The Financial Times: «Londonnyń Joǵary soty Ábilázovten 2 mlrd. dollar óndirýge qaýly shyǵardy»

Seısenbi, 27 qarasha 2012 7:26

Batystyń jetekshi BAQ, onyń ishinde TheFinancial Times gazeti men VVS telearnasy jaqynda Londonnyń Joǵary soty qyl­mys­ker Muhtar Ábilázovten qazaqstan­dyq BTA Bank paıdasyna 2 mlrd. dollar kóleminde tólem óndirýge qaýly shyǵardy, dep habarlady.

Seısenbi, 27 qarasha 2012 7:26

Batystyń jetekshi BAQ, onyń ishinde TheFinancial Times gazeti men VVS telearnasy jaqynda Londonnyń Joǵary soty qyl­mys­ker Muhtar Ábilázovten qazaqstan­dyq BTA Bank paıdasyna 2 mlrd. dollar kóleminde tólem óndirýge qaýly shyǵardy, dep habarlady.

Atalǵan basylymda jazyl­ǵan­daı, Ábilázovtiń zańsyz ıelengen qarjy kólemi alty mıllıard dollardy qurap otyrǵan kórinedi. Al sarapshylar pikiri boıynsha, banktiń burynǵy dırektorlar keńesiniń jetekshisi Qazaqstannan BTA men offshorlar arqyly 10 mıllıardqa jýyq dollar shyǵarǵan.

2010 jyldyń jeltoqsan aıynda brıtandyq apellıasııalyq sot londondyq Joǵary sottyń M.Ábilázovtiń jalpy kólemi 5 mlrd.-qa jýyq aktıvterine ishki bas­qarýdy engizý qajettiligi týraly sheshimin bekitti. О́ıtkeni atyshýly qashqyn bankır aktıv­terdi toqtatý týraly 2009 jyly be­rilgen orderdi oryndaǵan joq bolatyn.

2009 jyly memlekettiń «BTA bank» AQ kapıtalyna enýinen ke­ıin jáne ol «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory baqylaýy­na ótisimen Qazaqstan Respýblı­kasynyń Bas prokýratýrasy Ábi­lázovke qatysty bankten jalǵan kompanııalar arqyly qarjy shy­ǵaryp, iri alaıaqtyq jasaǵan degen kúdik boıynsha qylmystyq is qozǵaǵan edi. Budan keıin kóp uza­maı bankır Qazaqstannan qashyp shyǵyp, ózine taǵylǵan aıypty saıası ýáj dep Ulybrıtanııaǵa baryp bas saýǵalady.

Osyndaı alaıaqtyq jaǵdaı­lar­dy baılanystyra qaraǵan Lon­donnyń Joǵary soty 2012 jyldyń aqpan aıynda BTA talap aryzy boıynsha M.Ábilázovti jalǵan málimet bergeni úshin sotty qurmettemegendik dep tanyp, 22 aıǵa qamaýǵa úkim shyǵardy. Alaıda, bul úkim áli kúnge or­yndalǵan joq, óıtkeni bıznes­men­niń naqty turaǵy qaıda ekeni belgisiz qalyp tur. Keıbir máli­metterge qaraǵanda, sottalýshy buryn sot talap etken qujat­tar­dy kezinde jasyrý arqyly keıin sony paıdalanyp, qupııa túrde Fransııaǵa ótken tárizdi. Buǵan qosa Londondaǵy Joǵary sotta M.Ábilázovtiń múddesin bildire­tin Addleshaw Goddard advokat­tyq keńsesi ústimizdegi jyldyń mamyr aıynda ózderiniń klıent­teriniń turǵylyqty jerin kór­setpeý quqyn suraǵan kórinedi.

London soty BTA bankten 1 mıllıard dollardy urlaýǵa qa­tysy bar jáne sottyń qaýlysyn oryndamaǵany úshin buryn qor­ǵaný quqyǵynan aıyrylǵan Seıshel jáne brıtandyq Vırgın araldarynda tirkelgen birqatar offshorlyq kompanııalarǵa qa­tysty úkimderdi kúshinde qal­dyr­dy. Al Sotty qurmette­mege­nine baılanysty M.Ábilázovtiń apellıasııalyq shaǵymy boıynsha áli kúnge resmı jarııalaý bol­maǵandyqtan, qazan aıynda qash­qynnyń brıtandyq zańgerleri sot tyńdaýyn keıinge qaldyrýdy surap, «BTA Bank M.Ábilázovke qarsy» proseste sýdıa Naıdjel Tırǵa qarsylyq bildirip, ótinish túsirdi. Sondaı-aq, tek Qazaq­stan­da ǵana emes, M.Ábilá­zovke qatysty Reseıde de toqtam salynyp, qylmystyq is qozǵal­dy. Sóıtip, bıznesmenge qarsy bar­ly­ǵy 9 talap-aryz berilgen.

Jalpy, buryn Londonnyń Joǵary soty Ábilázov birqatar aıyptaýlar boıynsha sotty qur­mettemegeni úshin kináli degen she­shim shyǵarǵandyǵyn eske tú­sirgen jón. Qashqyn qarjy ak­tıvteri men qundy qaǵazdar elden shyǵarylǵan «Býbrıs» kompa­nııa­synyń qojaıyny bolyp tabylatynyn jasyrǵan. Sol sııaq­ty ol Londonnyń Joǵary sotynan Anglııadaǵy jyljymaıtyn mú­liktiń qojaıyny bolyp tabylatynyn da búgip qalǵan. Osyndaı aıyptaýlarǵa baılanysty sot Ábilázovti ustap, 22 aı mer­zimge qamaýǵa alý jóninde sheshim shyǵardy.

Al joǵaryda aıtqanymyzdaı, Ábilázovke qatysty qylmystyq istiń 2009 jyldyń basynda memlekettiń BTA bank kapıtalyna enýinen jáne atalǵan banktiń «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorynyń baqylaýyna ótýi­nen keıin qozǵalǵanyn eske tú­sirsek, osy qylmystyq is qozǵal­ǵan soń Ábilázovtiń elden qashyp ketkeni belgili. Budan keıin oǵan qarsy Reseıde de qylmystyq is qozǵalyp, syrttaı qamaýǵa alý sharasy qoldanyldy. Al Qazaq­stan búginde asa úlken kólemde alaıaqtyq jasady jáne bank qarjylaryn jalǵan kompanııalar arqyly el aýmaǵynan syrtqa shyǵardy degen aıyppen BTA banktiń burynǵy basshysyn ekstradısııalaýdy talap etip otyr. О́ıtkeni, Ábilázovtiń BTA bank­tiń basshysy bolyp turǵan kezde zańsyz jymqyrǵan qarjysynyń jalpy kólemi shamamen 5 mıllıard dollardy quraıdy dep baǵa­lanýda.

Sondaı-aq, 2011 jyldyń qa­ra­sha-jeltoqsan aılarynda London sotynda Ábilázovti sotty qurmettemegeni úshin qamaýǵa alý jóninde BTA banktiń talap-aryzy tyńdalǵan bolatyn. Onda talap-aryz berýshi tarap ózderiniń kózqarasyn jaýapker aksıo­ner­lik aktıvteri týraly sotqa jal­ǵan aıǵaqtar berdi, jyljymaıtyn múlki jóninde sotty shatas­tyrarlyq málimetter keltirdi, sonymen birge, sottyń tyıym salǵanyna qaramastan áli kúnge deıin óz baqylaýyndaǵy aktıv­ter­di basqarýdy odan ári jalǵas­tyryp keledi degen dáıekter berdi.

