Mamandardyń zertteýine qaraǵanda, 2019 jyldyń qańtar aıynyń qorytyndysy boıynsha qolma-qol aqshasyz esepteskenderdiń sany 35,7 paıyzǵa jetken.
Al byltyr ol kórsetkish 28,3 paıyz bolǵan. On jyl buryn tipti 11,1 paıyz bolǵan eken. «Bankten sheshilgen qolma-qol aqsha bir jylda tek 39,2 paıyzǵa ósse, aqshasyz tólem eki esege deıin ósken. Nátıjesinde karta aınalymynan túsken qarajat birden 55,3 paıyzǵa artqan. Osy jyldyń aqpan aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha, bank kartalarynan aınalymǵa túsken qarajat 23,66 mıllıonǵa jetti. Qoldanylǵan 17,88 mıllıon kartanynyń debettik karta ekeni anyqtaldy», - deıdi sarapshylar.
Búginde naryqta bank kartalary zor suranysqa ıe bolyp jatyr. QR Qarjy mınıstrligi ótken jyly bank kartochkalary arqyly saýda jasaǵanda bólinetin komıssııany alyp tastaýdy usyndy. Sebebi komıssııalyq syıaqyny memlekettik retteý týraly usynystar jıi aıtylypty. «Qolma-qol aqshasyz tólem jasaý kezinde alynatyn komıssııanyń kólemin banktiń ekonomıkalyq shyǵynynyń ornyn toltyrý úshin bank shottarynan qolma-qol aqshany sheship alý kezinde kórsetiletin qyzmettiń qunyn arttyrý arqyly júzege asyrýǵa bolady. Sol sebepti tólem kartochkalary bar adamdarǵa kartochkamen tólem jasatý úshin ony qoldanýǵa baılanysty alynatyn qandaı da bir aqyny alyp tastaýdy qarastyratyn kez keldi» deıdi Qarjy mınıstrligi baspasóz qyzmeti taratqan málimetterde.
Osyǵan deıin Gold sanatyndaǵy kartalar joǵary baǵalansa, endi platın segmentindegi kartalar joǵary baǵalanyp jatyr. Biraq osyǵan qaramastan Qazaqstanda tólemderdiń nebári 18 paıyzy ǵana nesıe kartasy arqyly jasalady. Úkimettiń ekonomıkalyq bóligi «tolyqtaı qolma-qol aqshasyz tólem júıesine ótýge ne kedergi?» degen saýaldyń túıinin tarqata almaı kele jatqanyna talaı ýaqyt boldy. Ulttyq bank saıtynda jarııalanǵan sońǵy derekter sońǵy 15 jylda 25 mıllıon Visa kartasy shyǵarylǵanyn aıtady.
Árbir qarjy operasııasynyń onlaın rejımde jasalǵany kez kelgen el úshin de tıimdi. Sebebi onlaın tólem týraly málimet aqparattar qorynda saqtalady. Bul qarjy aınalymynyń kólemin anyqtaýǵa jáne el azamattarynyń salyq tóleýin qadaǵalaýǵa múmkindik beredi.
GFK saraptamalyq agenttiginiń aqparatyna súıensek, Qazaqstandaǵy kompanııalardyń 88 paıyzy taýar almasý úderisin qolma-qol aqsha alý arqyly júzege asyryp júr. Al olardyń 19 paıyzy elektrondy tólem júıesimen múlde jumys istemeıdi. Qazaqstandyqtardyń 37 paıyzy kartadaǵy aqshasyn bankomattan sheship alyp, sosyn tutynatyndyǵyn kórsetti. Al 13 paıyzy kartamen tólem jasaıdy. Kásipkerlerge kómek ortalyǵynyń dırektory Dmıtrıı Kazansev bizge bergen suhbatynda bizdiń qarjylyq saýattylyǵymyz Reseı ne Ýkraına turǵyndaryna qaraǵanda tóme ekenin aıtty. Qarjylyq saýattylyq aldymen ózimizge kerek. Sebebi jasalatyn elektrondy tólemder týraly málimet únemi aqparattar qorynda saqtalady. Al qolma-qol qabyldanǵan tólemde qatelik ketedi ne aqsha jymqyrý jaǵdaılary bolýy múmkin.
«Qazirgi Qazaqstan qoǵamynda 18 jastan joǵary azamattardyń nebári 15 paıyzy tólemniń tez ári qaýipsiz oryndalǵanyn basty qundylyq dep biledi. Demek, elektrondy tólem júıesin qoldaǵanmen, mundaı ózgeriske beıimdelgisi kelmeıdi», –deıdi kásipkerlerge kómek ortalyǵynyń dırektory Dmıtrıı Kazansev.
Kásipker osy rette ashyq ekonomıkalyq saıasattyń onlaın tólem júıesiniń keıbir kásipkerlerge unamaıtynyn tilge tıek etip ótti. Shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi taýardy qolma-qol aqshaǵa satýdy jón sanaıdy.
«Bul kásipkerler salyq tóleý kezinde qolma-qol túsken tabystyń kólemin azaıtyp, salyq mólsherin kishireıtedi. Osylaı tabysy artsa da, salyqty az tóleýge úırengen azamattar dúkenderine termınaldy engizýden bas tartyp júr», -deıdi Dmıtrıı Kazansev .
Halyqty jappaı saýattandyrý úderisine tek úkimet qyzmetteriniń jumyldyrylǵany jetkiliksiz. Oǵan qarjy tehnologııasyndaǵy (fınteh) kompanııalar men qarjy ınstıtýttary da atsalysýy tıis. Mysaly, AQSh úkimeti alyp qarjy ınstıtýttarymen birigip, mektep oqýshylarynyń qarjylyq saýatyn ashýǵa baǵyttalǵan jobalardy qolǵa alsa, Qytaı úkimeti jeke sektordaǵy qarjy mamandaryn aýyl-aımaqtarǵa semınar júrgizýge baǵyttap otyr.
Sarapshylar mundaı saýattandyrý jumystaryn bizdiń qolǵa alý qajetigimizdi aıtyp otyr.
Gúlbarshyn SABAEVA,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
