Kezdesýge kóp balaly otbasylardyń, memlekettik qoldaýǵa muqtaj, áleýmettik jaǵynan osal toptardyń ókilderi kóptep jınaldy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri B.Saparbaev, Densaýlyq saqtaý mınıstri E.Birtanov, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń tóraǵasy M.Jaıymbetov kezdesý barysynda Elbasy tapsyrmasyn júzege asyrýǵa baılanysty máselelerge keńinen toqtalyp, túsindirip berdi.
– Elimizdiń batysyndaǵy birqatar oblystardy aralap, áleýmettik qamqorlyq sharalary jaıynda el ishinde túsindirý jumystaryn júrgizdik. Ol óńirlerdegi kókeıkesti máselelerdi saralaýdamyz. Búgingi kúni elimizde jańa serpindi damý kezeńi bastaldy, – dedi Premer-Mınıstrdiń orynbasary Gúlshara Ábdiqalyqova. Barlyq jerde eń basty másele turǵyn úıge tirelip otyrǵandyǵyn kórip otyrmyz.
G.Ábdiqalyqova atap kórsetkendeı, negizgi jumys úsh baǵytta órbıdi. Onyń ishinde eń az qamtylǵan otbasylarǵa ataýly kómek kórsetý, sondaı-aq medısına jáne bilim salasyna qatysty máseleler bar. Bul oraıda, medısınanyń alǵashqy qoljetimdiligi, dári-dármektiń sapasy jáne baǵasyna kóńil bólinedi. Aýyldyń eńsesin kóterý de kezek kúttirmeıtin másele. Bul oraıda mynadaı jaqsy jańalyqty ekpin túsire aıta ketken oryndy bolmaq. Máselen, kóp balaly aýyl turǵyndaryna jańa bıznes-ıdeıalardy iske asyrý úshin kólemi 500 myń teńgeden 20 mıllıon teńgege deıin memlekettik granttar men shaǵyn nesıeler beriledi.
– Biz múgedekterge óz kásipterin ashý úshin kómek kórsetýimiz qajet, – dedi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Berdibek Saparbaev. – Kóp balaly analar men múgedek balalardy tárbıelep otyrǵan analar úshin úıde áleýmettik jumys oryndaryn ashý uıymdastyrylady. Bul oraıda jergilikti ákimdiktermen jumys júrgizýdemiz. Úıde otyryp-aq qarjy tabýǵa bolady. Ol úshin áleýmettik jumys oryndaryn ashýmen birge, suranysqa ıe kásipterge qysqa merzimde oqytyp úıretetin kýrstar uıymdastyrylýy kerek.
Halyqtyń ál-aýqatyn arttyratyn basty jaıt – jalaqy mólsheri. 2019 jyldyń 1 maýsymynan bastap bilim berý salasyndaǵy qyzmetkerlerdiń tabysyn 30 paıyzǵa deıin kóbeıtý kózdelip otyr. Mektepke deıingi uıymdardyń tárbıeshileri, olardyń kómekshileri, ınternat mekemeleriniń tárbıeshileri, ádiskerler, balabaqshalar men kolledjderdiń áleýmettik pedagogtary, psıhologtar, qosymsha bilim berý uıymdarynyń qyzmetkerleri, tehnıkalyq personaldyń jalaqylary joǵarydaǵy aıtylǵan mólsherde ósetin bolady. Densaýlyq saqtaý uıymdary qyzmetkerleriniń jalaqysy da 30 paıyzǵa kóteriledi dep mejelenip otyr.
О́ńirlerdi damytý máselesi de basty nazarda. «Qutty meken» jobasyna memleketten 920 mıllıard teńge bólinbek. Bul qarjynyń biraz bóligi Almaty, Astana, Shymkent qalalary mańyndaǵy ınfraqurylymdy jaqsartýǵa jumsalady. Atap aıtatyn bolsaq, osy maqsatqa 90 mıllıard teńge jumsalmaq. Monoqalalardy damytýǵa 30 mıllıard teńge baǵyttalmaq.
Áli kúnge deıin sheshimin tappaı otyrǵan aýyz sý máselesi de bar. Bul másele Aqmola oblysyna da qatysty. О́ıtkeni óńirdiń birneshe eldi mekeni áli kúnge aýyz sýdy ashyq sý kózderinen alyp paıdalanýda. Tasymaldap iship otyrǵandar da az emes. Mine, osyndaı qıyn túıindi sheshý úshin jalpy elimiz boıynsha 140 mıllıard teńge jumsalmaq. Gaz jáne elektrmen qamtamasyz etý baǵytyna 190 mıllıard teńge kózdelgen. El ishindegi túıindi máseleniń biri – jol. Jol máselesin sheshýge, jergilikti joldardyń jelisin keńeıtýge 350 mıllıard teńge qarastyrylsa, densaýlyq saqtaý salasyn damytýǵa 120 mıllıard teńge bólinip otyr.
– Medısınanyń qoljetimdiligin qamtamasyz etip, sapasyn jaqsartý barysynda eń aldymen kadr máselesin sheshýimiz kerek, – dedi Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov. – Qazirgi kúni keıbir dárigerler maman kadrlar jetispegendikten, bir jarym júktememen jumys istep júr. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta joǵary oqý ornynda grant boıynsha bilim alǵan túlektiń jergilikti jerde úsh jyl qyzmet etýin mindetteýimiz qajet.
Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń tóraǵasy Marhabat Jaıymbetov kóp balaly otbasylarǵa turǵyn úı salý máselesi jáne ol páterlerdiń kimderge beriletindigi týraly túsinikti etip aıtyp berdi. Sondaı-aq eldi mekenderdi taza aýyz sýmen qamtý máselesine de toqtaldy. Aldaǵy jeti jyl ishinde osy maqsatqa memleketten 140 mıllıard teńge qarajat bólinbek. Baǵdarlama júzege asqan kezde barlyq eldi meken taza sýmen qamtamasyz etiletin bolady. Astana tóńiregindegi eldi mekenderde de birqatar túıindi jaılardyń bar ekendigi belgili. Máselen, Qosshy, Qoıandy, Talapker aýyldary. Ol jerlerdegi qıyn túıin sheshimin tapqan soń oblys ortalyǵyna irgeles qonystanǵan eldi mekenderdiń máseleleri de mundaı janashyrlyqtan qalys qalmaıdy.
Munan soń kópshilik tarapynan ózderin tolǵandyryp júrgen suraqtar qoıyldy. Aldymen sóz alǵan «Asyl analar» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy Ásel Bazarbaeva alıment máselesin kóterdi. Bul bir qoǵamdyq dertke aınalyp ketken jaı. Suraq qoıýshynyń aıtýyna qaraǵanda, naqty bir adamnyń alımentke qaryzy 11 mıllıon teńgege deıin jetken. Kóp balaly analar da alımentterin óndire almaı júr. Bul suraqqa Premer-Mınıstrdiń orynbasary Gúlshara Ábdiqalyqova jaýap berdi.
– О́ńirlerdi aralaǵan kezde jalpyǵa ortaq osyndaı saýaldar qoıylýda. Men taıaýda Joǵarǵy sot tóraǵasymen kezdestim. Arnaıy komıssııada máseleni qalaı sheshýge bolatyndyǵyn oılastyratyn bolamyz. Shynyn aıtý kerek, bul jerde tabysyn jasyryp otyrǵan adamdardyń da bar ekendigi belgili bolyp otyr. Sondyqtan taıaý arada tıimdi shara túrin oılastyramyz.
«Nur Otan» partııasynyń hatshysy Farhad Qýanǵanov búgingi kezdesýde sóz bolyp otyrǵan barlyq máselelerdiń partııa tarapynan qatań baqylaýǵa alynǵandyǵyn, el ıgiligin molaıtatyn jaılardyń júzege asýyna kómek beriletindigin tilge tıek etti.
Eki kúndik jumys saparynyń alǵashqy kúni Premer-Mınıstrdiń orynbasary Gúlshara Ábdiqalyqova bastaǵan jumys toby Kókshetaý qalasyndaǵy «Kókshetaý mıneraldy sýlary» aksıonerlik qoǵamy, «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵamynda, birqatar memlekettik mekemeler men ujymdarda, kásiporyndarda bolyp, halyqqa áleýmettik qoldaýdyń mánin túsindirdi. Kezdesý barysynda eńbekaqy, eńbek qaýipsizdigin saqtaý, óndiris kólemin arttyrý, densaýlyq salasynyń jumysyn jaqsartý týraly máseleler kóterildi.
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy
