Kúnniń birinshi jartysynda Ońdasyn Orazalın Oıyl aýdanynyń Bestamaq aýylynda bolyp, alpys oryndyq mekteptiń turǵyzylý barysymen tanysty. Jobanyń júzege asyrylýy 2017 jyldyń qazan aıynda bastalǵan, biraq áli paıdalanýǵa berilgen joq. Qurylysty aıaqtaýǵa 160 mln teńge qajet. Jumysty tezirek aıaqtaýdy talap etken oblys ákimi qarjylandyrý osy jyly tolyq kólemde júzege asyrylatynyna sendirdi.
Aýdan ortalyǵy – Oıyl aýylynda óńir basshysy ortalyq aýdandyq aýrýhananyń ǵımaratynda boldy. Materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtanýyn qarap shyqqan Ońdasyn Orazalın sıfrlandyrý elementteriniń engizilýine, atap aıtqanda emdelýshilerge qyzmetti elektrondy túrde usyný deńgeıine qyzyǵýshylyq tanytty. Sondaı-aq, oblys ákimi tótenshe jaǵdaılar jáne №14 órt sóndirý bóliminde boldy.
О́ńir basshysy ǵasyrlyq tarıhy bar mýzykalyq mektepke de bardy.
Oblys ákimi tarıhı qundylyǵy bar qurylysty saqtaý qajettigin atap ótti. Atap aıtqanda, mýzykalyq mekteptiń ǵımaraty qalpyna keltirilýi tıis. Ońdasyn Orazalın ǵımarat qalpyna keltirilgen soń aýdannyń tarıhı-mádenı orny bolyp biraz ýaqyt qyzmet atqaratynyna senimdi.
Sonymen qatar, óńir basshysy veterınarlyq stansa jumysymen tanysyp, tanysý sońynda aýdandaǵy veterınarlyq qyzmetti damytý, mal dárigerlik stansaǵa jańa ǵımarat berý boıynsha birqatar tapsyrmalar berdi, óıtkeni qazirgi ǵımarat apattyq jaǵdaıda.
«Sizderde sıfrlandyrý, elektrondy esep júrgizý jumystary júrgizilmeıdi. Sizderdiń halyqqa qyzmet kórsetýińiz ýaqyt talabyna saı emes. Bul halyqtyń narazylyǵyn týdyrady. Memlekettik qyzmetterdiń barlyq túri elektrondy formatqa kóshý kerek. Bul suraqqa erekshe nazar aýdarǵan jón. Bul Elbasy talaby ekenin bilesizder», - dep atap ótti Ońdasyn Orazalın.
Halyqpen kezdesý aýdandyq mádenıet úıinde ótti. Aýdan ákimi Dastan Saǵyrov 2018 jyl ishindegi áleýmettik-ekonomıkalyq damý men 2019 jylǵa arnalǵan josparlapr týraly esep berdi.
Eseptiń qorytyndysy boıynsha oblys basshysy aýdan bılikterine jumysty qaı baǵytta kúsheıtý qajettigin kórsetti.
«Taldaýǵa sáıkes, jeke ınvestısııa tartý, ónerkásiptik kásiporyndardy engizý jumystary óte álsiz, byltyr jol boıynda qyzmet kórsetý jobalarynyń birde biri júzege asyrylmaǵan, osy jylǵa da ondaı josparlaryńyz joq. Bıznesti, aýyl sharýashylyǵyn damytýdyń memlekettik qoldaý quraldary da qoldanylmaıdy. О́tken jyly aýdannyń birde bir jobasy «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasyna qatyspaǵan. Aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri boıynsha da ilgerileý joq. Osy baǵyttaǵy jumystardyń barlyǵyn kúsheıtý qajet. Sharýashylyqtardy nyǵaıtýǵa jumystanyńyzdar, aýyl turǵyndaryna 2-3 bas emes, keminde 12-15 bas iri qara mal satyp alý úshin nesıe alýǵa kómektesińizder. Sonda ǵana olar tabys taýyp, aýyldastaryn jumyspen qamtı alady»,- dedi Ońdasyn Orazalın.
Ol sondaı-aq, eldi mekenderdegi ınfraqurylymdy damytý jaǵyn jandandyrýdy, jańa formattaǵy ataýly áleýmettik kómektiń rasymende muqtaj otbasylarǵa taǵaıyndalýyn qamtamasyz etýdi jáne t.b. tapsyrdy.
«Sizdiń aýdandaǵy ortasha eńbekaqy 76-80 myń teńge, bul respýblıka boıynsha ortasha eńbekaqydan eki ese az. Azamattardyń tabysyn kóterý – Elbasy tapsyrmasy. Bul jerde aýdan bılikteri de kúsheıýleri kerek»,- dep atap ótti oblys ákimi.
Kezdesý kezinde aýdan turǵyndary oblys ákimine tolǵandyrǵan suraqtaryn qoıdy. Kóbinese, eldi mekenderdi gazdandyrý, jol qurylysy, ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtamasyz etýdi surady .
«Bul ókinishke qaraı, bir kúnde sheshiletin problemalar emes. Biraq, sizderdiń barlyq suraqtaryńyz qaralyp, birtindep sheshiletin bolady. О́ıtkeni, aýyldardyń ınfraqurylymdyq damýy, sıfrlandyrý, turǵyndardyń turmys deńgeıin kóterý – Elbasynyń negizgi tapsyrmalarynyń biri»,- dep sendirdi oblys ákimi.
Aqsaqaldardyń biri jaıylymdyq jerlerdiń joqtyǵyna shaǵymdandy. Ońdasyn Orazalın aýdan ákimine atalmysh máseleni egjeı-tegjeılianyqtaýǵajáne oǵan barlyq derektemeler týraly tolyq habarlaýǵa tapsyrma berdi.
Kezdesý sońynda oblys ákimi sondaı-aq, tary ósirýdi jandandyryp, taryny Oıyl aýdanynyń naǵyz brendine aınaldyrýǵa tapsyrma berdi.
Keıin Ońdasyn Orazalın azamattardy jeke suraqtarymen qabyldady.
Sapar kezinde oblys ákimine úıleri órtenge eki otbasy jaıynda belgili boldy. Oblys basshysy oqıǵa ornyn qarap shyǵyp, japa shekkendermen áńgimelesti.
О́rttiń saldarynan Erjan Eńsegenovtiń januıasy baspanasyz qaldy. Er adamnyń úıi jartylaı zardap shekken, qazir úı turýǵa jaramsyz, biraq qalpyna keltirýge bolady. О́zi múgeek ári qarajaty jetpeıtindikten Erjannyń úıdi qalpyna keltirýge qaýqary joq. Ońdasyn Orazalın úıdi qarap shyǵyp, aýdan ákimine qurylys materıaldary men jumys kúshi jaǵynan kómek berýdi tapsyrdy. Úıdi osy jazda tolyqtaı jóndeıdi dep kútilip otyr. Osyǵan deıin ákimdik Eńsegenovke úı jaldap bergen.
Erli-zaıypty Qajenovtardyń alty balasyna jan-jaqty kómek kórsetiletin bolady. Bul otbasy da úılerinen órt kezinde aırylǵan.
Kúnniń ekinshi jartysynda óńir basshysy Qobda aýdanyna bardy.
Tústen keıin oblys ákimi Ońdasyn Orazalın Qobda aýdanynyń Egindibulaq aýylynda ornalasqan mektep janyndaǵy ınternatty aralady. Qazirgi ýaqytta ınternatta 25 tárbıelenýshi bar. Demalys bólmesi, oqý zaly, jýyný bólmeleri, medısınalyq kabıneti jumys jasaıdy.
Osy tusta oblys ákimi O.Orazalın aýdan basshylyǵyna ınternattaǵy bilim sapasyn kóterip, oqý úrdisin zamanaýı talaptarǵa sáıkestendirýdi tapsyrdy. Ásirese, balalardyń oqý úlgerimine etene kóńil bólý kerek dedi.
Sodan keıin aımaq basshysy mektep ınternat túbindegi mádenıet úıinde boldy. О́ner oshaǵynyń jumysymen tanysyp, aldaǵy josparlarynan habardar boldy. Ǵımarat ishindegi kitaphanaǵa kirip aýyl haqynyń qandaı kitaptarǵa qyzyǵýshylyǵy artqanyn bildi.
«350 oqyrmany bar kitaphanada ǵalamtor joqtyǵyna alańdaımyn» - dedi óńir basshysy. О́ıtkeni kompıýterler turǵanymen, ınternet jelisine qosylmaǵan bolyp shyqty. Oblys ákimi aýdan basshysyna zaman aǵymynan qalmaı, ilgeri damyǵan qoǵamda, sonyń ishinde bilim nárimen sýsyndaıtyn kitaphanada mindetti túrde óz ınternet jelisi bolý kerek dep qatań eskertý jasady. Sondaı-aq, Sıfrly Qazaqstan baǵdarlamasy elimizde údere damyp jatqanyn atap ótti.
Aýdan turǵyndarymen kezdesý barysynda oblys ákimi sharýa qojalyqtarynyń basshylaryna birqatar tapsyrmalar berdi.
«Jańa tehnologııany paıdalanyp egistik kólemin kóbeıtý kerek. Eginnen tys maldyń basyn da arttyrǵan jón. Jergilikti aýyldyń adamdaryn jumysqa tartyp, kásiptiń kózin úıretý qajet» - dep atap ótti óńir basshysy.
Aýdan ákimi Meırambek Shermaǵanbet oblys basshysyna aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy týraly keńinen aqparat berip ótti.
«Adamnyń ómir súrý sapasyna tikeleı áser etetin jumystar kóp. Jastarymyzdy órkenıetke tartýymyz kerek» - dedi oblys ákimi jınalǵandarǵa.
«Aqtóbe oblysy - respýblıkada jalpy áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishteri jaqsy óńir. Degenmen jan basyna shaqqanda jaǵdaı onsha máz emes. Respýblıkalyq ortasha jalaqydan aýdandaǵy jumys jasap júrgen adamnyń eńbekaqysy eki ese tómen. Sondyqtan aýdan ákimine osy salada tynbaı eńbek etý kerek. Halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn kóterý qajet. Ásirese, aýdanǵa qarasty aýyldarda jol, gaz jaǵdaıy ótkir bolyp tur. Eń basty máseleler de - osylar. Osyndaı problemalar bar. Aýrýyn jasyrǵan óledi degen qazaq. Ony jasyrmaı aıtý kerek jáne osy salada eńbektený qajet. Biz keleshekte osyny qalaı jaqsartamyz dep jospar quryp, jumystanýymyz tıis. Elbasynyń aldymyzǵa qoıǵan naqty talaby bar. О́ńirge ınvestısııa tartý, jumys oryndaryn kóbeıtý kún tártibindegi negizgi máselelerdiń biri» - dedi aımaq basshysy óz sózinde.
«Aýdandaǵy iri qara mal basy turǵyndarǵa shaqqanda 2-3 ten ǵana keledi. Sondyqtan mal ósirem deýshilerge qoldaý kórsetý kerek. Sonda ǵana olar jaýapkershilikti sezinip, ónim kólemi men tabysy artady. Ekinshiden aýyldastaryn jumyspen qamtıdy. Qaı jerge barsań da malshy kerek. Sońǵy kezderde osy mamandyqtyń tapshylyǵy qatty seziledi. Bul problemany da men jaqsy bilemin. Deı turǵanmen osy bir eski mamandyqtyń bedelin arttyryp, olardyń jaǵdaıyn jasaý kerek» - dedi aımaq basshysy aýdan halqymen kezdesý barysynda.
Budan keıin óńir basshysy aýdan turǵyndarynyń saýaldaryna jaýap berip, jıynnan soń qobdalyqtardy jeke suraqtary boıynsha qabyldady.
Budan soń, aýdandaǵy jańadan salynǵan mektep pen kópqurylymdy sporttyq keshinniń jumysymen tanysyp, oń baǵasyn berdi. Sondaı aq, jıyn sońynda aýdan ákimine óńirdegi áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerdi ońtaıly sheshýge baǵyttalǵan naqty tapsyramalardy júktedi.
