Aıtylǵannan aıtylmaǵan jáıt áli kóp

Juma, 30 qarasha 2012 7:29

Elimizge aty málim Hrapýnov anaý-mynaý­dyń qoly jete bermeıtin joǵary laýazymdy qyzmetterden qaǵylyp, otstavkaǵa ketken soń, kóńili nildeı buzylǵany belgili. Onyń biraz sharyqtaǵannan keıin quldyraǵan kezi 2007 jyldyń qarasha aıy edi. Artynsha kóp uzamaı, ıaǵnı 2008 jyldyń sáýir aıynda Almaty qa­lasynyń burynǵy eks-ákimi jıǵan-tergenderin taýdaı teńderge býyp-túıdi. Dúnıeleri óte kóp eken, jınastyryp salýǵa da biraz ýaqyty ketti. Só­zimizde bir ótirik joq, álgi kóshke daıyn­dalǵan zattar­dyń salmaǵy 18 tonnaǵa jetti. Sonda Hrapý­novqa: «Oý, munyń bárin qaıda áketesiń?» – degenderge ol mıyǵynan kúlip: «Tesken taý asyramyn», – depti.

Juma, 30 qarasha 2012 7:29

Elimizge aty málim Hrapýnov anaý-mynaý­dyń qoly jete bermeıtin joǵary laýazymdy qyzmetterden qaǵylyp, otstavkaǵa ketken soń, kóńili nildeı buzylǵany belgili. Onyń biraz sharyqtaǵannan keıin quldyraǵan kezi 2007 jyldyń qarasha aıy edi. Artynsha kóp uzamaı, ıaǵnı 2008 jyldyń sáýir aıynda Almaty qa­lasynyń burynǵy eks-ákimi jıǵan-tergenderin taýdaı teńderge býyp-túıdi. Dúnıeleri óte kóp eken, jınastyryp salýǵa da biraz ýaqyty ketti. Só­zimizde bir ótirik joq, álgi kóshke daıyn­dalǵan zattar­dyń salmaǵy 18 tonnaǵa jetti. Sonda Hrapý­novqa: «Oý, munyń bárin qaıda áketesiń?» – degenderge ol mıyǵynan kúlip: «Tesken taý asyramyn», – depti.

Sol aıtqany ras eken, álgi 18 tonna júkti taý-tasty asyp túse alatyn mashınaǵa da, poezǵa da, tipti muhıttardy júzip ótetin kemelerge de tıemeı, qulasań nardan qula degendeı, TÝ-154 ushaǵyna sylqıta salady. Sóı­tip, shetel túgil el ishinde ushý kóp adam­nyń armany bolatyn ushaqpen Hrapýnov otbasymen «arman qala Shveısarııa qaıda­syń» dep kókti tilip tartyp otyrady. Onda da bir ózi bar aqshasyn jep qoıǵan Almaty áýe­ja­ıynan sán-saltanatyn jarastyryp attanady.

Keıin ol óziniń saıtynda jazǵandaı, bul shuǵyl túrde býynyp-túıinip ketýin: «Men ózimniń «ekinshi úıim» – Shveısarııaǵa kel­dim», – dep bildiredi. Degenmen, mundaı qı­turqy árekettiń artynda qanshama jalǵandyq jatqany qazir ábden ashyldy desek artyq aıtqandyq emes. Ol «urynyń arty qýys» degendeı, istegen qylmysynan óziniń jany túr­shigip, sol úshin beriletin jazadan aman qalý úshin bas saýǵalap qashty. Biraq «urlyq túbi – qorlyq» degendeı, túbinde onyń sot aldynda da, ar aldynda jazaǵa tartylatyny sózsiz.

Ol kezinde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi bolyp taǵaıyndalysymen, biletin jan­dardyń aıtqanyna qaraǵanda, sol kúni-aq jem­qorlyqtyń joldaryn syza bastapty. Má­selen, oǵan deıin jergilikti kásipkerler jańa jobalar úshin oblys ortalyǵynan kedergisiz jer telimderin alyp kelse, endi buǵan birden tosqaýyl qoıylypty. Sóıtip, tez arada Hrapýnov mańyzdy oryndarǵa óz adamdaryn jaıǵas­tyrǵan. Al olar bolsa, aımaqtyń ekonomıkasyn emes, kerisinshe sybaılasqan bir top jemqordyń jemtikterin jabyla jeýine jol ashqan. Sóıtip, óńirdiń ekonomıkasyn, halyqtyń ál-aýqatyn kóterý degen qaǵaz júzinde qalǵan.

Máselen, 2011 jyly Shyǵys Qazaqstan oblystyq prokýratýrasy «Shyǵys Qazaqstan «Járdem» ınnovasııalyq ortalyǵy» JShS zańsyz jekeshelendirilýi týraly qylmystyq is qozǵady. Bul týraly jergilikti jerde kóp ja­zyldy. Hrapýnov aımaqta ınnovasııalyq da­mýdy júrgizemin degen syńaımen óziniń JShS arqyly senimdi adamy – jańa dırektor Qarym­saqovqa saýda úıin turǵyzýdy mindet­tedi. Biraq eshqandaı úı de, ǵımarat ta salynbady, bar bolǵany osyny syltaýratqan Hra­pýnovtardyń otbasy qaltalaryn taǵy da mıl­lıondaǵan teńgege qalyńdata tústi. Árı­ne, bul onyń shetelge asyryp úlgirgen qar­jy­symen salystyrǵanda ol úshin túk emes edi.

Sóıtip, oblystyq prokýratýra memleket menshigin jekeshelendirý barysyndaǵy orasan zań buzýshylyqty baıqady. Eń áýeli álgi Qarymsaqov ustaldy. Degenmen, ol sottyń alǵashqy satysynda óziniń kinásin tolyqtaı moıyndaı qoımady. Kóptegen qylmysyn óziniń burynǵy basshysy – ákim Hrapýnovqa japty. Keıin qalalyq sot Hrapýnovtyń jyljymaıtyn múlikke qatysty barlyq mámile­lerin zańsyz dep tabýdy uıǵardy. О́ıtkeni, sottyń sheshimine qaraǵanda, bar múlik memleket esebinen tek jalǵyz Hrapýnovtyń yqpa­ly­men shyǵarylǵan. Al bul mámileden zardap shekken jandardyń bári, joǵaryda aıtqa­nymyzdaı, tek bir adamnan ǵana, ıaǵnı eks-ákim Hrapýnovtan ótemaqy talap ete alatyn. Alaıda, buǵan pysqyryp qaramaǵan Hrapýnov búginde álgi jurttyń esebinen urlanǵan qarajattyń bárine shetelde otbasymen oınap, kúlip, saıran salyp júr.

Hrapýnov Tótenshe jaǵdaılar mınıstri bol­ǵan kezde de tap osy jolmen júrgeni belgili. Ol munda da memlekettiń orasan zor baılyǵyn ózi ǵana paıdalanýǵa áreket etti. Sonyń biri, máse­len, ol lısenzııalardy oń­dy-soldy berýden de keremet qomaqty paıda túsirdi. Jer telim­derin satýdy da jalǵastyra berdi. Odan az ýaqyt­tyń ishinde 2,5 mıllıon dollar aqsha tapty. Munyń bári oǵan az kórindi. О́ıtkeni, erteńgi kúni óziniń shetelge qashatynyn aldyn ala bildi. Sol kezde oǵan mol qarajat bolmasa, anaý-mynaý mıllıon­darǵa jat jerde ómir súrý qıynǵa soǵa­tynyn sezdi. Demek, qaıran Qazaq eliniń qazba baı­lyqtaryn talap jep jatqandarmen birge bul da barynsha qomaǵaılana asap qalýǵa tyrysty. Nesin aıtasyz, sodan keıin aıamaı-aq jıdy ǵoı.

Almaty áýejaıynyń jańa qurylysyna qatysty shytyrman oqıǵalar áli halyq esi­n­de. Osy ǵımaratty turǵyzý arqyly Al­ma­ty­nyń sol kezdegi ákimi Vıktor Hrapýnov memleketke 9 mıllıon dollardyń zııanyn keltirgen.

Almatylyqtar osy qalada Hrapýnovtar otbasynyń 54 jer telimine ıelik etkendik­te­rin de biledi. Bul jer telimderiniń kópshiligi jarnama alańshalary retinde paıdalanylypty. Ol telimderdi Almatynyń burynǵy ákimi jalpy paıdalanýdaǵy jer qorynan óz týystary­nyń atyna aýdarǵan eken. Onyń ústine bul jer telimderiniń barlyǵy neǵurlym halyq kóbirek shoǵyrlanatyn kóshe joldary men jol qıy­lystarynyń boıynan alynǵan. Olar «Vıled-Almaty» jáne GeFest atty eki jarnama kompanııasyna bólinipti. Artynan belgili bolǵanyn­daı, bul kompanııalardyń quryl­taıshylary, ákimniń zaıyby Láıla Hrapýnova men uly Ilııas Hrapýnov bolyp shyqty. Almatylyqtar qazirgi kúni Hrapýnovtyń ústinen ashylyp otyrǵan 20 qylmystyq istiń sany odan da arta túsetindigine senimdi. Eger tergeý oryndarynan túsip jatqan máli­met­terge súıenetin bol­saq, bul otbasynyń memleketke tıgizgen zııany orasan. Demek, osyǵan oraı jańa alaıaqtyq isterdiń paıda bolýy da ábden múmkin.

О́ıtkeni, bul kezderi onyń qolyn qaqqan jan bolmady. «Áı» der aja, «qoı» der qoja» joq­tyq­tan memlekettiń qarjysyn halyqtyń qalta­synan qaqty. Kóp uzamaı-aq, 2009 jyly Hrapýnov Shveısarııanyń «Bılan» jýrna­lyn­daǵy eń baı degen 300 adam tiziminiń qataryna ilikti. О́tken jyly bul tizimge onyń uly Ilııas Hrapýnov, qyzy Elvıra Hrapýnova-Beldımanı jáne onyń zaıyby Láıla Hrapýnova da kirdi. Hra­pýnovtyń zaıybynyń atyna Almaty qalasynan 32 jyljymaıtyn múlik tirkelgen bolyp shyq­ty. Olardyń qatarynda Lýganskıı kóshesiniń boıyndaǵy 2 páter men 2 garaj, Dostyq kóshesiniń boıyn­daǵy 1 páter men 1 úı, Gogol jáne Panfılov kósheleriniń qıylysyn­daǵy keńselik ǵımarat pen qoıma oryn-jaılary bar.

Qazirgi kúni Hrapýnovtyń Shveısarııadaǵy múlikteriniń arasynda quny 32 mln. frank turatyn vılla, Jenevadaǵy quny 16 mln. frank turatyn páter, bank oramyndaǵy baǵa­ly páterler, «Hotel de Park Holdıng» qo­na­q­úıi jáne kóptegen ǵajaıyp ǵımarattardy aı­týǵa bolady. Ilııas Hrapýnov bolsa jeti kom­panı­ıa­nyń qojaıyny jáne jetekshisi. Al Láı­la Hrapýnova «Toepffer Investıssem» jáne «Helvetık Kapıtal» kompanııasynyń basty­ǵy bolsa, qyzy Elvıra Beldımanı «Dragon Fınanshl» jáne «Foenıks Interneıshnl» kompa­nııa­synyń dırektorlar quramyna kiredi.

Hrapýnovtardyń Qazaqstandaǵy kiristeri 858 mln. teńge, ıaǵnı 5,7 mln. dollar eken. Tek 2003-2009 jyldar aralyǵynda Láıla Hrapý­no­va­nyń aılyǵy 7 mln. 95 myń teńgege jetken. Onyń menshiginde: sportkar BMV850, quny 1,5 mln. turatyn Mersedes kóligi, Maıbah 62 jáne Mersedes S500 kólikteri jáne bolǵan. Buǵan qosa 11 jer telimderi men birneshe páterlerin aı­typ jatýǵa qaǵaz beti jetpeıdi. Al Hrapý­nov­tyń deklarasııa boıynsha 2003-2009 jyldar aralyǵynda aılyǵy 18 mln. 231 teńgeni quraǵan.

Endi osy joǵaryda aıtylǵandardy qory­tyn­dylaı kelgende, bir jaǵynan Hrapýnov jeńil aqsha tapqysy keletin kóptegen alaıaq­tardyń oryndalmas armanyn júzege asyrǵan sekildi kórinedi. Degenmen, bul durys adam qy­zyǵatyn jáne úlgi alatyn is emes ekeni de anyq. О́ıtkeni, qashanda medaldiń ekinshi jaǵy bar ekenin umytpaý kerek. Erte me, kesh pe, áıteýir bir kúni oǵan alaıaqtyqpen jınaǵanyn qaıta­rý­ǵa, ol úshin jaýap berýge týra keledi. Sol kezde biraq, mıllıondaǵan shveısarııalyq frankter onyń adal esimin qaıtara almaıdy, kerisinshe ol bas bostan­dyǵyn joǵaltatyny sózsiz. Sebebi, Interpol Hrapýnovqa baıaǵyda-aq halyqaralyq izdeý jarııalap qoıǵan. Endi onyń tezirek ustalýyn jáne bılik tizginin paıdalanyp júrgende ishken-jegenin qaıta qusýyn kútip júrgender qatary kúnnen-kúnge molaıa túsýde.