Alla Kogaıdyń ákesi áskerı ushqysh boldy. Alaıda onyń mańdaıyna ushý jazylmapty. 1936 jyly Pavel Kogaı ushqyshtar ýchılıshesin bitirgennen keıin aǵasynyń sońynan Keńes áskeriniń kadr ofıseri bolyp halyq jaýy retinde tutqyndaldy. Qıyr Shyǵystaǵy túrmede Pavel atý jazasyn kútti. Alaıda ony aldymen meteorolog retinde jibergen shóldi aralda boldy, al 1937 jyldyń sońynda ony Vladıvostoktan Qazaqstanǵa jer aýdardy.
Jer aýdarylmas buryn ol óziniń ómirlik joldasyn, Allanyń anasyn jolyqtyrdy. «Koreı ultynyń qyzyn kórdim. Menimen barasyń ba dep suradym. Ol kelisti. Onyń eshkimi joq edi», – deıdi Alla Pavlovna Kogaı.
Allanyń bolashaq ata-anasyn Aqtashqa, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Bostandyq aýdanyna jiberdi (qazir bul О́zbekstan aýmaǵy). Alla dúnıege keldi. Biraq ákesi birneshe aı boıy qyzyn kóre almady.
«Týǵannan keıin men úsh aı ataýsyz, ákesiz boldym», – deıdi Alla Pavlovna. Ákesi taýda meteorolog bolyp jumys istedi, al anasy taý eteginde turdy. Oǵan túsýge ruqsat berilmegen, sebebi bul qashyqtyq 30 shaqyrymnan artyq bolǵan, al koreılerge olar qonystanǵan jerden 30 kılometrden alystaýǵa ruqsat bergen joq. Men týǵan aýrýhananyń orys bas dárigeri barlyq jerde: «Iá, bul ne qylǵan bassyzdyq?! Balasy dúnıege keldi, adamǵa qyzyn kórýge ruqsat berilmeıdi me?», – dep narazylyq tanytty. Osylaısha dárigerdiń kómegimen ákesi Allany baýyryna basty.
Allanyń anasy qyzy tórt jasta bolǵanda kóz jumdy. Otbasyǵa Taldyqorǵan oblysyna qonys aýdarýǵa ruqsat berdi. Olar qonystanǵan ujymshar aldymen jaı ǵana «20-shy núkte» dep ataldy, al keıin oǵan «Jańa álem» degen ataý berildi.
«Ákesi ártúrli salada jumysshy bolyp jumys istedi. Bizdiń eshqaıda shyǵýǵa quqyǵymyz joq, Úshtóbe torapty stansııasyna deıin ǵana jaıaý júre aldyq. Sondaı-aq, aı saıyn mılısııaǵa tirkelip otyrdyq. Bala bolsam da, men de bardym. Meni Otanyn satqan adamnyń qyzymyn dep jazýǵa májbúr etti. Bir kúni men: «Bul durys emes, basymdy kesseńder de, jazbaımyn», – dedim. Men ol kezde on jasta bolatynmyn. Sonda meni tergep otyrǵan adam ákeme: «Qyzyńyzdyń minezin-aı!», – dedi.
Kolhozda eshkim olardy «jaý», «satqyn» dep ataǵan joq. Allanyń aıtýynsha, bastapqyda eldi mekende tek qazaqtar men jer aýdarylǵan kárister ǵana turdy. Biraq birte-birte «Jańa álem» kópultty aýylǵa aınaldy.
«Biz alǵashqylardyń biri bldyq. Soǵys kezinde bizdiń aýyldy ıngýsh, sheshen, polıaktar, túrikter, nemister meken ete bastady. Olar bizge únemi qol ushyn sozyp turatyn. Olardyń arqasynda biz tiri qaldyq. Olar tuqymmen, nanmen, taǵammen, qoldaryndaǵy bar nársesimen bólisti. О́zderi óte nashar ómir súrgenderine qaramastan. baryn aıaǵan joq. Balalardy birinshi tamaqtandyryp, ózderi qalǵanyn jeıdi. Kolhoz tóraǵasy káris ultynyń jer aýdarylǵan ókili boldy. Danııl Fedorovıch Hvan, óte adal jáne adamgershiligi mol adam bolatyn», – deıdi Alla Pavlovna.
Alla segiz jyldan beri kúrish alqabynda jumys istedi. Kúrish alqabynda tek balalardyń jumys istegenin eske aldy. Tańǵy saǵat 8:00-den keshke 18:00-ge deıin jumys isteıtinbiz. Biraq biz jumysqa úırendik, biz jeńis úshin jumys isteýimiz kerek dep eseptedik. «Barlyǵy maıdan úshin!» «Barlyǵy jeńis úshin!». Sonda da balalyq shaǵym jaqsy ótti», – deıdi Alla Pavlovna.
Aldymen tek ákesi men qyzy ǵana bir shańyraq astynda ómir súrse, keıin olarǵa Allına ájesi qosyldy. Sondaı-aq, ákesi ekinshi ret úılenip, «ekinshi anasy» paıda boldy. Al Paveldyń úlken aǵasy keıin tiri bolyp shyqty: ol Halkın-Golǵa soǵysýǵa jiberilip, keıin Fın soǵysyna attandy. Al 1941 jyly densaýlyǵyna baılanysty maıdanǵa alǵan joq. Allanyń ákesi oqyǵan áskerı ushqysh bolǵanymen, maıdanǵa jiberilmedi.
Kolhozda tek jeti jyldyq mektep bolǵan, biraq ákesi Allanyń bilim alǵanyn qalady. Kóshýge ruqsat bergende, Taldyqorǵan qalasyna ketip, 10 synypty oqyp, sodan keıin Qostanaı medýchılıshesin bitirdi. Feldsher bolyp, Aqtóbe oblysyndaǵy kolhozda úsh jyl jumys istedi. «Men terapevt, hırýrg, akýsher boldym. Qysta-shanada, jazda-mashınada, Zıl kóligin júrgizdim. Solaı júrip qazaq tilin úırendim».
Selınograd aýdanyna Alla Kogaı 1964 jyly jumys izdep keldi. «Munda jumys jaǵy jaqsy boldy! Qansha kúsh bar, sonsha jumys isteýge bolady. Medısınalyq qyzmetkerler jetispedi. Men «jedel járdem» feldsheri bolyp jumys istedim. 1-shi qalalyq aýrýhanada 35 jyl eńbek ettim», – deıdi ol.
Alla Pavlovna qalada osy jyly 30 jasqa tolatyn koreı etnobirlestigin qurýǵa uıytqy boldy.
«1989 jyly qalada Koreı mádenı ortalyǵy qurylǵanda men birden sol jerge keldim. Bizdiń mádenıetimiz ben tarıhymyzǵa qatysty barlyq nárse maǵan óte qyzyqty boldy. Koreılerdiń dál osyndaı jaǵdaıǵa tap bolǵanyna qynjyldym. Keıin zerttep, bárin bildim».
Alla Kogaı Aleksandr Vongaıdan keıin Koreı etnomádenı birlestiginiń ekinshi tóraǵasy bolǵan Vasılıı Kımge turmysqa shyqty. Alla Pavlovna men Vasılıı Harıtonovıch Koreı mádenı birlestiginiń horyn qurdy.
Búgin Alla Pavlovna birlestiktiń belsendi múshesi bolyp qala beredi. Onda «Noın-Dan» ol qarııalar qoǵamyn basqarady, onsyz birde-bir mańyzdy shara ótpeıdi.
«Qazaqstanda biz erkindik aldyq, Qazaqstan bizdiń Otanymyz boldy», – deıdi qarııa.