Al qashqyn bankırdiń arqa­synda aty dúıim elge belgili bol­ǵan BTA bank Ábilázovtiń qolyna bıýdjettiń birneshe mıllıon­dar­ǵa kem bolyp shyǵýyna aparyp soqtyrǵan alaıaqtyq pen satqyn­dyq aılakerlik amaldarmen tıgen. Sol kezdegi jańadan quryl­ǵan «Astana holdıngtiń» jas qojaıyny 1998 jyly burynǵy «Kazpromstroıbank» pen «Kaz­vnesh­ekonombanktiń» qosylýy­nan paıda bolǵan «ónimdi» satyp alý úshin memleketten júzdegen mıllıon dollar nesıe alady. Bul ýaqytta burynǵy keńestik qarjy mekemeleri «Turan bank» jáne «Álem bank» degen jańa ataý alyp úlgergen bolatyn. Sóı­tip, ózara qosylǵan qury­lymdar «Bank Turan Álem» degen ataý alady da, memleket ony tenderge shyǵarady. Ábilázovtiń ol ýaqyttarda aqshany qolma-qol tóleýge shamasy jete qoımaı, zaım alýǵa májbúr bolady. Túptep kelgende, Ábilázov 100 mıllıon­dyq osy qarjyny memleketke ishinara ǵana qaıtarǵan.

Demek, BTA bankke qatysty istiń tek Qazaqstandy ǵana emes, sonymen birge, TMD-nyń ózge de birqatar elderin dúrliktirgeni, dálirek aıtqanda, áýre-sarsańǵa salǵany jurtshylyqqa endi jaq­sy málim. Máselen, Máskeý qala­synyń Tver aýdandyq soty qazaq­standyq BTA bankten iri kólemde qarjy urlanýyna qaty­sy bar degen aıyppen atalmysh banktiń burynǵy basqarma tór­aǵasy Roman Solodchenkony qa­maýǵa alǵan. Reseı Federasııasy Ishki ister mınıstrliginiń tergeý departamenti atap kórsetkendeı, Solodchenko «BTA bank» AQ-tyń burynǵy tóraǵasy Muhtar Ábilá­zov jetekshilik jasaǵan uıym­das­qan qylmystyq toptyń mú­shesi bolyp tabylady. Sonymen birge, ol Máskeýde ornalasqan «BTA bank» JShU-nyń da tóraǵasy bolǵan kórinedi.

Sonymen, joǵaryda atalǵan reseılik vedomstvonyń málimet­te­rine qaraǵanda, 2006-2008 jyldar ishinde «BTA bank» AQ (Qa­zaqstan Respýblıkasy) pen «BTA bank» JShU-nyń (Máskeý) bu­ryn­ǵy basshysy Muhtar Ábilá­zov ózine baǵynyshty «Evrazııa» jáne «Evrazııa Logıstık» JShU-lar arqyly ózge kompanııalardyń «BTA bank» AQ-tan 776,4 mıllıonnan astam rýbl, 19 mıllıondaı eýro jáne 1,4 mıllıardtan astam dollar somasynda nesıe alǵan. Búginde shetelde jasyrynyp júrgen Ábilázovtiń ózine taǵylǵan aıyptarǵa saıası astar berýge tyrysatyny osyndaı qıturqy isterine baılanysty deımiz. Ol osy turǵyda birneshe málimdemeler de jasady. Degenmen, Brıtan soty qazaqstandyq BTA banktiń onyń burynǵy basshysy Muhtar Ábilázovtiń atyna jazǵan talap aryzynyń saıası astary bar dep moıyndaýdan bas tartty jáne burynǵy basshyǵa taqqan kinálarynyń zańdylyǵyn rastady. Osyndaı dáleldi sebepterge baılanysty da Ábilázovtiń ózin jazyqsyz zardap shegýshi etip kórsetýge umtylýy Brıtan sotyn ılandyra almaǵan syńaı­ly. Sondyqtan da burynǵy ban­kır­diń mundaı san qyrly qýlyǵy Londonda ótken sot prosesinde áshkerelenip, atalǵan eldiń Joǵa­ry soty «BTA bank» AQ eks-bas­shysy Muhtar Ábilázovke bankke zalal keltirgeni úshin odan 2 mlrd. dollar óndirýge qaýly shy­ǵardy. Mine, qýlyqtyń quıryǵy bir tutam degen osy.