О́zara tıimdi qarym-qatynasqa óris keń

Seısenbi, 4 qyrkúıek 2012 7:46

Ústimizdegi jyldyń 11 aq­pa­nyn­da Qazaqstan Respýblıkasy men Germanııa Federatıvtik Res­pýb­lıkasynyń arasyndaǵy dıplo­ma­tııalyq qarym-qatynas orna­ǵa­nyna 20 jyl tolǵan edi. Germanııa Qazaqstannyń táýelsizdigin tany­ǵan Eýropadaǵy alǵashqy elderdiń biri boldy. Biz GFR-di Eýropadaǵy negizgi seriktesimiz retinde qaras­tyramyz, al Qazaqstan Germanııa úshin Ortalyq Azııadaǵy basymdyq beretin memleket bolyp tabylady.

Seısenbi, 4 qyrkúıek 2012 7:46

Ústimizdegi jyldyń 11 aq­pa­nyn­da Qazaqstan Respýblıkasy men Germanııa Federatıvtik Res­pýb­lıkasynyń arasyndaǵy dıplo­ma­tııalyq qarym-qatynas orna­ǵa­nyna 20 jyl tolǵan edi. Germanııa Qazaqstannyń táýelsizdigin tany­ǵan Eýropadaǵy alǵashqy elderdiń biri boldy. Biz GFR-di Eýropadaǵy negizgi seriktesimiz retinde qaras­tyramyz, al Qazaqstan Germanııa úshin Ortalyq Azııadaǵy basymdyq beretin memleket bolyp tabylady.

Búgingi kúnde Qazaqstan men Ger­manııa arasyndaǵy barlyq sala­lardaǵy yntymaqtastyq qarqyndy damyp keledi, eń joǵary deńgeı­de­gi pármendi saıası únqatysý qoldaý tabýda. Úkimetaralyq, parlamen­t­ara­lyq jáne partııaaralyq baı­la­ny­star, sondaı-aq ǵylymı, isker­lik, shyǵarmashylyq ıntellıgensııa toptary arasyndaǵy únqatysý ózara qurmet, senim jáne ashyqtyq negizinde turaqty túrde nyǵaıyp keledi.
Dıplomatııalyq qarym-qa­ty­nas­tardyń 20 jyldyǵy – bizdiń jas memleketimiz úshin aıtýly oqı­ǵa. Ony biz Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń GFR-ǵa joǵary deńgeıdegi jetinshi saparynyń tabysty ótýinen kóremiz. Sapar barysynda Qazaqstan-Germanııa qaty­nastarynyń uzaq merzimdi jáne joǵary deńgeıdi kórsetetin ser­pindi joba ekeni dáleldendi.
Osy oraıda, elderimizdiń bas­shy­lary qol jetkizgen túrli baǵyt­tardaǵy ýaǵdalastyqtardy atap ótýge tıispin. Shıkizat, ónerkásip jáne tehnologııalar salala­ryn­daǵy áriptestik týraly úkimet­ara­lyq kelisimderdi iske asyrý sheńbe­rinde jáne ınvestısııalyq jobalardy talqylaý maqsatymen Germanııa ekonomıkasy shyǵys komıte­tiniń tóraǵasy Ekhard Kordes bas­taǵan nemis isker toptarynyń delegasııasy ústimizdegi jylǵy qyr­kúıek aıynyń sońynda Qazaq­stanǵa saparmen keledi dep kúti­lý­de. Dál sol kúnderi Astanada bir­qatar nemis saıasatkerleri men sarap­shylarynyń qatysýymen Berlın Eýrazııalyq klýbynyń ekinshi otyrysy ótkiziledi. Germanııada keńinen taraǵan «Dýaldy» júıe ne­gizinde Qazaqstanda birlesip kási­­bı-tehnıkalyq kadr daıyndaý bas­tamasy ilgeriletiledi. Osy oraı­da, Qazaqstanda dýaldy bilim berý­di engizý týraly tıisti ekijaqty qujat ázirlenýde.
Qazaqstan men Germanııa qaty­na­syndaǵy 20 jyldyq kezeńde el­derdiń ıgiligine arnalǵan basqa da maǵynaly oqıǵalar men jobalardy atap kórsetýge bolady. Ásirese, nemis tarapy jasaǵan saparlardyń sany ósip keledi. 2010 jyly Fe­deraldyq kansler Angela Mer­kel­diń Qazaqstanǵa eki márte joly túsip, Astanada ótken EQYU Sam­mıtiniń jumysyna qatysty. 2010 jyly qazanda Astanaǵa Býndestag Prezıdenti N.Lammerttiń kelýin de úlken oqıǵa qataryna qosqan jón. Bul Germanııa Parlamenti tómengi palatasy jetekshisiniń Qazaqstanǵa tuńǵysh sapary bolǵan edi. 2012 jyly qarasha aıynda ótetin Qazaq­stan Parlamenti Májilisiniń Tóra­ǵasy N.Nyǵmatýllınniń Berlınge jaý­ap sapary par­la­ment­aralyq yn­ty­maqtastyqqa eleýli serpin be­re­di dep úmittendiredi.
Eki el arasyndaǵy saýda-sattyq máseleleri de mańyzdy baǵyt­tar­dyń biri bolyp qala bermek. 2011 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Germanııa ara­syn­daǵy saýda aınalymy daǵdarysqa deıingi deń­ge­ı­i­ne jetip, 6,2 mlrd. eýrony (+20%) qurady, bul – GFR-diń Ortalyq Azııa memleketterimen búkil syrt­qy saýda kóleminiń 85 paıyzy degen sóz. 2012 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda saýda kórset­kish­teri 3,1 mlrd. eýro boldy. Elimizde nemis kapıtalynyń qatysýymen 1200-den astam mekeme tirkelgen. Bizdiń memleketterimiz Saýda-eko­nomıkalyq ynty­maqtas­tyq jónin­degi úkimetaralyq Ju­mys toby men Strategııalyq ynty­maq­tastyq jónindegi iskerlik toby­nyń sheń­be­rinde belsendi túrde ózekti máse­le­lerdi qarastyrady.
Qazaqstan Respýblıkasy men Germanııa Federatıvtik Respýb­lı­ka­synyń arasyndaǵy mańyzdy baılanys retinde nemis ultynyń Qazaq­stan azamattary (200 myń adam), sondaı-aq buryn Qazaq­standa turǵan Germanııa azamattary (900 myńnan asa adam) bar ekeni belgili, biz olardyń muqtajdaryna erekshe nazar aýdaramyz. Qazaqstan Respýblıkasynda ómir súrip jat­qan etnostyq nemisterdiń máse­le­leri boıynsha Qazaqstan-Germanııa úkimetaralyq komıssııanyń jumy­sy nátıjeli jetistikterge qol jet­kizdi. 2010 jyldan bastap Gýmbold atyndaǵy Berlın ýnı­ver­sı­tetinde «Qazaqstan jáne qazaq tili» lektoraty ashylyp, bul jáıt nemis stýdentteri arasynda qyzyǵý­shy­lyq týdyryp otyr. Biz osy bir­les­ken jobaǵa odan ári qoldaý kórsetý nıetindemiz.
GFR Syrtqy ister federaldyq mınıstri Gıdo Vestervelleniń ús­ti­mizdegi jylǵy 29 tamyzda Qazaq­stanǵa resmı saparmen kelýi jáne «Iаdrolyq synaqtarǵa tyıym salýdan – ıadrolyq qarýsyz álemge» atty halyqaralyq konferensııaǵa qa­ty­sýy eki el arasyndaǵy dıplo­ma­tııalyq qarym-qatynas ornaǵan kúnnen beri kele jatqan jıyrma jyl ishinde qalyptasqan stra­tegııa­lyq yntymaqtastyq deńgeıin, son­daı-aq halyqaralyq proble­matı­kaǵa qatysty kózqarastarymyzdyń ortaqtyǵyn dáleldeıdi degen oıdamyz.
Aldaǵy Qazaqstan-Germanııa jo­­ǵa­ry deńgeıdegi kelissózderi, qa­lyp­tasqan dástúr boıynsha, ha­lyq­tarymyz ıgiligi úshin odan ári kóp­jaq­ty únqatysýdy jalǵas­ty­rý­ǵa ja­ńa múmkindikter ashady degen se­nimdemiz.
Nurlan ONJANOV,
Qazaqstannyń Germanııadaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi.