Keshenge alǵashqy bolyp ǵylymı zertteý júrgizgen osy aýyldyń týmasy, tanymal tarıhshy-arheolog Zeınolla Samashev, atalmysh keshen neolıt dáýirine jatatyn eń kóne jádiger ekenin anyqtaǵan. Bir ǵajaby úńgirdiń tóbesinde kúndiz jaryq túsetin, túnde juldyzdar kórinetin poshymy júrek tárizdi úlken tesik bar.
Ony jergilikti orys aqyny Evgenıı Kýrdakov «Álemniń júregi» dep atasa, ólketanýshy Saǵdyı Qapasuly «Shańyraq-júrek» degen ataý beripti. Osyndaǵy shańyraq-júrekten tas úńgirge jaryq nur-sáýle quıylyp turady. Keshendi kórýge alys-jaqynnan týrıster óte kóp keledi.
Kóptegen zertteýshi, bul jerde erte zamanda maýsymdyq kúntizbelik jón-joralǵylar ótkizilip, sonymen qatar juldyzdarǵa astronomııalyq baqylaý jasalyp, kún men túnniń teńesýin jáne toqyraýyn belgilep otyrǵan deıdi.
Aýyl aqsaqaldarynyń sózine sensek, buryndary el-jurt kún sáýlesi úńgirdiń dál ortasyna túsken sátte Naýryz meıramy kelgenin biletin bolǵan. Sol sııaqty jartastardyń birinde jasandy tesik bar. Osy tesikke kún men tún teńesken Naýryz kúni sý quısa, sáýlesi joǵarǵy tesikke shaǵylyp turatyn bolǵan. Bul da sol Naýryz meıramy kelgenin habarlaıtyn taǵy bir dereknama tárizdi.
Úńgir qabyrǵasynda qyzyl kúreń ohramen salynǵan sýretter bar. Sýretterdiń mazmuny kúrdeli. Aınalasynda ártúrli ırek syzyqtar, núkteler, úshburyshtar, tórtburyshtar jáne adamdar, úsh-tórt kúrke beınelengen. «Bul beıneler arqyly erte zamannyń adamdary astronomııalyq baqylaý júrgizgen» deıdi ǵalymdar.
Kásibı mamandardyń aıtýynsha, Aqbaýyr úńgir-kesheninde erekshe energııa generatory bar. Bul qubylys naýryzdyń 22-si nemese 22 qyrkúıek kúnderi erekshe baıqalyp turady eken.
Daıyndaǵan Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
