Áleýmettik kómek kóbeıedi
Sezde Elbasy az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylar tobyna ataýly áleýmettik kómek kórsetýdiń jańa tártibi jaıynda eleýli memlekettik bastamalar usynǵany belgili. Halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan bastamalar barysyn Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Berdibek Saparbaev keńinen baıandady. Onyń aıtýynsha, 1 shildege deıin eń tómengi kúnkóris deńgeıi 14 849 teńge bolady. Al 1 shildeden bastap bul 20 789 teńgege kóteriledi. Iаǵnı, eger atalǵan kómekti osy ýaqytqa deıin 571 myń adam alyp kelse, endi ol 260 myńǵa kóbeıip, 830 myń qazaqstandyq úshin ataýly áleýmettik kómek alýǵa múmkindik týmaq.
− Mysaly, 4 balaly jalǵyzbasty otbasy 1 shildege deıin tabysy joq bolǵandyqtan 63 myń teńge kóleminde ataýly áleýmettik kómek alyp kelse, 1 shildeden bastap ol 40 myń teńgege kóbeıip, 103 945 teńgege jetedi. Al qosymsha tólemderdi eseptegende ol otbasynyń jalpy tabysy aıyna 114 448 teńge bolady, – dedi ol.
Mınıstr ataýly áleýmettik kómekti daıyndaý úshin otbasylardyń jıyntyq tabysynda da ózgeris oryn alatynyn aıtty.
− Ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaǵan kezden bastap, ıaǵnı 1 shildeden keıin otbasynyń jıyntyq tabysynan kóp balaly otbasylarǵa, «Kúmis alqa» jáne «Altyn alqa» tós belgilerimen marapattalǵan kóp balaly analarǵa memlekettik járdemaqylar, sondaı-aq balalarǵa arnalǵan múgedektigi úshin beriletin járdemaqylar, stıpendııa alynyp tastalady, – dedi B.Saparbaev. Mınıstrdiń aıtýynsha, az qamtylǵan otbasynyń balalaryna beriletin járdemaqy qazir 4 834 teńge bolsa, 1 shildeden bastap 20 789 teńgege jetedi. Ol 18 jasqa deıin tólenedi. Eger ol balalar oqıtyn bolsa, onda 23 jasqa deıin tólenedi. Oǵan qosymsha ata-anasynyń tabysy kúnkóris deńgeıinen tómen bolsa, onda da olarǵa qosymsha járdemaqy tólenbek. Múgedektigi bar balalarǵa jáne 18 jastan asqan, bala kezinen birinshi toptaǵy múgedektiń kútimi úshin 100 myń azamattyń járdemaqysyn 31,1 myń teńgeden 41,6 myń teńgege arttyrý josparlanyp otyr. Mınıstr áleýmettik kómekti taǵaıyndaǵan kezde halyqqa yńǵaıly jaǵdaı jasap, adamdardy bekerden-beker sandaltpaý úshin talap etiletin qujattar sany azaıatynyn aıtty.
− Endi osynyń barlyǵy qazirgi tańda júzege asyrylyp jatqan «e-halyq» júıesimen júzege asyrylady. Keıbir málimetter joq bolsa, ata-ananyń kelýiniń keregi joq. Jergilikti jerlerdegi jumyspen qamtý ortalyqtary, ákimshilikter tıisti memlekettik organdarǵa suraý jasap, ózderine tıisti málimetterdi alady, – dedi B.Saparbaev.
Jalaqy joǵarylaıdy
Bilim berý máselelerine qatysty alǵa qoıylǵan mindetterdi oryndaý boıynsha Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń josparlary men mindetterin mınıstr Kúlásh Shámshıdınova baıandady. Onyń aıtýynsha, aldymen bilim berý salasyndaǵy jalaqysy tómen qyzmetkerlerdiń tabysyn ulǵaıtý, orta bilimde reformany naqty túrde iske asyrý, sondaı-aq ozyq joǵary oqý oryndary men zamanaýı kolledjderdi anyqtaýǵa qatysty birqatar mindetti oryndaý qajet.
