Onjyldyq perspektıvalary: ulttyń jańa ıgiligi

Qurmetti delegattar jáne sezd qonaqtary! Qadirli partııalastar!

Barshańyzdy «Nur Otan» partııa­synyń 20 jyldyq mereıtoıymen shyn júrekten quttyqtaımyn! 1999 jylǵy 1 naýryz egemen elimizdiń jylnamasyna partııamyzdyń negizi qalanǵan kún retinde endi. Tarıh ólshemimen qaraǵanda bul – kóp ýaqyt emes, biraq biz úshin tutas dáýirge para-par. Ǵasyrlar toǵysyndaǵy kúrdeli ekonomıkalyq jaǵdaı tez arada durys tańdaý jasaýymyzdy talap etti. Tá­ýelsizdigimizdi nyǵaıtyp, myqty mem­­leket qurý úshin bizge batyl ári mańyz­dy reformalar jasaý kerek boldy. Áıt­pese, órkenıet jolyna bastaıtyn álem­dik damý kóshinen qalyp qoıatyn edik. Osyn­daı uly maqsatty kózdegen «Nur Otan» partııasy halyqtyń senimin aqtap, or­nyqty ilgerileýimizdi qamtamasyz ete­tin birden-bir saıası kúshke aınaldy. Syn­darly jyldarda janymnan tabylyp, bıik belesterdi baǵyndyrýǵa atsalysqan partııalastaryma alǵysymdy bildiremin. Men búgin ózderińizben birge atqarǵan jumysymyzdy qorytyndylap, bolashaq baǵdarymyz týraly oı bólissem deımin.

Eń aldymen, qol jetkizgen je­tis­­tik­terimizdi aıshyqtaıtyn naqty fak­tilerge toqtalaıyn. Elimizdiń ekono­­mı­kasy aıtarlyqtaı ósti. Syrtqy saýda aınalymynyń kólemi 9 ese­den astam artty. Qazaqstanǵa shetel­den 320 mıllıard dol­larǵa jýyq tike­leı ınvestısııa tar­tyldy. Azamat­tary­myzdyń kirisin 16 ese kó­beıttik. 141 mıllıon sharshy metr­den astam tur­ǵyn úı salyndy. Búkil eli­mizde áleý­mettik mańyzy zor jańa ınfra­qurylym nysandary boı kóterdi. 1 400 zamanaýı aýrýhana, emhanalar men ambýlatorııa­lar, 2 865 jańa mektep, kolledjder men balabaqshalar ashyldy. Munyń bári – búkil halqymyzdyń eren eńbeginiń nátıjesi. «Nur Otan» memlekettik ma­ńyzy bar sheshimder qabyldaýǵa yqpal etip, saılaýshylardyń senimin aqtap keledi, dep atap ótken Memleket basshysy jańa ýaqyt aldymyzdan jańa syn-qaterlerdi tartyp otyrǵanyn, álem permanentti týrbýlenttilik jaǵdaıyna dendeı enip bara jatqanyn aıtty. El­basynyń aıtýynsha, bul jaǵdaı rýhy­myzdy túsirip, bolashaq aldynda jú­rek­sinýge sebep bolmaýy tıis. Kez kel­gen daǵdarys túrli silkinistermen qatar júredi, sonymen bir mezgilde ósý­ge qajetti keńistik qalyptastyryp, múm­kin­dikter terezesin ashady. Bastysy, damý­dyń durys baǵytyn tańdap, qoǵamdy alǵa qoıǵan maqsattarǵa jumyldyra bilý. 

Kez kelgen ekonomıkalyq jetistikter men geosaıası jeńister, árbir adamnyń ál-aýqatynyń artýyna ákelmese, onyń úl­ken máni de, quny da bolmaıdy. XXI ǵa­syrdaǵy memleketterdiń ornyqty damý formýlasy men órkendeýiniń qu­pııa­sy osynda jatyr, dep atap ótken Nursultan Nazarbaev búgingi sezd óziniń tapsyrmasymen ázirlengen, partııanyń 2030 jylǵa deıingi «Baqýatty qoǵam: on­jyldyqtyń 10 maqsaty» baǵdarlamasyn qarastyratynyna toqtaldy. Elbasynyń aıtýynsha, baǵdarlama strategııalyq kózqarastyń aýqymdy kókjıegin ashady jáne qoǵam men memlekettiń aldaǵy on­jyl­dyqtaǵy damýynyń negizgi qyr­laryn aı­qyndaıdy. О́ıtkeni aldaǵy on jyl bizdiń ozyq otyz memlekettiń qataryna umtylýymyzdaǵy sheshýshi kezeń bolmaq. 

Bul oraıda, Qazaqstan Prezıdenti biz ulttyq ıdeıamyzdy basshylyqqa alýǵa tıis ekenimizdi aıtty. Al onyń bazalyq quramdaýyshtary ulttyq birlik, básekege qabiletti qýatty ekonomıka, órkendeýshi zııatker qoǵam, álemde laıyqty qurmetke ıe el ekeni belgili. Osynyń bári Qazaq­stan­nyń tabysty damýynyń negizi bolyp sana­lady. О́z kezeginde, Ulttyq birlik dok­trınasy tórt tirekke súıenedi: 1.Or­taq tarıh; 2.Ortaq qundylyqtar; 3.Ortaq Otan; 4.Ortaq bolashaq. 

Elbasy budan ári basty basymdyq – azamattardyń turmys deńgeıin jáne Qazaqstannyń damýyn áleýmetke baǵ­darlanǵan memleket retinde qamtamasyz etý ekenine toqtala kelip, tipti eń kúrdeli kezeńderde áleýmettik mindettemelerdiń oryndalǵanyn atap aıtty. 

Biz damý shyǵyndaryn tómendetpeı, muqtajdarǵa kómektesýge tıispiz. Bıyl áleýmettik salaǵa respýblıkalyq bıýdjettiń barlyq shyǵystarynyń 45 paıyzdan astamy baǵyttaldy. So­ny­men bir mezgilde bizde belgili bir teń­siz­dikter men áleýmettik bólikte prob­lemaly núkteler paıda boldy. Osy­ǵan baılanysty men Ulttyq qordan azamattarymyzdyń ómir sapasy men ál-aýqatyn arttyrýǵa qarajat bólý jóninde sheshim qabyldadym. Úkimet osy maqsatqa bólinetin shyǵystardy durys ákimshilendirýi tıis, degen Elbasy biz qazir úlken syn-qaterler men jahandyq belgisizdik jaǵdaıynda ómir súrip jatqanymyzdy, jınaqtaǵan qorymyz budan da kúrdeli ýaqyttarda kerek bolýy múmkindigin umytpaýdy eskertti. 

Memleket basshysy atap ótkendeı, áleýmettik saıasat teńgerimdi bolýy ári ma­syl­dyq kóńil kúıdiń ósýine jol ber­meýi tıis. Kómek asa muqtaj jandarǵa be­rilip, ataýly sıpatta bolýy kerek. Bólin­gen qarajat árbir otbasyna jáne naqty adamǵa jetýin Elbasy ózi qadaǵalaıtyn bolady. 

Sezde málim bolǵanyndaı, Prezı­dent­tiń tapsyrmasymen partııa azamattardy qatty tolǵandyratyn máselelerge sarap­tama júrgizgen. Olardyń qatarynda ba­lalar járdemaqysyn kóterý, kóp bala­ly otbasylardyń jaǵdaıyn jaqsar­tý, baspanamen qamtý, áleýmettik ınfra­qu­rylymdy jańǵyrtý syndy basqa da máseleler bar. Elbasynyń aıtýynsha, olar­dy sheshýdegi partııanyń eleýli úlesi úsh baǵyttaǵy áleýmettik saıasatty júzege asyrý arqyly kórinbek. Bular: 

1. Tabysty arttyrý jáne halyqtyń az qamtylǵan bólikterin qoldaý. 

2. Tabysy tómen azamattardyń bas­pana máselesin sheshý jáne bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryn jaqsartý. 

3. О́ńirlerdi keshendi damytý. 

BIRINShI. Búginde qazaqstandyq otbasylardyń ál-aýqat deńgeıin kóterý sha­ralaryn kúsheıtý mańyzdy. Bul den­saýlyq saqtaý, bilim berý, áleý­mettik qor­ǵaý, mádenıet, sport, aýyl sharýa­shy­lyǵy jáne basqa salalarda jumys isteı­tin 1  mıllıonnan astam azamattyq qyz­metshilerdi tikeleı qamtıdy, dep atap kórsetken Memleket basshysy 2019 jyl­ǵy 1 shildeden bıýdjettik salanyń tómen jalaqyly jumyskerleriniń eńbek­aqy­syn 30 paıyzǵa deıin arttyrýdy; aýdan­dyq, oblystyq deńgeılerde tikeleı azamat­tarmen jumys isteıtin atqarýshy organ­dar­dyń tómengi qyzmetkerleriniń eńbek­aqysyn ortasha 25 paıyzǵa kóterýdi tap­syrdy. Bul maqsattarǵa 2019-2021 jyl­dary qosymsha 980 mıllıard teńge bólinedi. 

Elbasy atap ótkendeı, júrgizilip jat­qan reformanyń nátıjesin árbir otbasy alys bolashaqta emes, dál búginnen bastap sezinýi tıis. 

Ásirese, kóp balaly otbasylardy qoldaý sharalaryn kúsheıtý qajet dep sa­naımyn. Búginde elimizde shamamen 340 myń otbasynyń tórt jáne odan kóp balasy bar. Balaly otbasylardy qoldaýǵa jyl saıyn 500 mıllıard teńgeden asa bólinedi. Bul otbasylardyń tabys deńgeıi ártúrli. Sondyqtan mem­leket birinshi kezekte tabysy tómen kóp balaly otbasylarǵa aıryqsha qamqorlyq tanytyp, nazar aýdarýy qajet. Qazirgi kezde memleketten ataýly áleýmettik kómekti 111 myńnan astam otbasy (571,6 myń adam) alady. Az qamtylǵan, ási­rese kóp balaly otbasylardy qam­tý aıasyn keńeıtý úshin Úkimetke ataý­ly kómek kórsetý ólshemderin eń tó­mengi kúnkóris sheginen (14849 teńgeden 20789 teńgege deıin) 70 paıyzǵa deıin art­tyrýdy tapsyramyn. Ataýly áleý­mettik kómek alýǵa quqyǵy bar balaly otbasylardy adrestik qoldaý úshin kóp balaly otbasyndaǵy árbir balaǵa tólenetin eń tómengi tólemdi 20 789 teńge kóleminde belgileý kerek. Áleýmettik kómek taǵaıyndaýdyń barlyq úderisteri barynsha jeńildetilýi jáne proaktıvti formatqa kóshirilýi tıis. 

Osyndaı otbasylardyń jıyntyq tabysyn eseptegende kóp balaly ot­basylar men kóp balaly analarǵa beriletin memlekettik járdemaqylar, múgedektigi úshin balalarǵa beriletin járdemaqy, stıpendııa sııaqty jekelegen járdemaqylardy esepke almaý kerek. Nátıjesinde, 2019 jyly 830 myńnan astam adam, sonyń ishinde 550 myń bala ataýly áleýmettik kómekpen qamtylady, dep atap ótken Qazaqstan Prezıdenti sondaı-aq múgedek bala tárbıelep otyr­ǵan ata-analarǵa, qamqorshylar men otba­sylarǵa (tulǵalarǵa) járdemaqyny 30 paıyzǵa kóterýdi tapsyrdy. Bul shara 100 myńnan astam adamdy qamtıdy. Ony júzege asyrýǵa 2019-2021 jyldary qo­symsha 300 mıllıard teńgeden astam qarajat bólý tapsyrylyp otyr. 

Bul rette, áleýmettik kómek kór­se­týdiń negizgi qaǵıdaty áleýmettik keli­simshart jáne otbasynyń eńbekke qabi­letti músheleriniń jumyspen qamtý shara­laryna mindetti túrde qatysýy bolyp qala beretinin aıtqan Memleket basshysy ákimderge árbir otbasyna barýdy jáne kómekke muqtajdardy qoldaý sharalaryn óńirlik múmkindikterdi eskere otyryp, jergilikti bıýdjet esebinen kúsheıtýdi tapsyrdy. 

Elbasynyń aıtýynsha, tolyq emes kóp balaly otbasylarǵa úıde otyryp ju­mys isteýge jaǵdaı jasaý, al aýyldaǵy kóp balaly otbasylarǵa granttar men shaǵyn nesıelerdiń jekelegen kvo­ta­syn bólý qısyndy bolmaq. Bul jumys­tardy Úkimet pen ákimder «Nur Otan» partııasymen jáne «Atameken» UKP-men birlesip júzege asyrýy tıis. Bul rette ákimder muqtaj otbasylarǵa kó­mek­tiń óńirlik baǵdarlamalaryn «Baqyt­ty otbasy» partııalyq jobasy aıasyn­da qaıta qaraýy kerek. 

EKINShI. Bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryn jaqsartý jáne bas­panamen qamtamasyz etý jónindegi ju­mystardy da belsendirý kerek. Úkimetke negizinen kóp balalylar qataryndaǵy az qamtylǵan otbasylar úshin «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda 40 myńnan astam jaldamaly páter salýdy tap­sy­ramyn. Bul maqsatqa taıaý jeti jyl­da qosymsha 50 mıllıard teńge jyl saıyn bólý qajet. Sonymen qatar ta­bysy tómen kóp balaly jáne tolyq emes otbasylar, múmkindigi shekteýli bala­lary bar otbasylar úshin baspana alý­dyń qoljetimdiligin arttyrǵan jón. Aza­mattardyń osy sanattary úshin turǵyn úı jınaq júıesi arqyly jyldyq 2-3 paıyzben turǵyn úı qaryzdaryn usy­nýdyń jeńildikti tetikterin ázirleýdi tapsyramyn. Turǵyn úı jınaq ban­kine osy maqsatqa jyl saıyn 50 mıl­lıard teńge bólinetin bolady, dedi El­basy. 

Memleket basshysy bilim berý sala­syndaǵy reformany qısyndy nátıjege jetkizý kerektigin de qaperge saldy. Qazirgi zaman balalarymyzdyń boıynda jańa mashyqtar men daǵdylardy damytýdy talap etetinine toqtalyp, bul tustaǵy tabystylyqtyń jıyntyǵy pedagogtardyń biliktiligin udaıy artty­rý, ozyq materıaldyq baza men ózek­ti oqytý baǵdarlamasy ekenin atap ótti. Elbasynyń aıtýynsha, árbir óńir­de keminde bir ozyq JOO jáne 10 za­manaýı kolledj bolýy tıis. Oqý oryndary tıimdiliginiń basty kór­set­kishi – túlekterdiń jumysqa orna­la­sýy. Elimizdiń árbir turǵyny bilim­di jáne densaýlyǵy myqty bolýy tıis. Sondyqtan turǵylyqty jerine qara­mastan, sapaly densaýlyq saqtaý qyz­metine qoljetimdilikti qamtamasyz etý qajet.

Otandyq medısına, eń aldymen, profılaktıka men salamatty ómir saltyn yntalandyrýdy baǵdar etkeni jón. Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qyzmeti men bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek shyǵystary densaýlyq saqtaýdy qarjylandyrýdyń jalpy kóleminde 40-tan 60 paıyzǵa deıin ulǵaıtylýy tıis. Bul – álemdegi barlyq damyǵan elderdiń tájirıbesi. Densaýlyq saqtaý salasyn damytýǵa qosymsha 120 mıllıard teńge bólýdi tapsyramyn, dedi Elbasy. Munyń nátıjesinde 7 óńirde jylyna 100 myń pasıentti qamtıtyn stasıonarlyq-medısınalyq kómek kórsetýdiń sapasy men qoljetimdiligi arta túsetin bolady. 

Úshinshi, dep atap ótti Elbasy, búkil elimiz boıynsha ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan óńirlik saıasatty júzege asyra bastaý qajet. Bizde óńirlerdiń damýynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyqtar baıqalady. Nelikten bir oblystarda joldar jaqsy, al basqalarynda jaman? Nelikten bir jerlerde TKSh turaqty jumys isteıdi, ekinshilerinde dál ondaı emes? Shyn máninde jumys isteıtin, adamdardyń problemalaryn biletin jáne sheshetin ákimder bar. Halyqpen kezdesýlerden at-tonyn ala qashatyn jáne óńir halqynyń qajettilikteri men muqtajdyqtaryna júrdim-bardym qaraıtyndary da kezdesedi. Ákimderge halyqqa jaqyn bolyp, onyń ıgiligi úshin bárin isteýge umtylý kerek.

Qazaqstan Prezıdenti óziniń sózinde elimizde túrli baǵdarlamalar bar ekenine, oǵan jetkilikti resýrstar bólinip otyrǵanyna, alaıda adamdardyń naqty ná­tıjeni kórmeı kele jatqandaryna nazar aýdardy. Memleket basshysy atap kór­setkendeı, mundaıǵa jol berýge bol­maıdy. Úkimet pen barlyq deńgeıdegi ákimder búkil áleýmettik problemalardy tabandylyqpen sheshýleri tıis jáne jalǵan kórsetkishterdi qýmaýlary kerek. О́ıtkeni ár óńir strategııalyq turǵydan mańyzdy. Elimizdiń óńirlik ómir sa­pasynyń jańartylǵan standarttaryna negizdelgen Jańa karta qalyptastyrý qajet.

Sońǵy jyldary respýblıkalyq av­tokólik jelileri qurylysy boıynsha asa zor, tarıhı mańyzdy jumystar júrgizildi. Tutastaı alǵanda, biz 12,5 myń km avtomobıl joly men 2,5 myń km temir jol, teńiz porttaryn saldyq jáne jóndeýden ótkizdik. Árıne, avtobandar salǵan mańyzdy, biraq úıge deıin jol salǵan odan da mańyzdyraq. Zamanaýı jergilikti joldar jelisin keńeıtý – bul oryndalýyn partııa baqylaýyna alýy tıis Úkimettiń sheshýshi mindeti. Atalǵan maqsattarǵa qosymsha 350 mlrd teń­ge bólýdi tapsyramyn. Bul sharalar 2025 jylǵa qaraı oblystyq jáne aý­dandyq mańyzdaǵy avtojoldardyń 95 paıyzyn jaqsartýǵa járdemdesedi, dedi N.Nazarbaev.

Elbasy sondaı-aq óńirlik kólik ın­fraqurylymdarynyń barlyq nysany, onyń ishinde aeroporttar, avto jáne temir jol vokzaldary jańǵyrtylýy tıis ekendigin atap kórsetti. Astana, Al­maty jáne Shymkent sııaqty iri qalalardyń shet aýmaqtarynda qa­lyp­tasqan problemalardy sheshý úshin 2019-2021 jyldarǵa qosymsha 90 mlrd teńge bólinetin bolady. Shaǵyn jáne monoqalalardy damytýǵa da taıaýdaǵy úsh jyl boıy jyl saıyn qosymsha 10 mlrd teńge qarastyrylady. Elimizdiń barlyq turǵynynyń taza aýyz sýǵa qol jetkizýi, keń aýqymdy gazdandyrý ju­mystaryn júrgizý asa mańyzdy basymdyq bolyp tabylady. Sýmen jáne káriz júıelerimen qamtamasyz etý úshin qosymsha 140 mlrd teńge bólýdi tapsyramyn. Bul atalǵan salada 2,2 mln-nan astam adamnyń problemasyn sheshýge múmkindik beredi. Sondaı-aq gazdandyrý jáne elektrmen qamtamasyz etý jumystaryna shamamen qosymsha 190 mlrd teńge bólýdi tapsyramyn. Bul sharalar gazben 1,1 mln adamdy qamtýǵa múmkindik berip, óńirlik elektrmen qamtamasyz etý senimdiligin aıtarlyqtaı arttyrady. Úkimetke atalǵan maqsattarǵa 2019-2021 jyldarǵa shamamen 920 mlrd teńge qarastyrýdy júkteımin. Jo­ǵa­ryda aıtylǵandardy qaperge ala kele, «Nur Otan» elimizdiń ınjenerlik já­ne áleýmettik ınfraqurylymdaryn da­my­týǵa ekpin túsire otyryp, «Qutty meken» partııalyq jobasyn iske qosýy tıis, dedi Prezıdent.

Memleket basshysy qolymyzda 7,5 mln aýyl halqynyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa múmkindik bar ekenin kóldeneń tartty. Birinshi kezekte Úkimetke ákimdermen jáne máslıhattarmen birlesip, bola­shaǵy bar aýyldardy anyqtaý, sol jer­lerde áleýmettik salany damytý, ın­ternattar qurý qajettigin tapsyrdy. Biz aýyldarymyzdy ósim men ornyqty da­mýdyń oshaǵyna aınaldyrýymyz qajet. Aýylda halyq tutynatyn taýarlar ón­dirisi boıynsha bıznesti damytý, aýyl sha­rýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý jáne taǵy basqalar boıynsha QHR-dyń tájirıbesin paıdalaný qajet. Sol jerlerde turǵyn úıler, joldar salyp, kommýnıkasııalar júrgizý, áleýmettik nysandar turǵyzý, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý kerek. Sondaı aýyldarǵa bolashaǵy joq eldi mekenderden adamdar kóship baratyn bolady. Jumys istep, laıyqty ómir súrýge aýyldyń áleýeti jetkilikti. Osyǵan oraı, Úkimetke «Aýyl – el besigi» arnaıy jobasyn júzege asyrý boıynsha usynys ázirlep, ony 2019-2021 jyldary 90 mlrd teńge kó­leminde qarjylandyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Bul jastardyń aýyl­da ornyǵyp qalýyna kómektesedi, dedi Nursultan Ábishuly.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, joǵaryda kórsetilgen barlyq baǵyt pen jobanyń keshendi sıpaty bar, par­tııa­nyń uzaq merzimdi maqsattarymen úılesedi jáne kóp keshikpeı-aq adamdarǵa sezinetindeı deńgeıde paıdasyn tıgizedi. Olardy taıaýdaǵy úsh jylda júzege asy­rý úshin bıýdjetten qosymsha 2 trln teń­ge bólinetin bolady. Osy qarjy ke­dendik ákimshilendirý men bıýdjet shy­ǵystaryn túbegeıli ońtaılandyrý esebinen qarastyrylýy qajet. Bul arada jergilikti jerlerdegi basym ba­ǵytqa ıe emes, qymbat is-sharalardy kún tártibinen shyǵaryp tastaý kerek. Atalǵan qadamdar taıaýdaǵy úsh jylda bıýdjetke 1 trln teńge túsirýge múmkindik týǵyzady. Sondaı-aq Ulttyq qordan 2019-2021 jyldar ishinde qosymsha 1 trln 350 mlrd teńge bólý qajet. Jańa baǵ­darlama álemdik sheshýshi trendterdi zertteý men Qazaqstannyń barlyq óńirin­degi jaǵdaıdy taldaý negizinde ja­saldy. Onda taıaýdaǵy úsh jylda mem­lekettiń áleýmettik saıasatynyń irge­tasyna aınalatyn jáne búkil on jyldyqtaǵy perspektıvany kózdeıtin naqty maqsattar men jobalar kórinis tapqan.

О́zderińiz biletindeı, dep jalǵady sózin Prezıdent, bizde Úkimet aýysyp, onyń quramy 70 paıyzǵa jańardy. Jańa Mınıstrler kabınetine, barlyq ákimge dereý men jarııalaǵan tapsyrmalardy júzege asyrýǵa kirisý kerek. Úkimettiń ár múshesi men ákimder jeke jaýapkershilik alady jáne jumys nátıjelerine jeke jaýap beretin bolady. Partııa da ha­lyq­tyń kúndelikti máselelerin sheshýge bel­sendi aralasýy tıis. Bul jumysty «Halyqqa kómek» jobasy kúsheıtedi ǵoı dep senemin. Búginde qoǵamnyń kó­keı­kesti máselelerine jedel ún qatyp, olarǵa memorgandardyń nazaryn aýdartý mańyzdy. Bul eń tıimdi strategııa bolmaq. Ol úshin halyqpen keri baılanystyń qýatty júıesin qalyptastyrý kerek. Par­tııanyń qoǵamdyq qabyldaý bólme­leriniń jumysyn kúsheıtý mańyzdy. Osy máselede bıýrokratııalyq sózbuıdalyqqa jol berýge bolmaıdy. Munyń tek mem­lekettik jeńildikterge ǵana emes, sondaı-aq volonterler men kásipker-mesenattar kórsetetin ataýly áleýmettik kómekke de qatysy bar.

