28 Naýryz, 2019

Ulttyq Iаdrolyq Ortalyq – JAEA: senimdi yntymaqtastyqtyń jemisti tájirıbesi

264 retkórsetildi

Semeı synaq polıgonyndaǵy radıoekologııalyq máselelerdi sheshý úshin ózara áriptestik jumystardy arttyrý Qazaqstan men Japonııa arasyndaǵy mańyzdy memlekettik másele bolyp otyr.

Kýrchatovtaǵy Ulttyq Iаdrolyq Ortalyqtyń Bas dırektory, ǵalym Erlan Batyrbekov Kún Shyǵys eline sapary kezinde «JAEA», ıaǵnı Japonııanyń Atom energııasy jónindegi agenttiginiń prezıdenti Toshio Kodama myrzamen kelissózder ótkizdi. Kezdesý barysynda Erlan Ǵadiletuly men Toshio Kodama «EAGLE» jobasy sheńberinde júzege asyrylǵan shapshań neıtrondardaǵy reaktorlardyń qaýipsizdigi salasyndaǵy yntymaqtastyqtarynyń joǵary deńgeıin jáne ilgerileýin atap ótti.

- «EAGLE» biregeı joba,-dedi Erlan Batyrbekov,-álemde alǵash ret reaktorlyq jaǵdaılarda materıaldaryn balqytý arqyly tájirıbe júrgizdik. Bulardyń barlyǵy da Qazaqstan ATOM-dy soǵys quraly retinde emes, beıbit baǵytta nasıhattaıtyndyǵyn jáne damytatyndyǵyn kórsetedi.

«EAGLE» ataýyna ıe bolǵan joba jóninde alǵashqy kelisimshart 1995 jyly jeltoqsanda jasaldy. Bul shapshań neıtrondardaǵy avarııalyq reaktordyń balqytylǵan otynyn belsendi aımaqtan reaktor korpýsynyń ishindegi qaýipsiz jerge aýystyrý qajettigi týraly tujyrymdamany tájirıbe arqyly rastaýǵa baǵyttaldy.

2015 jyldyń naýryz aıynan bastap jobanyń úshinshi satysy «EAGLE-3» iske asyrylýda, mundaǵy jumystar otynnyń shapshań neıtrondardaǵy reaktorynyń jumysyna arnalǵan. Qazirgi ýaqytqa deıin Kýrchatovtaǵy «IGR» reaktorlyq kesheninde «EAGLE» halyqaralyq jobasy boıynsha aýqymdy reaktorishilik onshaqty eksperıment oıdaǵydaı ótti. Reaktordan tys «EAGLE» stendinde de 52 synaq-tájirıbe júrgizildi. Osylaısha halyqaralyq deńgeıde tanylǵan biregeı nátıjelerge qol jetkizildi.

Kezdesý barysynda «JAEA» prezıdenti Toshio Kodama myrza Japonııa Mınıstrler kabınetiniń shapshań reaktorlar salasynda jańa saıasat qabyldaǵany týraly habarlady. Kodama myrza JAEA agenttiginiń aldaǵy ýaqytta da Japonııadaǵy atom energııasynyń atalǵan baǵyty boıynsha, onyń ishinde osy saladaǵy halyqaralyq yntymaqtastyq úshin jaýapty negizgi uıym bolyp qala beretinin atap aıtty.

«JAEA» uıymy shapshań neıtrondardaǵy reaktorlar tehnologııalarynyń damý strategııasy boıynsha jol kartasyn ázirleýde eken. Sebebi bolashaqta álemdegi AES-ter qaýipsiz bolý úshin jáne olarda apatty jaǵdaı oryn almas úshin «JAEA» men Kýrchatovtaǵy QR Ulttyq Iаdrolyq Ortalyq ózara uzaq jyldar boıy birigip jumys isteýleri asa qajet.  Semeı synaq polıgonyndaǵy jarylystardyń zardaptaryn joıýda da eki mekemeniń halyqaralyq ózara áriptestiginiń jaýapkershiligi de aıryqsha bolmaq.

Raýshan NUǴMANBEKOVA,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Nur-Sultanda qar kúni atap ótiledi

Qoǵam • Búgin, 10:12

18 qańtarǵa arnalǵan aýa-raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:58

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Ekologııa • Keshe

Bulandydaǵy berekeli is

Aımaqtar • Keshe

Mal baqqanǵa bitedi...

Aımaqtar • Keshe

Tekeli – eńbekshiler mekeni

Aımaqtar • Keshe

Jer ıesin tapsa ıgi

Aımaqtar • Keshe

Ǵasyrlarǵa ulasar uly tuǵyr

Rýhanııat • Keshe

«Ádilet, shapqat kimde bar...»

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar