústiktiń densaýlyq saqtaý sa­lasyndaǵy daý týraly «Egemen Qazaq­stan» gazeti buǵan deıin «Núktesi qo­ıylmaıtyn daý» atty maqala ja­rııa­laǵanyn joǵaryda aıttyq. Shynynda kúni búginge deıin daýdyń aıaqtalatyn túri joq. Qaıta kerisinshe, kúnnen-kúnge órship, keńge jaıylyp barady. Biz joǵarydaǵy ashyq hatta aıtylǵan jaıtterdiń anyq-qanyǵyn bilmek bolyp, OQO densaýlyq saqtaý basqar­ma­synyń bastyǵy Jumaǵalı Ismaılov­tyń ózine jolyqtyq. Eki aradaǵy qysqasha áńgime bylaısha órbidi.

– Ashyq hatta tender qarjysynyń belgili bir paıyzy syıaqy retinde beriledi degen kúdik aıtylǵan. Buǵan ne aıtasyz?

– Ol bas dárigerlerdiń tender ju­mysynda sharýasy bolmasyn. Olar­dyń tenderine tıisip jatqan eshkim joq. Bul tirlikti qadaǵalap, tekserip otyratyn arnaıy komıssııa bar.

– Kadrlardy qýdalaıdy, tym dó­reki, qyzmetkerlerdiń namysyna tıe­tin sózder aıtady, keıbirin jınalys­tan qýyp shyǵady degen joldarǵa ne aıtýǵa bolady?

– Men tek jumys talap etemin, jasyratyny joq, keı bas dárigerler jınalysqa daıyndyqsyz keledi. Sondaılarǵa tilimniń tıgeni ras. Men tek jumysty talap ettim.

– Elbasymyz N.Nazarbaev «Qazaq­stannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qa­raı 20 qadam» atty tujyrymda­ma­syn­da eńbek daýlarynyń aldyn alý, kı­kiljińdi meılinshe azaıtý týraly ke­ńinen aıtqan bolatyn. Siz nege osy bas dárigerlerdi qabyldap, sóılesip, daýdy tutandyrmaýǵa qadam jasama­dyńyz? Bas dárigerler sizdiń qabyl­da­maıtynyńyzdy aıtyp shaǵymdanady.

– Ol bas dárigerlerge meniń esigim qashanda ashyq. Kelip oıynda­ǵy­syn aıtamyn dese qabyldaýǵa ázirmin. Siz aqyry osy máselege aralastyńyz, múmkin ashyq hatqa qol qoıǵan bas dárigerlerdi siz alyp kelersiz. Osy meniń kabınetimde sóıleseıik, pikir­leseıik, barlyq kemshilikti syrtqa shyǵarǵansha osy jerde aıtsyn.

… Biz densaýlyq saqtaý basqarma­synyń bastyǵymen qol alysyp, sol kisiniń kabınetine bas dárigerlerdiń basyn qosýǵa ýádelesip taradyq. Shynyn aıtý kerek, Jumaǵalı Qazybaı­ulynyń daýdy sheshýge talpynys jasaýyna, bas dárigerlerge «aryzqoı­lar» dep muryn shúıirmesten ashyq áńgimege shaqyrýyna ishteı súısinip te qaldyq. Biraq, aradaǵy eki saǵatta sol áserimizden túk te qalmady. Biz bas­qarma bastyǵyna tús qaıta saǵat tórtten keıin kirip shyqsaq, J.Ismaılov saǵat altylarda ashyq hatqa qol qoıǵan bas dárigerlerge telefon shalyp, psıhologııalyq qysym jasap, tipti sol kúni oblystyq qan ortaly­ǵynyń bas dárigeri S.Rahymberdıevti jumysynan bosatyp ta jiberdi. Árıne, bul bas dárigerdi qyzmetinen basqa sebeppen bosatty, biraq, dál sol kúni ketýine ashyq hatqa qol qoıǵany sebep bolǵany aıdan anyq. Al, er­teńine ashyq hattaǵy birneshe bas dá­rigerdiń mekemelerine basqarma jaq­tan tekserýler saý ete qalǵan. Sóıtip, qazir ashyq hatqa qol qoıǵan bas dárigerlerdiń taǵdyry qyl ushynda tur. Rasynda qyzmetten ketýdiń kelesi kezegi kimdiki? Basqarma bastyǵy bul bas dárigerlerdi qyzmetterinen qýyp, barlyǵyn basyp-janshyp tastamaı toqtamaıtyn sııaqty. Shynyn aıtý kerek, ashyq hattyń deregin tekseremiz, ádildikke jetemiz dep bizdiń de yń­ǵaı­syz jaǵdaıda qalǵanymyz ras. Ádil­dik izdegen tájirıbeli dárigerler­di basty­ǵyna ustap bergendeı ári-sári kúıde qaldy?. Sonda bizdiń qoǵamda qolynda bıligi barlar qonyshynan basyp, quqyn qorǵap júrgenderdi qyzme­tinen «qurbandyqqa» shalyp jibere beretin bolǵany ma? Mine, osylaısha Jumaǵa­lı Ismaılovtyń shyn bet per­desi ashyldy. Qol alysyp, ýáde bergen J. Ismaılov aıaq astynan aınyp, bas dári­gerlermen kezdesýden nege bas tartty?­ Álde basqarma bastyǵy qýys­ta­nyp, bir nárseden seskene me? Qa­laı aıt­saq ta J. Ismaılovtyń ıman-parasatynan góri qolyndaǵy bıligine qatty senetini, bıligin qamshy sııaqty ońdy-soldy jumsaıtyny baıqalyp qaldy.

Jaqynda ǵana qut-berekesi tasyǵan Túlkibasta «Yrys aldy – yntymaq» forýmy ótti. Osy is-sharada oblys ákimi Asqar Myrzahmetov parasatty pi­kirler qozǵap, baıypty bátýaǵa kelip, eldiń yntymaǵyn, birligin óris­tetý máselesi týraly úlgi bolarlyq áńgime aıtty. Shynynda Ońtústik Qazaqstan­nyń árbir turǵyny yrys aldy – yn­tymaqtyń tý ustaýshysy ekenin esten shyǵarmaý kerek. Medısına salasy da bir el, bir kúsh, úlken sala. Endeshe, oblys ákimi Asqar Myrzahmetov eldi birlikke shaqyryp, eldiń yntymaǵyn uıystyrýǵa jantalasyp júrgende onyń komandasyndaǵy den­saýlyq saq­taý basqarmasynyń basty­ǵy J.Ismaılov basqaratyn salada sol birlik, yntymaqtyń bolmaı turǵany qalaı? «Baq qaıda barasyń? Ynty­maqqa baramyn» degendi Jumaǵalı Ismaılovtyń jadynda saqtamaǵany ókinishti-aq…

Oralhan DÁÝIT,

«Egemen Qazaqstan».

Ońtústik Qazaqstan oblysy.