Osylaı deı kele, Elbasy «Nur Otannyń» barlyq fılıaly bárinen buryn osy jumysqa baǵdarlanýy tıis ekenin atap ótti. Partııa halyqtyń barlyq jiginiń múddesin qorǵap, azamattar men memleket arasyn baılanystyratyn sheshýshi býyn retinde kórinýi tıis. Búginde aldyńǵy orynǵa qoldanystaǵy memlekettik baǵdarlamalardyń, onyń ishinde áleýmettik saladaǵy baǵ­dar­lamalardyń tıimdiligi máselesi shyǵyp otyr. Osyǵan oraı, men «Nur Otan­ǵa» Prezıdent Ákimshiligimen birle­sip Memlekettik baǵdarlamalar men re­formalardy júzege asyrýdyń tıim­di­ligi men monıtorıngin baǵalaıtyn ortalyq qurýdy tapsyramyn. Partııa alańynda ár toqsan saıyn jaýapty memlekettik organdardyń memlekettik baǵ­darlamalardy qalaı oryndap jat­qany týraly tyńdaýlar ótkizip turý qajet. Esepter maǵan berilip turatyn bolady. Solardyń negizinde tıisti qo­rytyndylar jasaımyz, dedi Memleket basshysy.

Elbasy, tutastaı alǵanda, myna máseleni kezekti márte erekshe atap kórsetti: ekonomıkalyq damý halyq­tyń ál-aýqatynyń naqty ósýine baǵyt­talatyn bolýy tıis. «Nur Otan» «Ata­meken» kásipkerler palatasymen bir­lesip, memlekettiń bıznesti qoldaý qaǵıdattaryn jaqsartý boıynsha jumys isteýi kerek. Jemqorlyqty túbirimen joıý baǵytyndaǵy maqsatty jumystar jalǵastyrylǵany jón.

Prezıdent kelesi kezekte jastarǵa erekshe nazar aýdarylýy qajettigine ekpin túsirdi. О́ıtkeni jastar – bola­sha­ǵymyz! Osy oraıda 2019 jyldy Jas­tar jyly dep jarııalaǵany atap kórsetildi. Partııa memlekettik jastar saıa­satynyń tıimdiligin arttyrýǵa qol jet­kizýi tıis. Sonymen qatar «Nur Otan» belsendi azamattar úshin basty «áleý­mettik lıftilerdiń» biri ári barlyq deń­geıdegi memlekettik basqarý júıesi úshin kadrlardyń qaınar kózi bolýy kerek. Zamanaýı basqarýshylardyń jańa generasııasy «Partııanyń jastar rezer­vinen» paıda bolýy qajet.

Barlyq nurotandyq naǵyz patrıottar bolýlary jáne abyroı-bedeli kirshiksiz bolýlary tıis. Partııanyń halyq al­dyn­daǵy bedeli tek ortalyqtaǵy keń aýqymdy aksııalarmen nemese is-shara­larmen ǵana ólshenbeıdi. Partııanyń obrazy qarapaıym qazaqstandyqtardyń kóz aldynda jergilikti jerlerdegi kún­delikti jumystarmen qalyptasady. Bas­taýysh partııa uıymdarynyń qyzmeti jergilikti jerlerdegi jáne óńirlerdegi máselelerdi oń sheshýge qabilettiligimen erekshelensin. Partııalyq is-sharalardyń mazmundylyǵy, ásirese óńirlerdegi mazmundylyǵy úshin jumys isteý kerek. Ha­lyqtyń ál-aýqatyn arttyryp, ómir sapasyn jaqsartýdaǵy keń aýqymdy min­detter partııadan óz isine degen úl­ken jaýapkershilikti talap etedi. «Nur Otan» qoǵamdyq baqylaýdyń basty ıns­tıtýty bolýy qajet. Partııanyń baǵ­darlamasynda búgin men aıtqan bar­lyq usynystar eskerilýi tıis, dedi N.Nazarbaev.

Elbasy sózin «Nur Otan» – tolaǵaı tabystyń jáne bolashaqqa jol ashatyn jarqyn jetistikterdiń partııasy. Bizdiń uzaq merzimdi strategııamyz, mol tabıǵı resýrsymyz, saıası erik-jigerimiz bar. Memlekettiń qýattylyǵy ekonomıkanyń damý qarqynymen jáne turǵyndardyń turmys sapasymen ólshenedi. Sondyqtan men ózime senim artqan halqymnyń bolashaqta emes, qazir baqytty bolǵanyn kórgim keledi. Bizdiń ustanymymyz – tatýlyq pen tynyshtyq, uranymyz – bereke men birlik. Táýelsiz Qazaqstannyń arqa súıeıtin tiregi – baıandy beıbitshilik pen keleli kelisim! Bas partııa bolý degenimiz – basqarý emes, elge adal qyzmet etý! Biz – halyq birliginiń partııasymyz. Búgingi sezd Qazaqstandy damytýdyń jańa kezeńine jol ashady. El táýelsizdiginiń 

30 jyldyǵyna baýyrymyz bútin, aman-esen, mol tabyspen jete bereıik! Áreket etetin kez keldi, aǵaıyn! Alǵa, «Nur Otan»! Alǵa, Qazaqstan! – dep aıaqtady.

«Nur Otan» – jasampazdyq pen damýdyń 20 jyly

Prezıdent óziniń sózin aıaqtaǵan soń sezdi júrgizip otyrǵan Tóraǵanyń birinshi orynbasary Máýlen Áshimbaev birqatar sheteldik partııa basshylarynyń atynan «Nur Otannyń» sezine quttyqtaý hattar kelip túskenin jarııa etti. Sonyń ishinde quttyqtaýlar reseılik «Edınaıa Rossııa», Qytaı kommýnıstik partııasy, Túrkııanyń «Ádilet jáne damý», Ázerbaıjannyń «Enı Ázer­baı­jan», Tájikstannyń «Halyqtyq-de­mokratııalyq» partııalarynyń, Vetnam­nyń Kommýnıstik partııasynyń tóraǵa­lary, osy elderdiń basshylary V.Pýtınniń, Sı Szınpınniń, R.Er­do­ǵannyń, Ilham Álıevtiń, Emomalı Rah­monnyń, Ngýen Fý Chongtyń atynan kel­genin naqtylap ótti. AQSh, Belarýs, Germanııa, Japonııa, Italııa, Qyrǵyz­stan, Moldavııa, О́zbekstan, Rýmy­nııa, Sıngapýr, Fransııa, Estonııa jáne t.b. elderdiń saıası partııalarynan da qut­tyqtaý jedelhattar kelgeni jetki­zildi. 

