Obrador: «Bul bosqynshylyq boldy, onda kóptegen ádiletsizdikter oryn aldy, qylyshtar qarapaıym halyqqa jumsaldy», deı kele sol kezde qazirgi tilmen aıtqanda adam quqyqtarynyń buzylǵanyn alǵa tartyp, halyqtyń jónsiz japa shekkenine, sebepsiz jáne esepsiz qyrylǵanyna Ispanııa koroliniń jaýap berýin surady. APF portalynda jarııalanǵan sózinde Meksıka basshysy: «Tatýlasatyn ýaqyt jetti. Biraq birinshi keshirim suraıyq», degen. Al Ispanııa tarapynan oǵan birden bas tartý maǵynasynda jaýap berildi. «Álbette, Ispanııa mundaı keshirim suramaıdy», dep jazdy Ispanııanyń syrtqy ister mınıstri Djozep Borrell. Argentınaǵa barǵan saparynda atalǵan mınıstr: «Napoleon sarbazdarynyń Ispanııaǵa basyp kirgeni úshin Fransııadan keshirim suraýyn talap etpeımiz ǵoı», dep Meksıka prezıdentiniń bul suraýy sál negizsizdeý ári tańdanarlyq is ekenin aıtqan.
Obrador 1519 jyldyń 14 naýryzynda ıspandyq Konkıstador Hernan Kortes pen qazirgi Meksıka jeriniń baıyrǵy halyqtary arasyndaǵy alǵashqy shaıqastyń ornyna keledi. Eheguardian saıty silteme jasaǵan týıtter paraqshasyndaǵy vıdeo joldaýynda Meksıka prezıdenti adam ólimi men quqyqty taptaý 1821 jylǵa deıin jalǵasqanyn jetkizgen. «Osy ýaqyt ishinde myńdaǵan adam ajal qushty. Bir mádenıet pen órkenıetke basqa bireýdiń ustanymyn májbúrlikpen tańdy», deıdi ol.
Meksıka prezıdentiniń korolge joldaǵan hatynyń mazmuny jurtshylyqqa jarııa bolyp ketti. Soǵan qatysty Ispanııa úkimeti onyń kópke málim bolǵanyna ókinishin bildirip, dostyq qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa úndegen arnaıy jaýap jazdy. Jaýap hatta: «500 jyl buryn ıspandyqtardyń qazirgi Meksıka jerine kelýi zamanaýı kózqarastar turǵysynan baǵalanýy múmkin emes. Baýyrlas halyqtarymyz árqashan bizdiń ortaq ótkenimizdi agressııasyz jáne syndarly turǵydan, ortaq murasy bar erkin halyqtar retinde qarastyra bildi», delingen. Sondaı-aq Ispanııa bıligi prezıdent Obradordyń hatyna jazǵan jaýabynda zamanaýı Meksıka aýmaǵyn jaýlap alý kezinde ıspandyqtar jasaǵan qylmystardy, ıaǵnı osydan bes júz jyl buryn ótken oqıǵalardy qazirgi zaman bıiginen baǵalamaýǵa shaqyrdy.
Al Meksıka basshysynyń aıtýynsha, atalǵan oqıǵanyń qandaı zardap ákelgenin arnaıy komıssııa anyqtaýy qajet. Ol sonda ǵana Ispanııa keshirim suraıtyn shyǵar degen oıda. «Baıyrǵy Meksıka halqynyń basym bóligi ıspandyqtar kelgennen keıin, dáliregi on jyldyqtar boıy negizinen sol Eýropadan ákelingen aýrýlardan qaıtys boldy», degen Obrador qurylatyn arnaıy toptyń zertteýi arqyly 5 ǵasyr buryn báriniń qalaı bolǵanyn, shyn máninde qııanat jasady ma, joq pa, belgili bolady dep senedi.
Meksıka prezıdenti Germanııa sekildi meksıkalyq úndisterdi jazyqsyz qyrǵynǵa ushyratqany úshin Ispanııanyń qun tóleýin, ıaǵnı reparasııanyń (latynnan aýdarǵanda reparatio – qalpyna keltirý degen maǵynany beredi, bul – shabýylǵa ushyraǵan memleketke agressııa kórsetken memlekettiń quqyqtyq qujatta anyqtalǵan kólemmen materıaldyq shyǵyndy óteýi – A.Sh.) qarastyrylǵanyn qalaıtyndaı. Nemister eli Birinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin Versal bitim sharty boıynsha talap etken tarapqa 269 mıllıard altyn marka, ıaǵnı shamamen 10 myń tonna altyn tóleýge tıisti boldy. Reparasııalyq komıssııanyń sheshimimen atalǵan soma 132 mlrd-qa qysqartyldy. Sonyń ózin Germanııa, Lifejournal-dyń málimetinshe, 2010 jyly ǵana ótep bitken. Al qazirgi tańda turaqsyzdyqqa beıim ekonomıkasymen Ispanııaǵa tólem tóleý tıimsiz ekeni anyq.
Osylaısha Meksıka sonaý 500 jyl burynǵy tarıhı oqıǵanyń ádildigin izdep, myńdaǵan adamnyń ólimine keshirim suratyp, zaýal úshin saýal tastaıdy jáne zertteýdi talap etedi. Al qazaq dalasynda qoldan jasalǵan keshegi, oryn alǵanyna bir ǵasyr da ótpegen asharshylyqtyń, ondaǵy zardap shekken, qynadaı qyrylǵan birneshe mıllıon halyqtyń qunyn kim suraıdy, kim óteıdi?..
Aıdana ShOTBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
