Qazaqstan joly jalǵasa beredi

Halıl AKYNJY,

Túrki Keńesiniń eks-Bas hatshysy (Túrkııa)

Nursultan Nazarbaev Keńes ókimeti qulaǵan tustan memleket tizginin ustaǵan, keńestik aqyl-oıdy jeńip shyqqan sırek kez­desetin memleket qaırat­ker­leriniń biri retinde esimi tarıh­qa altyn árippen jazylatynyna esh kúmán joq. Sebebi memlekettik jáne ult qurý barysynda pragmatıkalyq túsinikke ıek artyp, eldiń keleshegi úshin qabyldaǵan naqty sheshimderi óz jemisin berdi. 

Jasaǵan árbir qadamy kelesi qadam­nyń irgetasyn qalady jáne solardy jerine jetkizip oryndaı bildi. Ol sońynan eshqandaı qıyndyqtardy qaldyr­­maýǵa tyrysty. Mysaly, kópte­gen jańa táýelsiz respýblıkalar arasyn­da alǵashqylardyń biri bolyp sheka­ra­syn bekitti, ıaǵnı eki iri kórshisi – Reseı men Qytaı, sondaı-aq basqa da kórshi­les eldermen kelisimge kelip, sheka­rasyn zańdy túrde shegendedi. 

Keńes ókimetinen táýelsizdik alǵa­nyna kóp ýaqyt ótpesten, halyqara­lyq qoǵamdastyqta bedel­di orynǵa ıe memleket qur­yp, túrli etnos­­tyq toptar ara­­synda mamyrajaı keli­si­mi bar Qazaqstan halqyn qalyp­tas­­tyrdy. Munyń bárine qysqa merzimde – 30 jylda qol jetti. 

Keńes ókimeti tusynda Qazaq­stannyń qyzyǵyn Ortalyq kórgen tabıǵı resýrs­tary shet­el­dik tehnologııalar men ka­pı­taldary arqyly halyqtyń ıgiligine jumsalyp, eldiń damýy men órkendeýine baǵyttaldy. Bilim salasyn damytý jáne keleshegin kúsheıtý, memlekettiń erteńgi kóshbasshylaryn daıyndaý maqsatynda «Bolashaq» baǵdarlamasy júzege asty. 

N.Nazarbaev zaıyrly jáne demo­kra­tııa­­lyq memlekettik qurylymnyń negi­zin qalady. Ol óziniń barlyq kórshi­le­rimen yntymaqtasyp, eki alyp derja­va­­nyń ortasyndaǵy Qazaqstannyń qaýip­siz­digin qamtamasyz etti. 

N.Nazarbaev Shanhaı ynty­maq­tastyq uıymynda negizgi rólge ıe bolyp, EQYU-nyń negi­zin qalaýshy retin­de tanyl­dy. Sondaı-aq Shyǵys pen Batys ara­syndaǵy máselelerdi ońtaı­ly sheshýge atsalysyp, Qazaq­stan­nyń Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaq­ty emes múshesi atanýyna zor úles qosty. Aqyldy mem­leket qaıratkeri retinde kópte­gen kelis­­peýshilikterdi ózi kóregen­dikpen sheship otyrdy. Máse­len, 2015 jyly Reseı men Túrkııa arasyndaǵy daǵdarys kezin­de araaǵaıyndyq tanytýda Qazaq­stan zor qurmetke ıe boldy. 

Osynyń barlyǵy Qazaqstan­nyń Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń basshy­­­lyǵymen qol jetkizgen jetis­tik­­­teri. Árıne olardyń bári tarıh bet­terinde qalatyny anyq. Áıtse de, jetis­­tikterdiń arasynan túrki áleminiń bola­sha­ǵyn qalyptastyrýǵa zor úles qosatyn Túrki keńesiniń qu­rylýyn atap ótý kerek. Qazirgi tańda Túrki keńesi ózine múshe memleketter arasynda týrızmdi damytýdan bastap bilim salasy men tarıhty ortaqtastyrý, kóshpendiler oıyny, stýdentter almasý, ǵylymı damý sekildi salalarda yntymaqtastyq ornatý jolynda úlken mańyzǵa ıe bolyp otyr. Bul turǵyda N.Nazarbaevtyń bas­ta­masymen qurylǵan Halyqaralyq Túrki akademııasy túrkitildes mem­le­ket­ter arasyndaǵy ynty­maq­tas­tyqty nyǵaıtýǵa zor úles qosyp keledi.

Elbasy Nursultan Nazarbaev qaı jaǵdaıda da úlgi bolatyn áreketter jasaıtyn. Mem­le­ket basshysy retindegi óki­let­tigin toqtatý jáne bul min­det­ti halqy arqa súıeı alatyn azamatqa tapsyrý – túrkitil­des elder arasyndaǵy alǵash­qy jaǵdaı. Túrki áleminde mem­lekettiń negizin qalaýshynyń ókilettiliginen óz erkimen bas tartýyna budan basqa mysal joq. Degenmen, bul aıaqastynan qabyldanǵan sheshim emes, ol memlekettiń negizin qalaýshy retindegi mindetin birtindep zań shyǵarýshy organǵa jáne Premer-Mınıstrge berdi. О́zinen keıingi Prezıdentti de aldyn ala tańdaǵany bili­­nedi. Tek bul sheshiminiń Konstıtýsııa negi­­zinde bolýyn qadaǵalap, tańdaǵan úmit­kerin aldymen Senat Tóraǵasy etip saıla­dy. 

Qazaqstanda Memleket bas­shy­ly­ǵy­na kelgen Qasym-Jomart Toqaev – bul mindetke tolyqtaı daıyn adam. Ol buǵan deıingi atqarǵan qyzmetterine laıyq boldy. KSRO Syrtqy ister mınıstrliginiń keńsesinde jumys istedi. Tabysty keńestik dıp­lomat retinde eliniń táýel­sizdiginiń alǵashqy jyldarynda qurylyp jatqan Syrtqy ister mınıstrliginiń tizginin qolǵa aldy. Úkimet basshysy, Senat Tóraǵasy, taǵy da Syrtqy ister mınıstri qyzmetterin at­qardy. Ár qyzmetine adamı oń nıeti men eńbek­qor­lyǵy arqa­synda jet­ti. О́zine tap­sy­­ryl­ǵan mindetti úlken jaýap­ker­shilikpen oryndaıdy. Halyqaralyq arenada da jemisti eńbek etip, BUU Bas hatshysynyń orynbasary laýazy­mynda da boldy. Barlyq túrki ále­minde mundaı halyqaralyq bıiktikke kóte­rilgen tulǵa joq.

Jańa Prezıdentke Qazaq memle­ke­­tiniń negizin qalaýshy­nyń qoldaýy zor kómek bolady. Elbasy «Nur Otan» partııasynyń jáne Qaýipsizdik Keńesiniń tó­r­aǵa­lary retinde kóptegen jyl­­dar boıy birge jumys iste­gen áriptesine bilgenin úıretetini kúmánsiz.

Qazaqstannyń jańa Prezı­dentiniń negizgi mindeti – Nur­sultan Nazarbaevtyń jolyn jal­ǵastyrý. Bul turǵyda aımaq­tyq yntymaqtastyq mańyzǵa ıe, alaıda halyqaralyq qatynastar da umyt qalmaıdy. Eldiń damýy da toqtamaq emes. Túrki álemimen yn­tymaqtastyq jalǵasyp qana qoı­maı, qarqyndy damıtyny anyq.

О́z eli men túrki álemindegi zor bedeli­niń arqasynda Elbasy, túrki áleminiń aqsaqaly atanǵan Nur­sultan Nazarbaev úshin ózi­nen keıingi kezeńniń de mańyzy zor. Al onyń Qazaqstan sekildi ósip-órkendegen memlekettiń negizin qalaý qyzmeti basqalarǵa úlgi.

Maqalany aýdarǵan Svetlana ǴALYMJANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»