Obama saılaýshylardyń samarqaýlyǵynan qorqady
Juma, 24 tamyz 2012 7:26
AQSh-ta prezıdent saılaýy jaqyndaǵan saıyn oǵan jurt kóbirek nazar aýdara bastaıtyny zańdylyq. Álemdegi eń úlken eldiń basshysyna kóp nárse baılanysty. Ol – álemdik saıasatqa yqpal etetin tulǵa. Barak Obama qala ma, kete me, bul jaı jurtty tolǵandyrady.
Juma, 24 tamyz 2012 7:26
AQSh-ta prezıdent saılaýy jaqyndaǵan saıyn oǵan jurt kóbirek nazar aýdara bastaıtyny zańdylyq. Álemdegi eń úlken eldiń basshysyna kóp nárse baılanysty. Ol – álemdik saıasatqa yqpal etetin tulǵa. Barak Obama qala ma, kete me, bul jaı jurtty tolǵandyrady.
Bul elde halyq erteń kóre jatarmyz demeıdi, jurttyń pikiri suralyp, úmitkerlerdiń múmkindikteri tarazylanyp jatady. Sol saýaldamanyń nátıjesine qaraı, úmitkerler saılaý aldyndaǵy nasıhat jumystaryna túzetý engizedi. Osy aıdyń basyndaǵy Saffolk ýnıversıteti júrgizgen zertteýlerge qaraǵanda, saılaýshylardyń 52 paıyzy óz daýystaryn Obamaǵa bermek kórinedi, al onyń qarsylasy respýblıkashyl Mıtt Romnıdiń úlesine 45 paıyz tımek. Osydan bir aı buryn bul kórsetkishter tıisinshe 49 jáne 46 paıyz edi. Aıyrmashylyq úsh paıyzdan 7 paıyzǵa kóterilgen.
Árıne, bul qazirgi prezıdenttiń jaqtastaryn qýantatyny anyq. Kerisinshe, respýblıkashylardyń biraz únjyrǵasyn túsirgeni daýsyz. Sóıtse de, endi Barak Obamanyń uıqysy tynysh bolady deýge áste de kelmeıdi. Sarapshylar aldaǵy saılaýdyń barysyna yqpal etetin biraz faktorlarǵa nazar aýdaryp otyr. Qatardaǵy amerıkalyqtardyń saılaý kezindegi kóńil-kúıi jaǵdaıdy kúrt ózgertýi ábden múmkin. Bul ózi qazir álemdik úrdiske aınalǵan jaı.
Saıasatshylar, sarapshylar bıylǵy jyly Serbııada ótken prezıdenttik saılaýdyń nátıjelerin umyta qoıǵan joq. Saılaý aldynda qyzmettegi prezıdent Borıs Tadıchtiń reıtıngi áldeqaıda joǵary boldy. Kóp adam onyń jeńisine kúmánsiz edi. Saılaýda oppozısııa ókili Nıkolıch jeńip ketti. Tadıchti jaqtaıtyn biraz saılaýshylardyń daýys berýge qatyspaýy jaǵdaıdy kúrt ózgertti. Al Rýmynııadaǵy referendýmda saılaýshylardyń belsendiliginiń tómen bolýy prezıdent Traıan Beseskýdi ornynda qaldyrdy. Daýys bergenderdiń 80 paıyzy oǵan qarsy bolǵanyna qaramaı, saılaýshylardyń qatysýy 50 paıyzǵa jetpegendikten, referendým nátıjesi esepke alynbady.
AQSh-ta da osyndaı jaǵdaı qalyptasýy ábden múmkin. Reıtıngi joǵary bolǵanmen, Barak Obama saılaýshylarynyń belsendiligi tómen bolsa, ıaǵnı daýys berýge belsendi qatyspasa, jeńis qarsylasyna qaraı oıysýy yqtımal. Sarapshylar solaı deıdi. Zertteýge qaraǵanda, amerıkalyqtardyń 40 paıyzy saılaýǵa qatyspaıdy. Al sol qatyspaıtyndardyń 43 paıyzy Obamany jaqtaıtyndar eken de, 20 paıyzy Romnıdi qoldaıtyndar eken. Demek, Obama úshin basty qaýip – saılaýshylardyń samarqaýlyǵy, saıası belsendiliginiń tómen bolýy.
Bul elde úmitkerlerdiń bedelin aıqyndaıtyn taǵy bir kórsetkish bar. Saýaldamada ádette kimge daýys beretini suralsa, sonymen birge, úmitkerdiń qaısysyn el basshysy retinde kórgisi kelmeıtini de suralady. Suralǵandardyń 42 paıyzy Obamany unatpaımyn dese, 48 paıyzy Romnıdi prezıdent retinde kórgisi kelmeıdi eken.
Endigi bir faktor – prezıdenttiń serigi kim bolatyny. Mıtt Romnı jaqynda ǵana vıse-prezıdenttikke kongressmen Pol Raıandy qosatynyn málimdedi. Ol – ekonomıst, belgili saıasatker, biraq sarapshylar onyń Romnıge bedel qosa qoıatynyna kúmándi. Obamanyń serigi Baıden týraly da osyny aıtýǵa bolar. Sondyqtan da eki úmitker tek ózderine ǵana sengenderi jón eken. Jurttyń pikirinshe, ázirge Barak Obamanyń senimi kúshtirek sııaqty.
Mamadııar JAQYP, «Egemen Qazaqstan».
