– Mysaly, elimizdiń zańy boıynsha avtokólikti masań kúıde júrgizgeni úshin qarastyrylatyn jaza – eki jylǵa kólik júrgizý quqyǵynan aıyrý. Basqa balamasy joq. Sondyqtan júrgizýshiniń mas bolǵandyǵy arnaıy saraptamamen dáleldense, onyń jazasyn sot emes, ózge quqyq organdary bekitse de bolady dep sanaımyn. Árıne, ol sheshimmen kelispegen jannyń sotqa shaǵymdanýyna esh kedergi bolmaýy tıis» dedi B.Ámetov baspasóz máslıhatynda.
Árıne, joǵaryda aıtylǵan másele qaıtkende de sot júktemesin azaıtý maqsatynan týmasa kerek. О́ıtkeni elimizde medıasııa, ıaǵnı daýlardy sotqa deıin sheshý máselesi barynsha qolǵa alynǵaly sottyń júgi jeńildedi deýge bolmaıdy. Máselen, respýblıka sottary
2016 jyly 1,4 mln, 2017 jyly – 2,6 mln, 2018 jyly – 4,5 mln is qaraǵan! Kórip otyrǵanymyzdaı, sottardyń jumysy kóbeıe túsken. Biraq bul el ishinde daý-damaı kóbeıdi degendi bildirmeıdi. Bul kerisinshe azamattardyń sotqa senimin, túrli daýdy zań aıasynda, saýatty sheshýge kóshkenin kórsetedi.
Sottyń mindeti – daýdy sheshý. Al eń jaqsy sheshilgen daý – eki taraptyń mámilege kelýi ekendigi daýsyz. 2018 jyly tatýlastyrý rásimderin qoldaný arqyly 1 733 is bitipti. Munyń ishinde 1479 is – medıasııa arqyly, 34 is – partısıpatıvtik rásimder tártibimen bitse, al 220 is boıynsha bitimgershilik kelisim jasalǵan.
2018 jyldyń basynda Joǵarǵy sot tóraǵasy Jaqyp Asanov elimizdegi sot júıesin odan ári damytý boıynsha jeti basym mindetti saralap bergen edi. Osy sharalardyń basynda «Minsiz sýdıa» jobasy tur. Onda sýdıalyqqa kandıdattardy jan-jaqty irikteý, baspasózge olar jóninde málimetter jarııalaý, kandıdattyń kásibı daıyndyǵymen qatar, onyń jeke basyna, qoǵamdaǵy minez-qulqyna, moraldyq ornyqtylyǵyna, óz oıyn jetkizý qabiletine asa mán berý kózdelgen.
«Úlgili sot» jobasy sot jumysyn ońtaıly uıymdastyrý, servıster sapasy, sot personaly, materıaldyq-tehnıkalyq qamsyzdandyrý, júkteme, resýrstardy tıimdi paıdalanýmen tyǵyz baılanysty. Osy oraıda aıta keteıik, Tasqala men Qaratóbe aýdandaryndaǵy sot ǵımaraty jáne bir aýdandyq sot ǵımaratyna qosymsha sot májilis zaly salynbaq. Al Oral qalalyq soty men Zelenov aýdanynyń №2 aýdandyq sotynyń ǵımarattary jóndeýden ótkizildi. «Ádil prosess» jobasy aıasynda sot praktıkasynyń ádildigi men obektıvtiligine qoǵam tarapynan senimsizdik týsa, onyń sebebin anyqtaý, sybaılas jemqorlyq qubylystarynyń aldyn alý, sýdıalar qyzmetin baǵalaý úshin ár sot prosesinen keıin taraptarǵa qysqasha saýalnamanyń suraqtaryna jaýap berý usynylady.
«Túngi sot» qanatqaqty jobasy da eń aldymen azamattarǵa yńǵaıly ýaqytta, ákimshilik sot óndirisin jedel qamtamasyz etý nıetinen týǵan. Oral qalasynyń mamandandyrylǵan ákimshilik soty 2018 jyly osy joba aıasynda 415 is qarap úlgeripti.
«E-sot» nemese «smart sot» degenimiz – halyq pen sot qyzmetkerleriniń IT qyzmetin jan-jaqty paıdalanýyna jaǵdaı jasaý. Bul joba negizinde sot salasynda elektrondy júıelerdi qoldanyp, qaǵaz aınalymyn barynsha azaıtý maqsat etilip otyr. «2018 jyly «Sot kabıneti» servısi arqyly oblys sottaryna 30 864 talap aryz, 899 jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinishi, 15 564 ákimshilik is pen materıal tústi. Iаǵnı, sottarǵa túsken barlyq talap aryz ben ótinish, ákimshilik materıaldar men shaǵymdar 100 paıyzǵa jýyq «Sot kabıneti» servısi arqyly joldanǵan.
О́ńirde kúni búgin 67 sot májilisi zaly dybys-beınejazý júıesimen jabdyqtalǵan, bul 100% qamtyldy degen sóz!
Taraptardyń sotqa kelmeı-aq proseske qatysý múmkindigi de iske asty. Azamattar úıinde, jumys ornynda nemese shetelde júrip-aq sot májilisine gadjet arqyly qatysa beredi. Beınebaılanys júıesin qoldana otyryp qashyqtan sot otyrystaryn ótkizýge de múmkindik bar. Ásirese, beınebaılanys júıesi barlyq qylmystyq atqarý júıesi mekemelerine ornatylǵan. Bul qamaý ornyndaǵy sottalýshylardy tasymaldamaı, qaýip týǵyzbaı, isti qaraýǵa múmkindik beredi. 2018 jyly osyndaı 826 sot otyrysy ótkizilgen eken.
Al «Ońtaıly orta» baǵdarlamasy qoǵam men sottar arasynda tıimdi qarym-qatynas ornatýǵa arnalǵan. «Sapaly nátıje» jobasy aıasynda sýdıalar sot sheshimin jarııalaǵan soń, taraptarǵa ne sebepten naq osyndaı sheshim qabyldanǵanyn túsindiredi. Otbasy men kámeletke tolmaǵandardyń máselelerin tereń taldaý maqsatynda kámeletke tolmaǵandar isi jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynda «Otbasylyq sot» jobasy iske qosyldy.
– «Tatýlasý: sotqa deıin, sotta» jobasy – barlyq jaqqa da tıimdi ári qajet. Daýlardy sotqa deıin medıatıvtik kelisimmen sheshý aıasyn keńeıte berý kerek. Oral qalasynyń №2 sotynda «Tatýlastyrý kabıneti» ashyldy. Onda tatýlastyrýshy-sýdıa jumys isteıdi. Kabınettiń negizgi jumysy – janjaldy, taraptar arasyndaǵy qarym-qatynasty retteýge, janjaldy sheshýdiń ózara tıimdi jolyn tabý. Báıterek aýdany ortalyǵyndaǵy Dostyq úıinde de Tatýlastyrý ortalyǵy ashyldy, – deıdi B.Ámetov.
Oblys sottary 2018 jyly taraptardyń tatýlasýyna baılanysty medıatorlardyń qatysýymen 335 qylmystyq, 1479 azamattyq jáne 1366 ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qysqartyp, aıaqtady.
Aıta keteıik, óńirde Bıler keńesin qurý týraly bastama qoldaý taýyp, 2018 jyly aımaqtaǵy 108 aýyldyq okrýgte Bıler keńesi quryldy. Osy Bıler keńesiniń aralasýymen qazirdiń ózinde 4 daý sheshimin tapqan.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy
