«Ushqynnyń» redaktory Tamımdar Safıev

1938 jyly saıası qýǵyn-súrginge ushyrap, atylyp ketken Halel Esenbaev týraly belgili zertteýshi Tilekqabyl Boran­ǵalıuly aǵamyz «Ushqynnyń» re­daktory boldym...» atty maqala jazyp, «Gazet shejiresinde buryn-sońdy aty atalmaǵan Halel Esenbaev búgingi «Ege­men Qazaqstan» gazetiniń redakto­ry ma?» degen máseleni 1997 jyly alǵash kótergen edi. Sol maqalada avtor «Ushqyn» gazetiniń alǵashqy redaksııa alqasynda Halel Esenbaev, Eshmu­hamed Begalıev, Tamımdar Safıev, Ámirǵalı Meńeshov, Bernııaz Kúleev bol­ǵa­nyn aıta kelip, «gazettiń tuń­ǵysh basshysy Halel Esenbaev bolsa kerek» degen boljamyn bildiredi. Biraq «Ushqynnyń» ardageri Merǵalı Eshmuham­betovtiń esteligindegi: «...Qate­les­pesem, redkollegııanyń bastyǵy Tamım­­dar Safıev bolyp taǵaıyndaldy» de­gen joldardy da keltiredi. 

Bir qyzyǵy, Halel Esenbaev ta, Ta­mım­dar Safıev te bir óńirde – qazirgi Batys Qazaqstan oblysynyń Qaz­ta­lov aımaǵynda týyp-ósken, bir jyl­­dyń tóli, talaı qyzmette qoıan-qol­­tyq birge iste­­gen, Tamımdarsha aıt­­saq «aıryl­mas dostar edi». Halel ha­qyn­da az-kem maqa­la jazylyp, esimi ensıklopedııaǵa engeni­men, Tamımdar týraly tolyq­qan­dy zertteý túgili, áli kúnge jeke maqala da jazyl­mapty... Ol «redak­sııaǵa jetekshilik jasady ma, jasa­sa qashan, munyń bárin dáleldeý – bola­shaq­­tyń isi» dep jazǵan edi Tilekqabyl Boranǵalıuly aǵamyz.

Biz búgin sol aqtańdaqtyń ornyn tol­ty­rýǵa tyrysyp, qolǵa qalam aldyq.

Tamımdardyń ata-tegi

Tamımdar Sapaulynyń ulty – qara­qal­paq, óziniń jazýynsha «Orta Azııadaǵy Qońyratty jaılaǵan qaraqalpaqtan 4 úı qashyp kelip, 1820-1830 jyldary Bókeı­lik­tiń bıleýshisi Jáńgir hannan: «Sizdiń birtaban qarashańyz bolamyz» dep qonys sur­apty. Han olardy qabyl alyp, áýeli Bas­qunshaq kóliniń janynan jer bergen. Osy jerde ósip-ónip, keıin olarǵa tatar-bashqurt qashqyndar qosylyp, bir qaýym el bolǵan. Tuz urlap satyp, paı­da­lanyp, ókimet ókilderin sabap, aıypty bolyp, Astrahannan ásker kelip, bulardy byty­ratyp, Talov qısymyna kúshtep kóshirgen eken. Osy jerde 1892 jyly Tamımdar dúnıege kelgen. 

Osy jerde aıta keteıik, búginde qara­qal­paq baspasózi tarıhyna qatysty derekterde «Mıınetkesh Qaraqalpaqstan» gazetin 1928-1931 jyldary, «Qyzyl Qara­qalpaqstan» basylymyn 1933-1935 jyldary basqarǵan Tamımdar Safıevti «1898 jyly týǵan» dep kórsetipti. Biraq bul qate bolsa kerek. О́ıtkeni Ba­tys Qazaqstan oblystyq arhıvinde saq­tal­ǵan qujatta Tamımdar Safıev 1922 jyly óz qolymen «1892 jyly týǵanyn, jasy 30-da ekendigin, ata-anasy malshy sharýa bolǵanyn, 1910 jylǵa deıin muǵa­lim­dikpen aınalysqanyn» jazǵan (BQOMA, 75 qor, 2 tizbe, 188 is, 5 oram). 

Keıip­kerimizdiń 1916-1917 jylda­ry I Dúnıe­júzilik soǵystyń Batys maı­­da­nyna óz erkimen suranyp baryp, №7 qazaq ınjenerlik-qurylys toby­nyń nusqaýshysy bolǵanyn eskersek, Safıevti 1892 jyly týǵan deýge laıyq. Buǵan tómende sóz bolatyn keıbir oqı­ǵa­lar da qosymsha dálel bolady dep oılaımyz.

О́sý joldary. 1916 jyl

Joǵarydaǵy maqalada T.Boranǵalı­uly Tamımdar Safıevtiń «28 jasynda boıdaq» bolǵanyn, Bókeı gýbkomynyń saýal­namasyn toltyrǵan kezde «3 túıe, 1 at, 4 sıyry bar ekenin» keltirgen. 

1922 jyly toltyrǵan anketada T.Safıev «bili­mim tómen» dep kórsetedi. Qara­­qalpaq elin­de júrgen kezinde tol­­tyr­ǵan saýal­namada 1913-1916 jyldary Oryn­­bordaǵy «Hýsaınııa» medre­sesinde oqy­­ǵanyn, biraq bitir­me­genin, 1917-1918 jyl­dary Han Orda­syn­da eki aı­lyq muǵalimder kýrsyn támam­daǵanyn, 1931-1933 jyldary Búkil­odaq­tyq kommýnıstik jýrnalıstıka ýnıver­sıtetin bitirgenin, qazaq, tatar, qara­qal­paq, ózbek, bashqurt, túrik jáne orys til­derin jetik biletindigin jazǵan eken.

Batys Qazaqstan oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń qorynda saqtalǵan birne­she dápter esteliginde Tamımdar Safıev 1916-1920 jyldardaǵy Bókeılik pen Orynborda basynan keshken oqıǵa­lar týraly táptishtep jazady. 

«...1916 jylǵy Iıýn jarlyǵy elge tym qatty tıgen jarlyq boldy. Iıýn jarlyǵy eldiń záresin ushyrdy. «19 ben 30 jastardyń arasy jigitter soǵys maıdanynyń shebindegi jumysqa alynady» degen habar ásirese jastardy qorqytty... Meniń Orynborda oqyp júrgen kezim, jaz aýylǵa kelip, úıde bolǵan ýaqytym edi. ...Tizimge ilik­ken­der qata­rynda men de bar edim. ...Bas qorǵaý­­­dyń sharasyn kórmekshi boldym. «Orynborǵa baryp, mektep arqyly «otsrochka» ala alamyn ba, qalaı bolady?» dep sony oıladym. Bul Orynborda tatar medresesinde oqyp júrgen kezim edi. Aǵaıyn týysqandarmen keńesip, avgýst aıynyń ishinde Orynborǵa júrip kettim. Bul bir jaǵynan qashqyn bolǵanym edi» deıdi keıipkerimiz («BQOM 9083/50»). 
Bir qyzyǵy, Orynborǵa kelip, maı­­dan­ǵa et tapsyratyn qasaphanaǵa ju­mys­qa ornalasyp, maıdanǵa barýdan qut­qaratyn «bronǵa» qol jetkizgen Tamı­m­dar Safıev keıin oq pen ottyń orta­­syna ózi suranyp ketedi! Ol qalaı bol­ǵan?! Estelikke kóz salaıyq:

«...Avgýst aıynyń aqyry, sentıabr­diń bas shamasy bolar deımin, Orynborda Torǵaı oblysynyń bas kótergen aq­sa­qal­­darynyń jınalysy boldy. Jına­lysqa Álıhan Bókeıhanov, Ahmet Baı­tursynov, Mirjaqyp Dýlatov, Muha­me­dııar Tunǵashın qatynasty, Torǵaı oblysynan kelgen bolys starshına aqsaqaldar keldi.

Jınalys ashyq, men de bir tyńdaýshy bolyp jınalysqa kirdim. Jınalysta qaral­ǵan másele soǵystyń keıinindegi qara jumysqa adam berý, ony qalaı uıymdastyrý, Iıýn jarlyǵyn qalaı oryndaý boldy.

Álıhan Bókeıhanov sóz sóılep, Reseı halqynyń soǵysqa qatynasyn, bul kez­de­gi jaǵdaıdy aıta kelip, soǵysqa tatar, bashqurt, taǵy basqa ulttardyń qaty­na­syn aıtyp, endi qazaq halqynyń da shette qalýy qolaısyz, Otanymyzdy qorǵaý kerek, maıdanǵa barýymyz kerek degen sózderdi aıtty, basqa birqatar adam Álıhannyń sózin maquldady. Biraq Torǵaı oblysynan kelgen bir-eki aqsaqal adam bere almaımyz dep ózderiniń dálelderin aıtyp ótti. Qys­qa­sy jınalys adam berýdi maqul kórip, sony uıǵardy. Sonymen jınalys tarady.

Burynnan «Qazaq» gazetasynyń qyz­­met­kerleri, redaktory Ahmet Baı­tur­­­synovpen tanys edim. Oqyp júr­gen­de «Aqas» dep úıine baryp júr­gen ýaqyttarym da bar edi. Bir kúni Baı­tur­sy­novtyń úıine bardym. «Hosh keldiń!» dep shaıǵa otyrǵyzdy. Onyń úıinde Álıhan Bókeıhanov otyr eken. Ahmet meni Álıhanmen tanystyrdy.

Buryn «Qazaq» gazetasynda «Qyr balasy» degen atpen jazylǵan maqa­lalaryn oqysam da Álıhanmen tanys­ty­ǵym joq edi, kórgen de joq edim. Osy birinshi ushyratýym boldy. Orta boıly, jalpaq betti, nyq deneli, aýyr sózdi adam eken. Álıhan menen Bókeıde bolyp jatqan jaǵdaıdy surasty. «Jigit berý qalaı júrip jatyr, eldegi azamattar bul iske qalaı qaraıdy, Jáńgir hannyń týysqany Sháńgereı knıaz ne deıdi eken, Bókeıhanovtardyń pikiri qalaı eken?» dep surasty. Men Bókeıde bolyp jatqan jaǵdaımen onshama tanys bolmasam da, bilgenimdi aıttym, kórgenimdi bildirdim. Álıhan sol kezdegi jaǵdaıdy sóılep, jigitterdiń maıdanǵa ketip otyrǵanyn aıtty. «Kózi ashyq oqyǵan azamattar da barý kerek, óz ultynyń qamyn oılaý kerek, kópten qalmaý kerek» dep sózderin aıtty, sóıtip tarady. Men jumysymda júrdim. Orynborda shyǵatyn «Qazaq» gazetasyn úzbeı oqyp turatyn edim. Bir kúni gazetadan mynadaı habardy (maqalany) oqydym. Maqalada: Qazaq rabochıı par­tııalarynyń maıdanǵa qara jumysqa ketip jatqanyn, sol qazaq rabochıı­lardyń bir bóligin zemgor (Zemskıı gorodskoı soıýz) degen uıymnyń óz qaraýyna alatynyn, al sol qazaq rabochıılarǵa basshylyq etkendeı, perevodchık bolǵandaı qazaq jastaryn sol uıymnyń qyzmetke shaqyratynyn aıtqan. Jumys jaǵdaıy qolaıly, jalaqysy jaqsy delingen. Sol jumysqa jastar, kózi ashyq azamattar barýy kerek ekeni aıtylǵan.

Sol gazettegi maqalany oqýmen Ahmet Baı­tur­synovqa bardym. Ahmet Baıtur­sy­nov jaı-jaǵdaıyn tolyq túsindirdi. «El azamaty qalmaı maıdanǵa jiberilip jat­qan ýaqytta kózi ashyq oqyǵan jigitterimizdiń shette qalýy jón emes. Kóppen birge bolýy kerek, jumysqa barý kerek» dep, meniń ultshyldyq sezimimdi jaman qyzdyrdy. О́zimmen birge oqyǵan Haıretdın Bolǵanbaev degen bir jigit sol Orynborda eken. Ahmet maǵan onyń sol jumysqa jazylyp ketkenin, qazaqshyl Hasenǵalı deıtin bir tatar bar edi. Onyń da ketkenin maǵan aıtty. «Sen de bar, solardan qalma» dedi.

...Qysqasy, men zemgorǵa qazaq rabo­chıı­­lardyń arasynda jumys etý úshin bara­tyn boldym...» 

Osylaısha Tamımdar Safıev maıdan dalasynan bir-aq shyǵady. Sol kezde Máskeýde júrgen, keıin «Buratana bólimin» uıymdastyryp, maıdanda bolǵan Álıhan Bókeıhanulynyń tikeleı basshylyǵymen Mınsk oblysy Molodejnyı stansasy mańyndaǵy qazaq jigitteriniń tobyna kómekke barady. Bul qyzmetinde maıdan jumysyndaǵy qazaq jigitteriniń talap-tilegin basshy­lyq­qa jet­kizip, kóp jaǵdaıyn jasaıdy. Mysa­ly, qazaqtardyń óz arasynan molda saılap, bes ýaqyt namazyn ýaqtyly oqýyna, aýyr­yp qalǵandaryn dárigerdiń qaraýyna ruqsat alady, as-sýyn, tıisti paegin ózderi alyp, tamaǵyn óz aspazdaryna pisirýge qol jetkizedi. Tipti «Qazaq», «Alash» gazetterin, «Aıqap» jýr­nalyn aldyryp, jigitterdi el jaǵ­daı­ynan da habardar etip turǵan. 

Jýrnalıstik qyzmeti

Birinshi dúnıejúzilik soǵystyń aıaqta­lyp, bitim jasalysymen maıdannyń qara jumysyndaǵy qazaqtar elge qaıtady. Sol dúrmekpen elge, Talópkege oralǵan Tamım­dar Safıev Bókeıliktegi qaınaǵan saıası oqıǵa­lardyń ortasyna kúmp ete túsedi. 

«1917 jyly maıdyń bas kezinde Tal­óp­kege keldim» dep jazady keıipkerimiz. Biraq kóp uzamaı Ordaǵa, Almalyǵa (Alǵaı), Orynborǵa barady. Sol kezdegi my­na bir oqıǵa qyzyq:

«Avgýst aıynyń basynda Orynborda bolyp, 10-15 kúndeı jattym. Onda bur­ynǵy tanystarym Haıretdın Bolǵan­ba­ev, Nazar Tórequlov, Mirjaqyp Dýlatov, Muqtar Samatov, Ahmet Baı­tur­synovtardy kórdim. Sol kúnderde Torǵaı oblysyna komıssar bolǵan Álı­han Bókeıhanov edi. Orynbordaǵy Ahmet Baıtursynov, Dýlatov, Álıhan qala­nyń syrtynda Jaıyqtyń qazaq betinde 8-10 shaqyrymdaı jerde kógalǵa qara úı tigip, kóship shyǵyp otyrady eken. Bir kúni Bolǵanbaev, Tórequlov, Esbolov bárimizdi Mirjaqyp Dýlatov qonaqqa shaqyrdy. Bardyq, qonaq boldyq. Ahmettiń de úıinde boldyq. «Álıhannyń úıine de baramyz» dep jınalyp edik, biraq Álıhan Bókeıhanov ózi joq bolǵan soń oǵan barmadyq. Bókeıhanov Torǵaı oblysynyń komıssary, sol kezde Máskeýde bolyp jatqan Ýaqytsha úkimet Kerenskııdiń shaqyrǵan avgýst soveshanıesine ketken eken. Sol kúnderde Orynborda 20-30 qazaq jigiti jınalǵan eken. Meniń bilgenderim: Ahmet, Mirjaqyp, Muqtar Samatov, Bolǵanbaev, Myrzaǵazy Esbolov, Tórequlov Nazar, Dosjanov barlyq jastardyń jınalysy boldy. Jınalys bir uıym uıymdastyrdy. Atyn umytyp qaldym, ol uıymǵa «Jiger» me ıa «Alash» degen be, at berildi. Barlyǵymyz múshe bolyp jazyldyq, 20 somnan jarna tóledik. Jınalysqa Muqtar Samatov basshylyq etti. Myrzaǵazy Esbolovtyń usynysy bolyp, bolashaq qazaq úkimetine «qor» daıarlaý máselesi kóterildi. Qor jınaý barlyq múshelerge tapsyryldy. Uıymnyń basqarma músheleri bolyp (umytpasam) Muqtar Samatov, Mirjaqyp Dýlatov, Myrzaǵazy Esbolov, taǵy bireýler saılandy. Jınalys támam bolyp, árqaısymyz úıimizge tarqadyq...» 

1917-1918 jyldary aq pen qyzyl almasqan Talópke óńirinde aýmaly-tókpeli kúnderdi basynan keshken keıipkerimiz 1918 jyly qyrkúıek aıynda Bókeıliktiń ortalyǵy Ordaǵa júrýge qam jasaıdy. 

«Sentıabrdiń 18 kúni men ...Ordaǵa júrýdiń sharasyn kóre bastadym. Bir jaǵym – qyzyldar, bir jaǵymda – aqtar, ekeýinen de qaýpim bar. ...Narynnyń qyzyl qumyna qaraı eldiń ishimen jol tarttym. Narynda Haırolla ahýn degen bolatyn, sonyń eki balasy Ǵabıt, Shamǵalı degen, olarmenen Orynborda birge oqyǵan edik. ...Barsam Ǵabıt Sarybaev Ordadan otrıadpen shyǵyp, tap sol kúni Naryndaǵy úıine kelip jatyr eken. ...Ordaǵa kelgen Halel, Ǵalı meniń Ordaǵa jaqyn kelgenimdi estip, sentıabrdiń 25 kúni (eskishe) meni Ordaǵa shaqyryp hat jazypty. Halel Esenbaevtan zapıska aldym, ol Ordaǵa tez kel, muǵalimder kýrsy ashyldy, men sondamyn depti. Sentıabrdiń 28 kúni Ordaǵa kelip, muǵalimder kýrsyna ornalastym. Muǵalim bolý isine kiristim...» 

Ordanyń bastaýysh mektebinde muǵalim bolyp júrgen T.Safıev birte-birte gazet isine aralasa bastaıdy.
«Umytpasam, 1919 jyly fevral aıynda bolar deımin, bir kúni qazaq jastarynyń jınalysy boldy, bul jınalysty shaqyrǵan sol ýaqyttarda uıymdastyrylǵan jastardyń «Jiger» degen bir uıymy edi. «Jiger» uıymynyń bastyǵy Mustafa Kókebaev, sol kezde jańa ashylǵan Bókeı podotdeli degen keńseniń bastyǵy edi. Ol keńsede qazaq azamattarynan Ǵumar molla Qarashev, Ǵazız Musaǵalıev, Qarı Qarashev, Halel Esenbaev isteıtin edi. Jınalysta gazet shyǵarý máselesi qaraldy. Bur­yn­ǵy shyǵyp turǵan «Uran», «Qazaq durys­ty­ǵy» gazetalarynyń qazirgi jaǵdaıda qanaǵattandyrmaıtyny aıtyldy, jańa gazetti endi kim shyǵarady, onyń aty ne bolý kerek degen másele boldy. Biraz sóz tartysy, sóıleýler bolǵannan soń Bókeı podotdeli gazetti shyǵarady, onyń aty «Durystyq joly» bolsyn degen uıǵarysty jınalys maqul kórdi. Bul jınalysta gazeta shyǵarý úshin redaksııa alqasyna kandıdattar usynyldy. Olar: Ǵazız Musaǵalıev, Ǵumar molla Qarashev, Mustafa Kókebaev, Halel Esenbaev, Safıev degender edi. Sol kúnderde men de Bókeı podotdeline jumysqa kirgen edim. Bókeı podotdeli ashylǵannan keıin Astrahannan bir baspa mashına aldyryldy. Buryn «Uran» gazetasy kishkene «Arkanka» degen mashınada basylǵan eken. Endi jańa mashınanyń kelýimen tıpografııaǵa arnaýly bir jaı alyp, baspahana ashyldy. Solaı etip Bókeı podotdeli «Durystyq joly» degen gazeta jáne «Muǵalim» degen jýrnal shyǵara bastady. Sonymen qatar áskerı komıssarıat «Soǵys komıssarıatynyń habarlary» degen eki bettik – bir beti rýs tilinde, al bir beti qazaq tilinde taǵy bir gazetany shyǵara bastady. Bókeı podotdelinde «Durystyq joly» gazetin shyǵaryp júrgenimizde, maı aıynda meni (Safıev) jáne Halel Esenbaevty soǵys komıssarıatynyń saıası bólimine jumysqa shaqyrdy. Halel Esenbaev saıası bólimniń mádenı-aǵartý bólimshesine bastyq bolyp, men onyń qaraýynda shyǵatyn «Soǵys komıssarıatynyń habarlary» degen gazetany shyǵarý jumysyn basqaratyn boldym. Ol ýaqyt gazetanyń redaktory Batyrqaıyr Nııazov edi. Men barǵannan keıin gazetanyń qazaqsha betin, gazeta shyǵarý jumysyn basqarý redaktorlyǵy maǵan júkteldi. Solaı etip men jáne Halel Esenbaev áskerı jumysqa oqyp, qazaq erikti áskerı úlgili atty polkiniń áskerı qyzmetkeri de boldyq...»

«Ushqynnyń» shyǵýy

Bul kezder Bókeılikte aq pen qy­­zyl almasqan, aýmaly-tókpeli kezeń edi. Ásirese 1919 jyly aqtar áskeri kúsheıip, aq kazaktar Oral qalasyn, Slamıhın men Talókpeni basyp alady. Bolshevıkterdiń qolyndaǵy Ordaǵa qaýip tónedi. Osy kezde Ordadaǵy Muha­me­dııar Tunǵashın basqarǵan qyrǵyz (qazaq) ásker komıssarıatyn Oryn­borǵa kóshirý týraly sheshim qabyl­da­nady. Kóshýi tıis toptyń tiziminde T.Safıev te bolǵan.

«Avgýst aıynyń 15 kúni bir eshelon soǵys komıssarıaty Saıhın stansııasyna jóneldi. Halel Esenbaev, Shaqat Bıgalıev, Qarı Qarashev, taǵy basqa birqatar jigitter Orynborǵa barmaıtyn boldy. Meniń de Ordada qalǵym keldi», dep jazady T.Safıev. Biraq Tunǵashın: «Seni qaldyrýǵa bolmaıdy, Orynborǵa baramyz, saıası bólim de barady, barǵan soń onda osy «Soǵys komıssarıaty habarlary» gazetin shyǵarý kerek», deıdi. 

«Avgýstiń 16-17-18 kúnderi saıası bólim mekemesi jınalyp, otarbaǵa mine­tin Saıhın stansııasyna júrip ketti. Men de tósek ornymdy arbaǵa salyp ket­pekshi bolyp jatqanda, Halel Esen­baev kelip: «Búgin sen ketpe, erteń stan­sııaǵa obozdyń artynan jetersiń, saǵan men provod (uzatý) keshin jasaımyn, Astrahannan ártister bar, solardy sha­qyramyn», dedi. Halel ekeýimiz bir jaıda turatuǵynbyz, aırylmas dos edik. Keshte ártister keldi, qonaqtyqqa as-aýqat daıarlatqan eken. Tań atqansha óleń aıtyp, ártistermen oınap gýlaıt ettik. Tań atqan, jaryq túskende Halel meni jolǵa shyǵaryp saldy. Solaı etip keshegi ketken oboz arbalar Saıqynǵa jetpeı-aq arttarynan men de qýyp jettim. Stansııada eshelon vagondar daıar eken, Saıqynda bir kún qonyp, erteńine avgýstiń 20-sy kúni poıyzben júrip kettik» dep jazady keıipkerimiz. 

Aıtpaqshy, osy eshelonda Ordadan alyp shyqqan baspahana mashınasy da bar edi. Soǵys komıssarıatynyń Orynborǵa ketýi, baspahana qyzmetkerleriniń de kóshýine baılanysty Ordada shyǵyp turǵan «Durystyq joly» gazeti jabylyp toqtap qaldy. 

«20 kúndeı jolda júrip, sentıabr aıynyń 11-i kúni Orynborǵa keldik. Orynborda revkom, (Qazaq) Qyrǵyz soǵys komıssarıaty, saıası bólim tıisti daıarlanǵan úılerge ornalastyq. Orynbor gýbernalyq qala. Biz kelgen kúnderde oryssha «Komýnna» degen gazeta, tatarsha «Biziń jol» degen gazeta shyǵyp turyp edi. Endi Orynbor Qyrǵyz (Qazaq) respýblıkasynyń ortalyǵy boldy.

Ordadan ketkende eshelondarmen (kóshpenen) birge shyqqan soǵys komıssary Tunǵashın, onyń orynbasary Bekmuhambetov Orynborǵa kelgenimizde joq boldy. Olar joldan Máskeýge baryp, Máskeýde ekeýin de toqtatyp, Orynborǵa jibermeı qoıǵan.

(Jalǵasy bar)

Qazbek QUTTYMURATULY,

«Egemen Qazaqstan»