− Bilim salasyndaǵy jalaqysy tómen qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn ulǵaıtý dıfferensıaldy túrde 30 paıyzǵa deıin júzege asady. Bul saladaǵy 500 myń adamnyń jalaqysy ósedi. Olardyń qatarynda mektepke deıingi uıymdar men ınternattardyń tárbıeshileri jáne olardyń kómekshileri, ádiskerler, áleýmettik pedagogtar, balabaqshalar men kolledjderdiń psıhologtary, qosymsha bilim berý uıymdarynyń qyzmetkerleri, kitaphanashylar, tálimgerler, býhgalterler, is júrgizýshiler, aýla tazartýshylar, kúzetshiler, pesh jaǵýshylar, santehnıkter men elektrıkter jáne taǵy basqalary bar», dedi K.Shámshıdınova.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi keltirgen málimet boıynsha bilim berý sapasyn arttyrý maqsatynda 2019-2021 jyldar aralyǵynda jańartylǵan mazmun boıynsha 144 myń muǵalim, 82 myńǵa jýyq synyp jetekshisi men psıholog, 15,5 myń kolledj mamany men 2,4 myń JOO oqytýshysy qaıta daıarlaý kýrstarynan ótedi.
Jıynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov medısına salasyndaǵy jalaqysy tómen qyzmetkerlerdiń aılyǵyn 30 paıyzǵa kóterýge qatysty baıandama jasady. Mınıstrdiń aıtýynsha, aǵymdaǵy jyly 1 shildeden bastap eńbekaqysy tómen barlyq medbıkeler men kishi medısınalyq personaldyń jalaqysy 30 paıyzǵa ósedi.
− Elimizde jumys isteıtin medbıkelerdiń ortasha jalaqysy 76 myńnan 100 myń teńgege deıin kóteriledi. Al kishi medısınalyq personaldyń aılyǵy 48 myńnan 64 myń teńgege artady. Oǵan qosa, joǵary suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha dárigerlerdiń jalaqysy da ulǵaıady. Jalpy, 225 myńnan astam medısına qyzmetkeriniń jalaqysy ósedi. Osyǵan oraı 2019 jyly respýblıkalyq bıýdjetten 37,6 mıllıard teńge, al 2020 jyldan bastap 78,7 mıllıard teńge bólinedi, dedi E.Birtanov.
Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha jergilikti jerde jalaqysy tómen ákimdik qyzmetkerleriniń aılyǵyn 25 paıyzǵa arttyrý qajet. Bul baǵytta qandaı mejeler bekitilgeni jóninde Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov aıtty.
− Elimizde jergilikti jerde jumys isteıtin 78 myń memlekettik qyzmetshi bar. Negizinen, sarapshylar, jetekshi mamandar jáne bas mamandar. Olardyń jalaqysy ortasha eseppen alǵanda 25 paıyzǵa ósedi. Mysaly, eger bas mamannyń ortasha jalaqysy 84 myń teńgeni qurasa, endi ol 100 myń teńge boldy, dedi R.Dálenov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, ákimdik qyzmetkerleriniń tabysyn kóterýge qosymsha 76,5 mıllıard teńge qajet. Bıyl bul baǵytta jumsalatyn qarajat kólemi – 15,3 mıllıard teńge.
Ulttyq ekonomıka mınıstriniń aıtýynsha, shaǵyn qalalardy damytýǵa jylyna 10 mlrd teńge bólinedi. Bul sol qalalardaǵy ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymnyń 100 jobasyn salýdy nemese rekonstrýksııalaýdy qamtamasyz etedi.
− Perspektıvalyq aýyldardy damytý úshin «Aýyl – el besigi» arnaıy jobasy qarjylandyrylady. Oǵan 3 jylda 90 mlrd teńge bólinedi. 1,5 myńǵa jýyq aýyl qamtylady. Bolashaǵy bar aýyldar halyq sanyna, ornalasqan ornyna, damý áleýetine jáne taǵy basqasyna baılanysty anyqtalady, dedi R.Dálenov.
Kóp balaly otbasylarǵa jaldamaly baspana beriledi
Jıynda turǵyn úımen qamtamasyz etý jumysyn jandandyrý jáne jol salý qarqynyn kúsheıtý týraly Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Roman Sklıar baıandady. Mınıstrdiń aıtýynsha, qazir elimizde 340 myń kópbalaly otbasy bar, onyń 28 myńy turǵyn úı kezeginde tur. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, 7 jyl ishinde jyl saıyn 6 myń jaldamaly páter, 2025 jylǵa deıin 40 myńnan astam jaldamaly páter salý josparlanǵan.
− Kezekte turǵan az qamtamasyz etilgen kóp balaly otbasylardyń máselesi tolyq sheshiletin bolady. Bıyl mamyr aıynda biz kóp balaly otbasylarǵa jaldamaly páter berýdi bastaımyz, dedi R.Sklıar. − Az qamtylǵan otbasylarǵa «Turǵyn úı qurylys jınaq banki» arqyly 20 jylǵa jeńildetilgen nesıe beriledi, onyń jyldyq syıaqy mólsherlemesi 2 paıyz bolady. Ipoteka bekitilgen negizgi sharttar boıynsha tórt jáne odan kóp balasy bar otbasylarǵa, múgedek balasy bar nemese múgedek balany baǵatyn otbasylarǵa, kámeletke tolmaǵan balalary bar tolyq emes otbasylarǵa beriledi. Eki jylda biz osy atalǵan sanattarǵa 22 myń jeńildetilgen zaıem berýdi josparlap otyrmyz, dedi R.Sklıar. Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, 22 myń ıpotekaǵa úsh jyldyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten 50 mlrd teńgeden bólinbek.
Sonymen qatar, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes jol qurylysyna, qalalyq jáne aýyldyq ınfraqurylymdy damytýǵa, jergilikti magıstraldy joldarǵa respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten 150 mlrd teńgeden astam qarjy bólinýde. Qosymsha qarajattyń bólinýin eskergende, qarjylandyrý kólemi 200 mlrd teńgeni quraıdy. Bul qarjy 5 myń shaqyrymnan astam joldy jóndeýge múmkindik beredi.
Otyrysta Úkimet basshysynyń orynbasary Gúlshara Ábdiqalyqova da sóz alyp, Elbasy tapsyrmalaryn túsindirý jumystary jandanatynyn aıtty.
Premer-Mınıstr Asqar Mamın ekonomıkalyq tabys eń aldymen árbir adamnyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalýǵa tıis ekenin aıta kelip, «Nur Otan» partııasy seziniń tarıhı sheshimderin júzege asyrý máseleleri mańyzdy ekenin jetkizdi.
− Elbasynyń jańa áleýmettik qamqorlyq sharalaryn sapaly jáne ýaqtyly iske asyrý kerek. Úkimet muqtaj azamattardy áleýmettik qoldaý boıynsha tıimdi jumys júrgizýge tıis. Bıýrokratııa men formalızmge jol berilmesin. Qarapaıym adamdardyń máselelerin sheshý qajet. Barlyq memlekettik organdardan osy baǵytta qarqyndy jumys atqarýdy suraımyz, dedi A.Mamın.
Úkimet basshysy iri qalalardyń qala mańy aýmaǵynda, shaǵyn jáne monoqalalarda turǵyndardyń turmys sapasyn jaqsartý, jańa turaqty jumys oryndaryn, ásirese aýyldarda áleýmettik ınfraqurylymdy damytý, bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádenıet jáne sport nysandaryn salý, olardyń qoljetimdiligi men qyzmet sapasyn qamtamasyz etý, ınjenerlik-kommýnaldyq ınfraqurylymdy, onyń ishinde jergilikti jol jelilerimen, energetıka jáne gazben jabdyqtaý jumystaryn júrgizý qajettigin aıtty.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»
