Aldymen osy reıtıngte ozyq shyqqan basqa qalalarǵa da toqtalyp óteıik. Sonymen, naýryz aıynyń basynda álem nazaryn aýdarǵan Qarjy ortalyqtarynyń jahandyq reıtınginde (GFCI) Nıý-Iork kósh bastady. Nıý-Iork – AQSh-tyń jáne dúnıe júziniń eń mańyzdy ekonomıkalyq ortalyqtarynyń biri. Bul shaharda shtab-páterleri ornalasqan úzdik ınvestor bankterdiń jáne basqarýshy kompanııalardyń arasynda Citigroup, J.P. Morgan Chase & Co., American International Group, Goldman Sachs Group, Morgan Stanley, Merrill Lynch jáne basqalary bar.
Ekinshi oryn Londonǵa buıyrsa, úzdik úshtikti Gonkong túıindep otyr. Azııa jolbarysy Sıngapýr tórtinshi orynda turaqtady. Shanhaı burnaǵy jyldardaǵydaı bul joly da qarsylasy Tokıony shań qaptyryp, ındekste besinshi orynǵa jaıǵasty. Sıýrıh, Beıjiń, Frankfýrt shaharlary alǵashqy ondyqqa endi.
Elordamyz 80-nen astam iri qalanyń ishinde 51-orynnan kórindi. Bas qalanyń bulaı órleýine álemniń qarjylyq kartasynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń paıda bolýy erekshe yqpal etti deýge bolady. «Astana» HQO jumysyn bastaǵannan bergi aralyqta 37 pozısııaǵa kóterilgeni osyny aıǵaqtaıdy. Taǵy bir aıta keterligi, Astana Shyǵys Eýropa men Ortalyq Azııa aımaǵy boıynsha reıtıngte kósh bastap tur.
Z/Yen respondentteri aldaǵy eki-úsh jylda mańyzdylyǵy arta túsýge tıis 15 qarjy ortalyǵyn da ataǵan bolatyn. Bul tizimge taǵy da Nur-Sultan enipti.
Jalpy, ındekstiń negizin Londonnyń úzdik saraptamalyq ortalyǵy sanalatyn Z/Yen Group Limited qalaǵanyn aıta keteıik. 2016 jyldan bastap ındeksti anyqtaýǵa shyǵystaǵy kórshimizdiń China Development Institute saraptamalyq ortalyǵy da atsalysa bastady. GFCI jylyna eki ret naýryzda jáne qyrkúıekte jarııalanyp otyrady. Álemdik qarjy ortalyqtary arasynda úzdikterdi anyqtaý barysynda «iskerlik orta», «qarjy sektoryn damytý», «ınfraqurylym faktorlary», «adamı kapıtal», «halyqaralyq bedel» syndy 130-dan astam kórsetkish esepke alynyp, qarjy naryqtarynda aýqymdy saýaldama júrgiziledi. On jyldan beri jarııalanyp kelgen bul reıtıng ortalyqtarǵa ádiletti baǵa berýdiń nátıjesinde álemdik qarjy arenasynda erekshe bedelge ıe.
– Z/Yen ortalyǵynyń táýelsiz sarapshylary «Astana» HQO bir jyl buryn ǵana iske qosylǵanyn eskere otyryp, onyń erekshe qarqynmen damyp kele jatqanyna tańdanysyn bildirdi. Bir jyl ishinde AHQO alańyna AQSh, Birikken Arab Ámirlikteri, Sıngapýr, Germanııa, Fransııa jáne ózge de elderden júz kompanııa tirkelip úlgerdi, – deıdi qarjy ortalyǵynyń bas ekonomısi Baýyrjan Bektemirov.
Elordanyń reıtıngte joǵarylaı túsýine yqpal etken faktorlarǵa toqtalar bolsaq, AHQO ıslam qarjysy, «Jasyl qarjy» syndy túrli baǵyttardy damytýǵa basymdyq berýi basty artyqshylyqtarynyń biri deýge bolady. Osy arqyly ortalyq halyqaralyq deńgeıdegi úzdik qarjy alańyna aınalýdy kózdeıdi. Bul maqsat jolynda birqatar jetistikterge qol jetkizip úlgerdi. Máselen, Islam qarjysy salasyna qoldaý bildirýine oraı halyqaralyq bedeli zor Global Islamic Finance Awards-tyń Islam qarjysy saıasatyn qurǵany jáne adamı kapıtaldyń damýyna úles qosqany úshin beriletin marapattaryna ıe boldy.
Qarjy tehnologııalaryna da erekshe den qoıǵan AHQO eJustice atty sot tóreliginiń elektrondy júıesin jáne elektrondy rezıdenttikti iske qosqan. Bul ınvestorlarǵa sıfrly tehnologııalardyń kómegimen ýaqyt pen qarjy únemdeýge jáne qaǵazbastylyqtan arylýǵa kómektesedi. Jasyl qarjy ortalyǵy da AHQO-nyń mańyzdy bastamalarynyń biri. Osy baǵytta ortalyq keminde 500 myń dollar kóleminde jasyl oblıgasııalar shyǵarýdy kózdeıtin jobalarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýge ázir.
«Astana» HQO-nyń ózge de artyqshylyqtaryna nazar aýdarǵan «The Z/Yen Group» kompanııasynyń dırektory Mark Iendl qazaqstandyq BAQ ókilderine bergen suhbattarynyń birinde AHQO-nyń ár qadamyna oń baǵa berip, keleshekte álemdik deńgeıdegi qarjy ortalyǵyna aınalatynyna senim bildirgenin aıta ketý kerek.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