Osydan keıin sóz Almaty qala­synyń ákimi, «Nur Otan» partııasy Almaty qalalyq fılıalynyń tóra­ǵasy Baýyrjan Baıbekke berildi. «Qa­rapaıym qazaqstandyqtardyń turmysyn jaqsartýǵa, eldiń áleýmettik jaǵdaıyn kúrt kóterýge osynsha mol qarjynyń bólinýi barsha halqymyzǵa jasalǵan úlken qamqorlyq dep bilemin», dep bastady ol óziniń sózin. Sondaı-aq B.Baıbek: «Bizdiń elimizde ǵana emes, barlyq álemde qarjylyq daǵdarys bolyp otyrǵan jaǵdaıda bul shyn mánindegi teńdessiz sheshim. Endi barlyq deńgeıdegi ákimder Prezıdenttiń bergen tapsyrmalaryn oryndaýǵa aıanbaı kirisýleri kerek. Memleket pen azamattyq qoǵam arasynda tıimdi baılanys ornatýǵa dáneker bolý bizdiń mindetimiz» dedi. Odan ári ol partııanyń jańa jarııalanǵan 

2030 jylǵa deıingi baǵdarlamasy halyqtyń kókeıinde turǵan barlyq máselelerge jaýap berip, erteńine degen senimdi arttyratyn strategııa, dedi. Onyń aıtýynsha, partııanyń 80 myń múshesi bar Almaty qalasy fılıalynyń barlyq bastaýysh uıymdarynda baǵdarlama keńinen talqylandy. Júzden astam usynystar túsip, olardyń bári eskerilgen. «Bizde qarapaıym halyqtyń muqtajdyqtary únemi zerdelenip otyrady. Sonyń arqasynda partııa qaladaǵy qoǵamdyq-áleýmettik jaǵdaıdy turaqty túrde nazarynda ustap keledi», degen ol Almaty fılıalynyń naqty jumystary týraly aıtyp, qoǵamdyq qabyldaý bólmeleri jumystarynyń tıimdiligin atap ótti. «Byltyr kelip túsken 100 myńǵa jýyq ótinishtiń 70 paıyzy boıynsha azamattar óz máselelerin oń sheshýge qol jetkizdi. Almatydaǵy kommýnaldyq qyzmetter tarıfi orta eseppen 10 paıyzǵa tómendetildi. 2016 jyldan bastap memlekettik balabaqshalardyń tólemaqysy azaıtyldy, bos turǵan 400-den astam kottedj úılerdi paıdalanyp, jekemenshik balabaqshalar ashýǵa qol jetkizildi. Bul bastama memleket qarajatyn shyǵyndamaı 20 myńnan artyq búldirshinniń balabaqshalarǵa ornalasýyna jaǵdaı jasady. Qalalyq partııa konferensııasynyń sheshimimen kóp balaly muqtaj analardy qoldaý maqsatynda partııa atqaratyn isterdiń jol kartasy iske qosyldy», dedi B.Baıbek.

Kelesi sóz Parlament Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» partııasy fraksııasy jetekshisiniń orynbasary Nurtaı Sabılıanovqa berildi. Ol basym kópshiligi «Nur Otan» partııasynyń músheleri bolyp tabylatyn Parlament Prezıdenttiń batyl bastamalaryn sapaly zańnamalarmen qamtamasyz etýde aıanbaı eńbek etip kele jatqanyn jetkizdi. Sonyń ishinde «100 naqty qadam» Ult jos­paryn» zańnamalarmen qamtamasyz etip qana qoımaı, onyń oryndalýyna monıtorıng jasalyp júr. Prezıdenttiń «Bes áleýmettik bastamasy» men jyl saıynǵy halyqqa Joldaýlarynyń el tur­mysyn jaqsartýǵa jol ashqany jet­kizilip, ony zańnamalyq turǵydan qam­tamasyz etken zańdardyń qabyldanǵany aıtyldy. «Altynshy shaqyrylymda Má­jilis depýtattary 4 myńnan astam eldi mekenderde, shalǵaı aýdandarda bo­lyp, 10 myńǵa jýyq kezdesýler ót­kizdi. Osy kezdesýlerde barsha qa­zaq­­stan­dyqtardyń Elbasyna degen zor qurmeti men rızashylyǵyn kór­dik. Pre­zıdent búgin de halyqtyń ál-aýqa­tyn arttyra túsýdi kózdegen kúrdeli sheshim­der qabyldap otyr. Osynyń bári par­tııanyń jańa baǵdarlamasynda qamtyl­ǵan. Halyqty jumyspen qamtý, turmy­sy tómen otbasylardy qoldaý, turǵyn úıler salý, jergilikti joldardy jón­deý, medısınalyq kómek kórsetý, aýyldar­dy damytý sııaqtylar halyqtyń kókeıin­de júrgen ózekti máseleler edi. Osy má­selelerdi sheshýge 2 trln 350 mlrd teń­geniń bólinýi – tarıhı sheshim dep aı­týymyzǵa quqymyz bar», dedi ol. Sony­men qatar N.Sabılıanov Elbasy kóter­gen «Qutty meken – aýyl» atty jańa baǵdarlamanyń aýyldardy damytýǵa tyń serpin beretinin atap ótti. 

Sóz kezegi «Allıýr» kompanııalar toby» AQ dırektorlar keńesiniń tór­aǵasy Andreı Lavrentevke berilgende ol par­tııanyń qabyldanǵaly jatqan jańa baǵ­darlamasy elimizdiń árbir turǵy­nynyń ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyt­talǵanyn atap ótti. Onyń iske asýyna biz barlyq kúsh-jigerimizdi salamyz», dedi ol. Odan ári A.Lavrentev otandyq avtoónerkásiptiń damýyna toqtalyp, memleket tarapynan jasalyp jatqan qoldaýǵa toqtaldy. «О́tken jyly avtoónerkásip osy saladaǵy eń joǵarǵy ósimge qol jetkizdi. Onyń úlesi Qazaqstannyń barlyq mashına jasaý salasynyń 19 paıyzdan artyǵyn qamtydy. Biz byltyr 32 myń avtomobıl shyǵardyq, bul aldyńǵy jyldan 66 paıyzǵa artyq. Onyń ústine otandyq satyp alýshylar sany da artyp keledi. Eger 2014 jyly árbir besinshi mashına ǵana otandyq óndiristiń ónimi bolsa, búgingi tańda barlyq satyp alynǵan avtomashınalardyń árbir ekinshisi óz ónimimiz bolyp otyr. Biz qazir Reseı, Belarýs, Tájikstan jáne Qyrǵyzstan elderine avtomobıl eksporttaýdamyz. Mundaı elderdiń sany áli de artatynyna senimdimiz. О́ıtkeni bıylǵa josparlanǵan 50 myń avtomobıldiń 20 paıyzyn eksportqa shyǵarýdy kózdep otyrmyz. Al jaqyn bolashaqta biz jyldyq óndiris kólemin 100 myńǵa jetkizýdi josparlap qoıdyq, dedi ol. Odan ári kásiporyn basshysy qazaqstandyq avtoónerkásip álemdik aıtýly ınvestorlardyń da qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyrǵanyn jetkizdi. «Avtoónerkásip kompanııalary ózderiniń aldyna Qazaqstan qalalaryna ekologııalyq jaǵynan taza qoǵamdyq kólikter shyǵarý mindetin de aldaryna qoıyp otyr. Osy maqsatpen byltyr biz Aqtaý, Aqtóbe, Atyraý qalalaryna elektrmen jáne gazben júretin avtobýstar shyǵardyq. Bıyl Shymkent, Pavlodar, Taldyqorǵan qalalary úshin sondaı 1500 avtobýs shyǵarýdy josparlap otyrmyz. Al Astana men Almatyda mundaı kólikter kópten beri bar», dedi A.Lavrentev. 

Aqjaýlyqty analardyń amanatyn arqalap kelgen kóp balaly ana Álııa Aqbasova táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy qıynshylyqtardy kórgenin, sol sátterde birneshe aı boıy aılyq almaǵan kúnderdi bastan ótkiz­genin aıtyp, keshegi kúıimizden qazirgi kúnimizdiń áldeqaıda jaqsarǵanyn sóz etti. «Búginde men – zeınetkermin, degen­men qol qýsyryp otyrǵan joqpyn. Ana­lar keńesiniń tóraıymymyn. Jastarǵa aqyl-keńesimizdi berip, jón siltep otyramyz. Jastar aldyńǵy býyn analardyń sabyrynan, baısaldylyǵynan úlgi alsa eken», dedi ol. 

Á.Aqbasova ana retinde kóp balaly otbasyna jasaǵan qoldaýlar men áleýmettik bastamalarǵa oraı qolǵa alynǵan naqty isterdi jyly qabyldaǵanyn jetkizdi. «Jańa ǵana ózińiz habarlaǵandaı, kóp balaly otbasylarǵa qoldaý kórsetiletinin, áleýmettik járdemaqy kóleminiń ul­ǵaıa­tynyn, baspana máselesiniń de oń sheshim tabatynyn aıtyp qatty qýanttyńyz. Munyń bári – kóp balaly otbasylarǵa úlken ózgeris alyp keletin batyl basta­malar. Bul bizdiń bolashaqqa degen seni­mimizdi arttyrdy», dedi Analar keńesiniń tóraıymy. 

Sondaı-aq ol biraz buryn hal-ahýal men áleýmettik jaǵdaıǵa baılanysty kúrt tómendep ketken týý qarqynynyń da qaıta qalpyna kele bastaǵanyn aıtyp: «Sonyń bir dáleli, qazir ár jylda 46 myń bala mektep tabaldyryǵyn attaıdy eken. Bul keremet emes pe? Qazir analar kóp balaly bolýdan qoryqpaıdy», dedi. 

О́z kezeginde sóz alǵan «Zenchenko ı K» kommandıttik seriktestigi dırek­tory­nyń orynbasary Ivan Zenchenko barlyq partııalastaryn mereıtoımen quttyqtaı kele, qazirde Soltústik Qazaq­stannyń maqtanyshyna aınalyp úlger­gen iri kásiporyn Elbasynyń bastaýy­men iske asyrylǵan naqty memle­kettik qoldaýlardyń arqasynda aıaqqa nyq turǵanyn aıtty. «Búginde Soltús­tik Qazaqstan oblysy aýylsharýa­shylyq salasynda kósh bastap tur. Bo­lashaqta aýyl sharýashylyq salasy sıfr­lan­dy­rýǵa kóshedi dep úmittenemin. BUU-nyń boljamy bo­ıynsha, «aqyldy teh­nı­ka» aldaǵy 30 jylda azyq-túlik ón­di­risin 70 paıyzǵa arttyra alady», dedi ol.

Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy 40 myń nurotandyqtyń sálemin qosa jetkizgen kásipker aýylsharýashylyq sektory draıverge aınalýy qajet ekenin tilge tıek etti. 

Munan keıin minberge kóterilgen «Nur Otan» partııasy Batys Qazaqstan oblysy Tasqala aýdandyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Dý­man Ǵazız jyldar boıy jol azabyn tartyp kelgen tasqalalyqtardyń alǵy­syn ala kelgenin aıtty. Atalǵan jol, ıaǵnı uzyndyǵy 104 shaqyrym bolatyn Oral-Tasqala joly «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda salynǵan. Bul, onyń aıtýynsha, elimizdiń batys óńirindegi shekara boıynda ornalasqan, 18 myńnan asa turǵyny bar aýdan zamana ıgilikterin keńinen paıdalanatynyn aıqyn ańǵartady. 

Bolashaqtaǵy baǵyt-baǵdarǵa toqtal­ǵan ol: «Siz 2030 jylǵa deıin halyqtyń taza aýyz sýmen tolyq qamtylatynyn aıttyńyz. Osy tapsyrma aıasynda aýdanymyzdaǵy shalǵaıda jatqan 6 birdeı eldi mekenniń taza aýyz sýmen qamtylǵanyn, tasqalalyqtardyń taza aýyz sýmen qamtylýy 95 paıyzǵa, gazben qamtamasyz etilýi 97 paıyzǵa jetkenin qýanyshpen aıtqym keledi», dedi. Dýman Ǵazızdiń, budan bólek, shalǵaı aýyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamalardyń qoldaýyn kórip kele jatqanyn jetkizdi. «Dıplommen aýylǵa» baǵdarlamasy boıynsha Tasqala aýdanyna sońǵy úsh jylda 160 myń jas maman jumysqa keldi. Osylaısha aýdandaǵy bilimdi jastardyń qatary artty. 2030 jyldarǵa arnalǵan damý baǵdarlamasynda qarastyrylǵan «Aýyl – el besigi» jobasy osy atalǵan baǵyttaǵy jumystardy jalǵastyrýǵa septigin tıgizedi», dedi ol. 

Budan soń sóz alǵan Aqmola obly­synyń Maksımovka eldi mekeninde tigin fabrıkasynyń jumysyn júrgizip otyrǵan «SAMHAT» JShS bas dırektory Samal Tileýbaeva aldymen sezge qatysýshylardy Aqmola oblysy turǵyndarynyń atynan partııanyń 20 jyldyǵymen quttyqtady. 

Kásipker elimizdiń árbir azamatynyń ál-aýqatyn jaqsartý memleket tarapy­nan shaǵyn jáne orta bızneske kór­setiletin qoldaýmen bite qaınasyp jatqandyǵyna toqtaldy. Sondyqtan da partııa baǵdarlamasynda 2030 jylǵa deıin atalǵan salany qarjylandyrý deńgeıin arttyrý kózdelgen. 

– Bul – salmaqty kórsetkish. Oǵan jetý úshin naqty jumys júrgizý qajet. Partııada shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý baǵdarlamasy jasaqtalǵan. Memleket qazirdiń ózinde kómek kórsetýde. Nursultan Ábishuly, zamannyń eń qıyn ýaqyttarynda Siz shaǵyn jáne orta bızneske aıtarlyqtaı qoldaý kórsettińiz. Qazir el ekonomıkasynyń ósimin bizdiń kásiporynǵa qarap-aq baǵalaýǵa bolady, – dedi kásiporyn dırektory.

Aıtsa aıtqandaı, qazir «SAMHAT» aıaq kıim fabrıkasynyń ónimderi ishki naryqpen qatar, kórshiles memleketterde de suranysqa ıe. Tipti jergilikti ónimderdiń alǵashqy legi Belarýs eline eksporttala bastaǵan. Fabrıka dırektorynyń aıtýynsha, otandyq ónimder sapasy men baǵasy, dızaıny boıynsha ımporttyq ónimderden kem túspeıdi. 

Odan ári, Samal Tileýbaevanyń Mem­leket basshysyna «Siz otandyq ónimdi tutyný týraly jıi aıtasyz. Biz, qa­zaqstandyq óndirýshiler Sizge osyn­daı zor qoldaýyńyz úshin rahmet aıtamyz» degen edi, Nursultan Nazarbaev: «О́zgeler meniń aıtqanymdy oryndaýǵa asyǵatyn emes qoı», dep baıandamashynyń sózin bóldi. 

– Tyrysamyz, – dedi kúle jaýap berip, sózin jalǵaı túsken S.Tileýbaeva aıaq kıim fabrıkasynyń ónimderi otandyq teriden tigiletinin, byltyr «Qazaq­­stannyń úzdik taýary» konkýrsyn­da júldeger atanǵandaryn, kompanııa­nyń eldegi ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq baǵ­dar­lamaǵa belsene qatysatyn­dyǵyn, 2016 jyly «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy bo­ıynsha 120 mln teńge kóleminde nesıe alyp, tynystarynyń keńeıe túskendigin aıtyp berdi. 

Sonymen qatar fabrıka dırektory óz sózinde otandyq jeńil ónerkásip salasyndaǵy qıynshylyqtarǵa da toqtaldy. Atap aıtqanda, uzaq merzimdi nesıeleý baǵdarlamalarynyń joqtyǵy, kadr tapshylyǵy bul salanyń damýyna tejeý bolyp otyrǵanǵa uqsaıdy. 

– Siz buǵan deıin de birneshe ret aıtqanyńyzdaı, ekonomıkanyń bola­shaǵy – bilikti mamandar qolynda. Maman­dar bolmasa, jańa tehnologııa­lar da engizilmeıdi. Eńbek ónimdiligi art­paıdy. Biz bıznestiń áleýmettik jaýap­ker­­shi­ligine de basa mán berýdemiz. Aýyl­dyq jerlerde jumyspen qamtý máse­lesi ótkir tur. Ony sheshýdiń joly – je­ńil ónerkásipti damytý. Usy­ny­sym – aýyldyq jerde jeńil óner­kásip oryndaryn quryp, damytý, – dep Mem­leket basshysynyń aldynda aǵy­nan jaryl­ǵan kásipker partııa­nyń jańa baǵdar­lamasynda kórsetilgen maqsat­tarǵa jetýge aıanbaı úles qosatyn­dyq­taryn aıtty. 

«Nur Otan» partııasynyń kezekti sezindegi delegattar basa nazar aýdarǵan baıandamalardyń birin Halyqaralyq Túr­ki akademııasynyń prezıdenti, «Egemen Qa­zaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ bas­qarma tóraǵasy Darhan Qydyráli jasady. 

– Osy jeńisti, jemisti jıyrma jyldyń el shejiresine altyn áriptermen jazylary anyq. Azattyqtyń araıly tańynan kóshińiz quıyldy, jurtyńyz jıyldy! Oıdaǵy ornap, kóńil jaılandy. Bereke-birligi bekem baıtaǵyńyzǵa baqyt baılandy. Eń bastysy, qazaq bolý – úlken maqtanyshqa aınaldy! Partııa qashanda osy taǵdyrsheshti tarıhı isterdiń bel ortasynda júrdi. О́zegin ózińiz salyp bergen úlken úrdis jalǵasa beredi dep senemiz! – deı kele D.Qydyráli el gazeti «Egemen Qaqzaqstan» basylymyna aýyl turǵyndarynan kóptegen hattar keletindigin, qarapaıym oqyrman kóbine shalǵaıdaǵy aýyldyń jaı-kúıi men áleýmettik máseleler týraly jazatyndyǵyn aıtty.